ياد جنگ هشت ساله، اولين سال بی صدام


جنگ هشت ساله ايران و عراق صدها هزار کشته برجای گذاشت  

مسعود بهنود

به نقل از بي بي سي http://www.bbc.co.uk/persian/index.shtml

بيست و سه سال پيش در روز31 شهريور خيابان های شهر پر بود از مردم در حال خريد لباس و کيف و وسائل مدرسه برای آنها که بايد صبح روز بعد به مدرسه و دانشگاه می رفتند. نزديک ظهر ناگهان صدائی در گوش تهران پيچيد و از آنجا در سراسر کشور طنين انداخت، جنگ آغاز شده بود.

"صدائی که هم اکنون می شنويد اعلام خطر يا وضعيت قرمز است و معنی و مفهوم آن اين است که حمله هوايی ..." اين صدا که برای هشت سال زمينه زندگی ملتهب و متشنج مردم ايران شد از نواری پخش گرديد که در دوران پادشاهی و توسط سازمان دفاع غير نظامی ضبط شده بود، زمانی که هيچ کس را گمان نبود که روزی مورد استفاده قرار گيرد.

بيست ماه بعد از سقوط رژيم سلطنتی، در حالی که هنوز ساختار حکومت جديد به درستی شکل نگرفته و فرماندهان عالی رتبه و متخصصان درس آموخته ارتش اعدام، دستگير و يا پاکسازی شده بودند و سپاه پاسداران انقلاب هم انسجامی نداشت صدام حسين که به تازگی به رياست جمهوری عراق رسيده بود زمان را برای تبديل شدن به رهبر جهان عرب مناسب ديد.

جنگی که با حمله روز 31 شهريور سال 59 آغاز شد، برخلاف تصور اوليه صدام به يک "پيروزی برق آسا" برای عراق نينجاميد و بر خلاف عقيده سياست پيشه گان هوادار جمهوری اسلامی با عقب نشينی نيروهای عراق از خرمشهر پايان نگرفت و تبديل به يکی از بزرگ ترين مسايل دهه هشتاد جهان شد.

اگر به محاسبه اقتصاد دانان اعتماد شود، جنگ هشت ساله ايران و عراق حدود هزار ميليارد دلار، که بيش از پنجاه سال درآمد نفت ايران است به دو کشور خسارت وارد آورد، خسارتی که ايران هنوز خواستار دريافت آنست ولی به عقيده ناظران سياسی با سقوط دولت صدام حسين ديگر دريافت آن بيشتر به يک رويای دور تبديل شده است.

برای ايرانيان، به جز صدها هزار کشته و خسارت سرسام آوری که مستقيما از جنگ هشت ساله ناشی شد، حوادثی که در سال های جنگ در داخل کشور رخ داد جراحتی است که برای التيام آن سال ها وقت لازم است.

مهاجرت گسترده جوانان تحصيلکرده و صاحبان سرمايه به خاطر نگرانی های ناشی از جنگ، پاکسازی های وسيع و تصفيه های پردامنه سياسی، آغاز يک سری درگيری های مسلحانه داخلی که به ترور ده ها نفر از روحانيون و مقام های ارشد جمهوری اسلامی انجاميد، سرکوب احزاب و پايان دادن به آزادی هايی که از دوران انقلاب آغاز شده بود، وقايعی است که اثر آن در تاريخ سياسی ايران ثبت شده است.

در عين حال از ديد بخشی از تحليلگران سياسی، سران حکومت تازه ايران از فرصت جنگ بهترين بهره را گرفتند و خود را از زحمات تمامی مخالفان و گروه های چريکی و سياسی و جنبش های خودمختاری طلب که در ميان برخی اقوام و طوايف مرز نشين کشور شکل گرفته بود نجات دادند.

از سوی ديگر، حضور مجاهدين خلق مخالفان مسلح جمهوری اسلامی در عراق و تشکيل مجلس اعلای عراق از معارضان شيعی عراق در ايران از جمله حوادثی بود که با اوج گيری جنگ عملی شد و آثار آن هنوز در هر دو کشور باقی است گرچه از سال پيش و به دنبال حمله نظامی تحت رهبری آمريکا به عراق زندگی سياسی اين هر دو گروه شکل ديگری گرفته است.

جنگ هشت ساله ايران و عراق در شش سال آخر خود تنها به آن جهت ادامه داشت که حکومت ايران پيشنهادهای مختلف را برای پايان دادن به آن رد می کرد و همين سياست کشورهای بزرگ و جهان را به حمايت مالی و نظامی از عراق واداشته بود.

سياستی که به دنبال حمله نظامی آمريکا به دو سکوی نفتی ايران و ساقط شدن هواپيمای مسافربر ايرانی در خليج فارس با موشکی که از عرشه يک ناو هواپيمابر آمريکائی شليک شده بود، همزمان با وخامت اوضاع اقتصادی کشور و خستگی مفرطی که به مردم ايران دست داده بود ناکامی خود را نشان داد و ايران با پذيرش قطعنامه 598 شورای امنيت سازمان ملل، به فرمان صادر شده توسط آيت الله خمينی، آتش بس را پذيرفت.

امسال در اولين سالی از عمر جمهوری اسلامی که صدام حسين بر قدرت نيست، تبليغات رسمی حکومتی در جمهوری اسلامی در هفته ای که به ياد آغاز جنگ ايران و عراق به عنوان هفته دفاع مقدس نامگذاری شده است نويدی از سقوط صدام حسين به بازماندگان جنگ نداد.

با اين همه چنان که يکی از روزنامه های تهران در روز شنبه نوشت هزاران معلول و همه بازماندگان کشته شدگان در جنگ هشت ساله، در سالگرد آغاز آن جنگ به ياد می آورند از ديکتاتوری که سنگی بر گور او نمانده است و "اين سرنوشت همه ديکتاتورهای جنگ افروزست."

شعار مرگ بر صدام که از چند سال پيش در مراسم رسمی و نمازهای جمعه کم شمار شده بود، امسال ديگر به راستی موضوعی نداشت چرا که شرايط جهانی همان آرزوئی را که ايرانيان در هشت سال جنگ در سر می پختند عملی کرد و يکی از خشن ترين ديکتاتوری های عالم را برانداخت.