نقد فیلم The Kingdom (قلمروپادشاهي)

نظرات و پيشنهادات خود را براي سردبير پيام آشنا ارسال نماييد

SaeedShafa@aol.com سعید شفا

سینما و سینماگرانش همواره در صدد یافتن سوژه های جدید برای جلب تماشاگر هستند. جنگ تحمیلی عراق از این قاعده مستثنی نیست. در واقع این جنگ منبع غنی یی است برای یک سری فیلم که سینما شاهد آن خواهد شد.

نگاهی به گذشته، چه در طول و پس از جنگ های جهانی، کره، ویتنام...هزاران فیلم جنگی که اکثراً جنبه های تبلیغاتی دارند، ساخته و در تاریخ ثبت شده است که تماشاگران بی شماری داشته اند.

برخی به خاطر اهمیت تاریخی شان، برخی به خاطر «اکشن» آنها، و برخی به خاطر هدف های سیاسی و تبلیغاتی شان. فیـلم The Kingdom یکی از نخستین این فیلم ها، درباره جنگ عراق (سوا از فیلم های مستند) است.

داستان در عربستان اتفاق می افتد و اسم فیلم هم از همین جا ناشی می شود. تفاوتی که اینجا هست اینست که در عربستان هنوز کسانی که به عملیات انتحاری (نظیر عراق) دست می زنند دیده نشده که برای خود تازگی دارد. هر چند تعدادی از کسانی که در حادثه سپتامبر 11 دست داشتند شهروند عربستان بودند، و رابطه نزدیک خانواده بوش با خانواده سعود، همواره پرسش برانگیز بوده، اینها مکان فیلم را بیشتر بحث انگیز می کند.

فیلم از یک حمله انتحاری در منطقه محصور شده آمریکائیان در عربستان که منجر به کشته شدن تعدادی از ساکنان آن می شود آغاز، و با آوردن چند مأمور «اف بی آی» برای تحقیق ادامه، و با یک جدال خونین در انتها پایان می گیرد.

فیلم تا نیمه دوم خود سردرگم و مقدمه چین است. روی مسایل جنبی زیاد تکیه می شود به طوری که حتی مقدمه چینی آن راه به جایی نمی برد. چون هدف فصل نهایی و خونین فیلم است که فیلم HEAT ساخته «مایکل من» (که اینجا تهیه کننده فیلم نیز هست) را به خاطر می آورد. اما فیلم مسایلی را که از طریق اخبار برای عموم آشنا و معمول شده (پلیس سعودی می گوید مأمور زن «اف بی آی» نمی تواند در مجلس مردانه شرکت کند... پرنس سعودی هر کجا می رود دوربین ویدیو او را تعقیب می کند تا دیدارهای او را ضبط کند...)، مجدداً بهانه قرار می دهد تا در طرح داستانش تأکید بیشتری نداشته باشد. نامأنوسی فیلم هم از همین جا ناشی می شود که مکان فیلم با تماشاگر غریبه است. اگر چنین زمینه یی در عراق حادث می شد، قبولش آسان تر بود.
صحنه های خارجی فیلم در ابوظبی - امارات متحده عربی فیلمبرداری شده، اما کلیه صحنه های داخلی، اعم از درون ساختمان ها، خیابان هایی که صحنه های تیراندازی و قتل عام در آنها روی می دهد، در ایالت «اریزونا»ی آمریکا.
آن چه در فیلم مد نظر فیلمسازان است، رسیدن به غافله فیلم هایی در زمینه جنگ یا «تروریزم» است که دولت آمریکا به ویژه کابینه بوش سال هاست به خورد ملت دنیا داده و می دهند. اما مسئله اینجاست که تروریزمی که اینها مدعی اش هستند، از دید آنهایی که کشورهایشان مورد تعدی و تجاوز ژاندارم دنیا و دیگر کشورهای استعمارگر و امپریالیستی قرن بیست و یکم قرار گرفته متفاوت است. و چون این فیلم ها اکثراً توسط سینماگران آمریکایی ساخته می شود، جانب گیری درباره موقعیت زمان و مکان را می توان به وضوح در آنها دید. هر چند مردم عادی همواره قربانی و پیاده های این شطرنج «سیاسی-تبلیغاتی» دولت ها هستند، و مأموران دولتی و «رمبو» های آنها (اینجا -اف بی آی) آدم های خوب، و آن وطن پرستان مبارزه جو آدم های بد معرفی می شوند، در نتیجه یک طرفه به قضاوت می نشینند و همان بلایی را که سر سرخپوستان درآوردند، دارند سر مردم خاورمیانه در می آورند. در واقع «تم» کابوی ها و سرخپوستان قرن گذشته، این بار به صورتی دیگر و در زمانی دیگر، اما با همان هدف مخرب، زمینه یی را برای سینــماگران هالیوود مهیا کرده که این فیلم سرآمد آنهاست.

جنگ ویتنـام که پایان گرفت، «رمبو» (قهرمان ملی و افسانه یی آمریکا) قدم به عرصه وجود گذاشت تا حدی که با روس ها نیز در افغانستان درافتاد. اما از آن جا که آن «رمبو» (سیلوستراستالون)فرسوده و خسته شده، «رمبو» های جدیدی را روانه میدان خواهند کرد که این تازه اول مثنوی است!
بازی ها معمولی است، اما بازی«اشرف برحوم» که نقش «کلنل الغازی» را ایفا می کند، از بقیه مشخص تر است به طوری که اوست که با حضورش فیلم را تا حدی قابل قبول جلوه گر می سازد.

فیلم را گر چه «پیتر برک» کار گردانی کرده، اما سبک و امضای «مایکل من» تهیه کننده که خود کارگردان مشهوری است در تمامی فیلم سایه انداخته به طوری که صحنه ی قتل عام انتهای فیلم، همان صحنه ی معروف تیراندازی در فیلم «گرما» (HEAT) است که اینجا با پس زمینه عربستان دوباره سازی شده است.