نظرخواهي شهروند از شخصيت هاي سياسي در مورد رويدادهاي اخير ايران

 

جواد طالعي ـ دفتر اروپايي شهروند
علي شريفيان ـ مونتريال

 

مهدي خانبابا تهراني: پايان نهادهاي انتصابي

از مهدي خانبابا تهراني كه مسائل ايران را با دقت دنبال مي كند مي پرسيم: به نظر مي رسد كه حاكميت ايران در رخدادهاي ده روز اخير از نيروي سركوب خود با شدت هميشگي استفاده نكرده است. شما اين تحول را چگونه ارزيابي مي كنيد؟

خانبابا تهراني مي گويد: دو هفته پس از آن كه جورج دبليو بوش ايران را در كنار عراق و كره شمالي در محور شرارت قرار داد، مقامات آمريكائي به صراحت اعلام كردند كه در مورد ايران اعتقادي به مداخله نظامي ندارند. آن ها، از آن زمان تاكنون بارها اعلام كرده اند كه مردم ايران در تلاش دستيابي به دموكراسي هستند و ايالات متحده آمريكا از اين تلاش ها پشتيباني خواهد كرد. اكنون، به نظر مي رسد كه آمريكا و اروپا در مورد ايران به استراتژي مشتركي دست يافته اند. اين استراتژي، همانطور كه مقامات آمريكائي بارها تاكيد كرده اند، پايان دادن به عمر نهادهاي انتصابي است. به موجب اطلاعاتي كه من در روزهاي اخير از تهران به دست آورده ام، ظاهرا هم خامنه اي و هم احمد جنتي رئيس شوراي نگهبان دريافته اند كه توانائي ادامه وضعيت موجود را ندارند. در مورد دو لايحه حذف نظارت استصوابي بر انتخابات و گسترش اختيارات رئيس جمهور، عقب نشيني هائي صورت گرفته و تا جائي كه من خبر دارم، اين دو لايحه به احتمال قوي بدون دخالت شوراي تشخيص مصلحت نظام مورد تصويب شوراي نگهبان قرار خواهد گرفت. هدف رژيم، عبور از بحران است. بحراني كه ناشي از محاصره كامل كشور، وقايع افغانستان و عراق، شكست اصلاحات دولتي و تزلزل كامل در اركان رژيم است. رژيم اميدوار است هنوز بتواند با اصلاحات قطره چكاني از اين بحران عبور كند. اما به نظر من شرايط امروز ايران به شرايط پس از هفده شهريور نزديك شده است و نمي توان آينده را به صورت كامل پيش بيني كرد. من فكر مي كنم علت مداراي رژيم آن است كه مي داند در شرايط فعلي اجازه سركوب ندارد. مردم هم اين را به زودي خواهند فهميد و وارد ميدان خواهند شد. به اين ترتيب، اعتراضات دانشجوئي اخير، مقدمه اي بر يك جنبش بزرگ است.

 

ابوالحسن بني صدر: خشونت به زيان جنبش است

در نخستين روزهاي هفته اخير، در محافل سياسي بحث بر سر آن بود كه گروه هائي در تدارك حمله به سفارتخانه هاي جمهوري اسلامي هستند. شايع بود كه عمدتا گروه هاي طرفدار سلطنت در اين انديشه اند. روز دوشنبه كنسولگري جمهوري اسلامي در هامبورگ از سوي حدود پنجاه نفر مورد هجوم قرار گرفت كه بيشترين آن ها سلطنت طلب نبودند.

دكتر ابوالحسن بني صدر در گفت و گوئي تلفني با دفتر اروپائي شهروند، ضمن تاييد اين نكته كه  گروه هاي سلطنت طلب در تدارك برنامه هائي براي اشغال سفارتخانه ها هستند، گفت: "اقدامات سلطنت طلبان، در نهايت مانع از گسترش جنبش شده است. دو شعار دانشجويان "شاه شاه، اكبرشاه، مرگ بر شاه" و "جنبش ما دانشجوئي است نه آمريكائي" نشان دهنده آن است كه دانشجويان مايل نيستند حركتشان به حساب جريانات لس آنجلسي گذاشته شود. از طرف ديگر، گروهي از لباس شخصي ها، در روزهاي اخير شعار داده اند " تا خون در رگ ماست، پهلوي رهبر ماست" رژيم مي كوشد با اين ترفندها همان حرف هائي را كه رفسنجاني در نماز جمعه زد جا بياندازد."

 

شهروند: به نظر شما چه دلايلي سبب شده است كه رژيم در برابر اعتراضات دانشجوئي نسبت به سال هاي قبل خشونت كمتري نشان بدهد؟

بني صدر ـ "اعمال خشونت هست. اما همانطور كه شما گفتيد به شدت گذشته نيست. ديروز منبعي از درون رژيم به من خبر داد كه خامنه اي و اطرافيانش، چون دريافته اند كه آمريكا حاضر به مذاكراه با آن ها نيست به شدت دستخوش هراس شده اند و خامنه اي از چند مجرا مي كوشد با انگلستان وارد مذاكره شود. رژيم، يكي از ترس بدتر شدن وضعيتش در افكار عمومي جهاني دست به سركوب نمي زند، يكي به اين دليل كه اعتراضات دانشجوئي محدود مانده و به يك اعتراض گسترده و سراسري كه موجوديتش را به خطر بياندازد تبديل نشده است. از سوي ديگر، سركوب خونين اعتراضات مي تواند باعث شورش بخش هاي بيشتري از مردم شود و خامنه اي، براساس اطلاعات مستقيمي كه من از پيرامونيان او دارم، شخصا مي داند كه نيروي كافي براي سركوب يك جنبش گسترده را ندارد. او، تنها روي يك نيروي ده تا پانزده هزار نفري مي تواند حساب كند و مي داند كه نه سپاه و نه نيروهاي انتظامي در هنگام خطر از او دفاع نخواهند كرد.

 

*  "اصولا وضعيت جنبش دانشجوئي را در حال حاضر چگونه ارزيابي مي كنيد؟"

ـ "جنبش دانشجوئي ايران، اكنون وضعيت معتادي را دارد كه تازه ترك اعتياد كرده است. اين جنبش، اميد خود را به حركت دوم خرداد به كلي از دست داده است، اما هنوز به انديشه راهنماي تازه اي براي تبديل شدن به يك حركت اجتماعي پردوام دست نيافته و به همين دليل گيج مي خورد. بررسي بيانيه 24 دانشگاه كشور و شعارهاي دانشجويان همه نشان دهنده اين گيجي هستند. ايران داراي هفتصد هزار دانشجو است و تعداد دانشجوياني كه وارد مبارزه فعلي شده اند، از چند هزار نفر تجاوز نمي كند. همين امر نشان دهنده آن است كه جنبش هنوز انديشه راهنمائي ندارد كه بتواند اكثريت دانشجويان را به خود جلب كند. جنبش دانشجوئي، براي تبديل شدن به يك جنبش اجتماعي كارآمد، ابتدا بايد در درون خودش پخته شود و استحكام نظري يابد.

 

* برخي از شبكه هاي تلويزيوني طرفدار سلطنت طلبان به جوانان ايراني براي ساختن كوكتل مولوتوف و به آتش كشيدن بانك ها رهنمود مي دهند. آيا كشيده شدن جنبش اجتماعي به خشونت مي تواند به نفع جامعه باشد؟

ـ به هيچ عنوان. بگذاريد در اين جا به صراحت يك چيز را بگويم: اگر تا ديروز مجاهدين بودند كه از گسترش مردمي جنبش در ايران هراس داشتند، امروز اين سلطنت طلبان هستند كه دستخوش اين هراس شده اند. اگر مردم ايران بتوانند خودشان سرنوشتشان را تغيير بدهند، آنوقت ديگر سلطنت طلبان اين شانس را نخواهند داشت كه بر سر سهم قدرت خودشان با آمريكائي ها به چانه زدن بپردازند. زيرا آمريكائي ها خواهند گفت: مردم خودشان كارشان را مي كنند و به نفع ما نيست كه با شما معامله كنيم. اما اگر جنبش محدود بماند، آنوقت است كه آن ها شانس بند و بست خواهند يافت. به نظر من، در كنار دلايل ديگر، يكي از دلايل محدود ماندن اعتراضات دانشجوئي در يك هفته اخير هم همين تحريكات سلطنت طلبان است. خيلي ها به اين دليل وارد صحنه نشده اند كه نمي خواهند طرفدار سلطنت شمرده شوند.

 

حشمت رئيسي: رهبران جنبش دانشجوئي نگران اند

حشمت رئيسي از چهره هاي شناخته شده جنبش كارگري دوران انقلاب، از مدت ها پيش مركز كتاب انديشه را در برلين اداره مي كند. او، از طريق شركت مرتب در يك برنامه گفت و گوي اينترنتي كه خود در مركز كتاب انديشه سامان داده است، موفق به ايجاد ارتباطاتي نسبتا گسترده در داخل و خارج شده است و رخدادهاي كشور را با علاقه دنبال مي كند.

دفتر اروپائي شهروند در تماس تلفني با رئيسي از او خواست كه با توجه به اطلاعات خود، تصويري از اوضاع فعلي به دست بدهد.

رئيسي گفت: ارزيابي اوضاع ايران بسيار سخت شده است. در تماس هاي مرتبي كه من با برخي از مراكز دانشجوئي و كارگري داخل كشور دارم، متوجه شده ام كه رهبران جنبش دانشجوئي خودشان نيز با نگراني و دلهره روند امور را دنبال مي كنند. آن ها از يك سو نگران آن هستند كه كنترل اوضاع به كلي از دستشان خارج شود و از سوي ديگر نگران تنها ماندن و سركوب خونين هستند.

رژيم هنوز دست به سركوب جدي نزده است و حتي چهره هاي مشخص جناح انحصار طلب از اظهار نظر خودداري كرده اند و اين درحالي است كه از اهواز، شيراز، مشهد و اصفهان گزارش هائي پيرامون تظاهرات و ناآرامي هاي پراكنده مي رسد. ضمنا خبر رسيده است كه كردها قصد دارند با شعار "نه فقاهت، نه سلطنت، جمهوريت جمهوريت" در اروميه دست به تظاهرات بزنند. اين نخستين حركت گروه هاي قومي در همراهي با دانشجويان خواهد بود.

حشمت رئيسي نيز شايعات مربوط به برنامه ريزي گروه ها را براي اشغال سفارتخانه ها و كنسولگري ها تاييد مي كند. و در پاسخ به اين پرسش كه چرا اين بار رهبران جمهوري اسلامي متوسل به سركوب دانشجويان نشده اند، مي گويد: "با قاطعيت نمي توان دليلي را بيان كرد. اما چند احتمال را مي توان  در نظر گرفت. يا پس از نشست اخير سران هشت كشور و نزديك شدن نظرات اروپا و آمريكا درباره وضعيت ايران، رژيم خود را در موقعيتي نمي يابد كه دست به سركوب بزند و يا اين كه تعمدا دست به دست مي كنند تا اوضاع هرچه ناامن تر شود و به بهانه استقرار امنيت دست به كودتا بزنند. خبرهاي متعددي رسيده است كه در تهران و چند شهر ديگر، گروهي با چاقو به جوانان حمله كرده اند".

 

دکتر امير خدير: روزنه اميد بزرگتر شده است

دکتر امير خدير عضو اتحاديه نيروهاي مترقي UFP کبک، فعال سياسي در مونتريال در مورد تظاهرات دانشجويي ـ مردمي اخير ايران ميگويد:

مشاهده خيزش هاي دانشجويي در تهران و ديگر شهرهاي ايران هيجان برانگيز است، شادي براي مردمي که با سربلندي تمام ميبيند ديوار "ترس" ترک بزرگتري برداشته است. روزنه اميد بزرگتر شده است. من شخصا احساس غرور ميکنم. تحليل هايي که از حاشيه خيزش، از بطن جنبش دانشجويي و از درون صفوف مبارزان بيرون ميآيد به خوبي نشان ميدهد که حداقل بخش قابل توجهي از جنبش به مخاطراتي که پيش پاي حرکت دانشجويان است، آگاهي دارد.

ايالات متحده با لشکرکشي به افغانستان و اشغال عراق، تور شوم سلطه نظامي خود را بر منطقه پهن کرده است. از طرفي تهديد ميکند و درباره فعاليتهاي اتمي ايران بهانه گيري ميکند و از طرف ديگر با جناح واپس گرا و تماميت خواه خامنه اي مذاکره ميکند. بعد هم شيپور تبليغات سلطنت طلبان عتيق و جديد را خوب چاق ميکند، چون بي عدالتي و جنايتهاي حکومت و شکست اصلاح طلبي خاتمي، افق را به حدي مسدود کرده که عده اي از مردم زجرکشيده ميهن ما چشم اميد به نجات دهنده اي بدوزند که کسي و ملتي را به جز به سرسپردگي و بردگي نميپذيرد. اما آيا آمريکا و هم پيمانان سلطنت طلبش که دستپاچه زد و بند و بهره گيري از بودجه 57 ميليون دلاري کنگره هستند خواهند توانست بر هشياري و دقت عمل شگفت انگيز دانشجويان و جوانان امروز وطن چيره شوند؟ آيا جنبش که برخاسته از پايه هاي عدالت خواهي اجتماعي است ميتواند به راحتي طعمه فريبهاي نظام بي عدالتي جهاني و عامل اصلي اش آمريکا گردد؟  بعيد است اما غير ممکن نيست و اين جاست که آن شادي و هيجان و غروري که در مقابل اين خيزش احساس ميکنم، با يک نگراني دل آزار توام ميشود!

اميدوارم ايرانيان آزادي خواه خارج از کشور که استقلال ايران و گسترش عدالت اجتماعي و رعايت حقوق فردي و انساني را براي مردم وطنشان آرزو ميکنند، يک صدا به پشتيباني از خيزش دانشجويان بشتابند و صفوف خود را فشرده کنند. بايده راه را بر کساني که حاضرند براي به قدرت رسيدن چوب حراج به ثروتهاي مادي و معنوي ايران بزنند، بست!

سرنوشت مردم افغانستان پس از پيروزي و اشغال آمريکا، بايد درس عبرتي باشد که پيمان با اين قدرت ظالم جهاني کمکي به آبادي مملکت و آزادي ملت ما نخواهد کرد.

 

شهباز نخعي : در اين لحظات حساس، بي تفاوتي خيانتي بزرگ به آزادي و آينده ايران است

شهباز نخعي، تحليل گر سياسي ساکن مونتريال در مورد رويدادهاي يک هفته گذشته ايران ميگويد:  

نظام ولايت فقيه بدون هيچ گونه ترديد برچيده خواهد شد، اما زمان آن را شرايط عيني جامعه بايد تعيين کند و نه هيجان ها و بي تابي ها.

دانشجويان به عنوان نوک پيکان حمله به نظام بايد پشتيباني شوند.

ارزنده ترين ويژگي جنبش يعني مسالمت آميز بودن آن حفظ شود.

گسترش جنبش به صورت افقي و يا پيوستن تدريجي قشرهاي ديگر از جمله معلمان، کارگران و کارمندان به دانشجويان انجام گيرد.

از به خشونت کشيده شدن جنبش، که خواست نظام است، پرهيز شود و اقدامات واکنشي از مرز دفاع مشروع فراتر نرود. در اين زمينه، هر چه حضور مردم در صحنه گسترده تر شود، از بار خشونت کاسته خواهد شد. بنابراين در اين لحظات حساس، بي تفاوتي خيانتي بزرگ به آزادي و آينده ايران خواهد بود.