نخستین زنان پیشتاز، پیام آشنا

نظرات و پيشنهادات خود را براي سردبير پيام آشنا ارسال نماييد

دکتر درخشنده صادقی

روز بیست و هفتم ماه دسامبر 2007 به ناگاه رسانه های گروهی جهان برنامه های روزانه ی خود را گسستند تا خبر اندوهبار ترور زن جوان پنجاه و چهار ساله ای بنام خانم بی نظیر بوتو را پخش کنند و افزون بر همسر و فرزندانش، زنان را نیز بسوگ بنشانند.

بی نظیر بوتو در روز 21 ماه جون سال 1953 از مادری ایرانی و کرد بنام نصرت بیگم اصفهانی در کراچی چشم به جهان گشود و پدرش ذوالفقار علی بوتو نخست وزیر پاکستان، در دوره ریاست جمهوری ژنرال ضیاءالحق بود که بدستور وی پس از زندانی شدن، محکوم باعدام و بدار آویخته شد.

خانم بوتو تحصیلات ابتدایی را در مدرسه کاتولیک های کراچی گذراند و برای پیگیری تحصیلات به آمریکا آمد. در سال 1969 در دانشگاه «هاروارد» پذیرفته شد و در سال 1973 با درجه لیسانس آنجا را ترک کرد و بانگلستان رفت و در دانشگاه «اکسفورد» تحصیلات عالی را پیگیری کرد. او درسال 1977 به ریاست سازمان اجتماعی دانشگاه انتخاب شد و نخستین زن مسلمان آسیایی بود که باین پایه بلند اجتماعی دست ­می یافت­.

بی نظیر بوتو پس از اعدام پدر، مادر خود را بدادخواهی از او بسیار حمایت کرد. خانم نصرت بیگم اصفهانی چندی با همراهی طرفداران شوهرش راه او را پیگیری کرد، ولی پس از ترور ناگهانی و مرموز پسرش شهنواز در 1983 در پاریس و سپس ترور میر مرتضی پسر دیگرش در 1996، ناگزیر دست از کار سیاست برداشت.

بی نظیر بوتو پس از از دست دادن پدر و دو برادر جوان خود، بدنیای سیاست وارد شد. در سال 1988 برای نخستین بار در 35 سالگی به نخست وزیری پاکستان برگزیده و پس از بیست ماه از این مقام برکنار شد. در 1993 برای دومین بار سوگند نخست وزیری را یاد کرد و پس از سه سال برکنار شد.
در این زمان، ناخواسته خود را به کشورهای اروپایی و دوبی تبعید کرد. سرانجام در روز 18 ماه اکتبر 2007 بنا به فراخوان دوستانه ای از سوی جنرال پرویز مشرف به پاکستان بازگشت. در همان ساعات ورود به کشور هدف حمله قرار گرفت و با قربانی شدن 136 بیگناه، جان سالم بدر برد، اما در خانه اش زندانی شد!! بی نظیر بوتو در مصاحبه با رادیوی ملی امریکا گفت: «من در درون خانه ام آزادی دارم، برون و چهار دیوار این خانه بوسیله 4 هزار سرباز، هر دیوار با هزار سرباز نگهبانی می شود و من اجازه بیرون شدن از خانه را ندارم».
از بازگشت خانم بوتو به پاکستان تا بازگشت او بسوی خدا چهل روز بیش نپایید. گرچه طرفدارانش از این پیش آمد اندوهگین و غم زده هستند، ولی بایستی بیاد داشت که در همه ی رسانه های گروهی از او بنام «نخستین زن مسلمان نخست وزیر» یاد شد که این خود سربلندی و سرافرازی بسیاری برای جامعه زنان مسلمان است.
دکترین و فلسفه ی سیاسی خانم بوتو هر چه بود و هرگونه باشد، همینکه زنی بتواند در جامعه ی سنت گرای پاکستان، چنان دلیر و گستاخ و جان بر کف برای آزادی و دمکراسی برخیزد، بسیار ارزنده است.
کالبد خاموش خانم بوتو «نخستین نخست وزیر زن مسلمان» در میان اندوه فراوان طرفدارانش بخاک سپرده شد، در حالی که نام ویژه ای از او در تاریخ زندگی زنان مسلمان بر جای ماند. روانش شاد.

در این راستا، جای آن دارد که از نخستین زنان پیشتاز ایرانی که با توانایی ویژه در ایران در رشته های گوناگون علمی، ادبی و هنری پیشگام شده اند نامی برده شود و پس از گذشت زمان یادشان را گرامی بداریم:
• نخستین دختر ایرانی دانشجوی رشته پزشکی در اروپا «هما امازاده» بود که در سال 1314از دانشکده پزشکی پاریس درجه دکتری دریافت کرد.
• خانم بدرالملوک بامداد، نخستین زن ایرانی است که در دانشگاه تهران در سال 1313 نام نویسی کرد و درجه لیسانس را بدست آورد.
• نخستین خلبان زن در ایران «اینااوشید» بود، او در شهریور 1322 در باشگاه هواپیمایی کشوری دوره ی کامل خلبانی را گذراند.
• اولین زن کوهنورد ایرانی که توانست برفراز قله توچال و دماوند برسد، خانم تیموری بود که در سال 1319 به توچال و در مرداد همان سال با گروهی از ورزشکاران شرکت نفت ایران و انگلیس به قله دماوند رسید.
• در روز گشایش رادیو تهران ، خانم طوسی حائری در کنار محسن فرزانه اولین زنی بود که صدایش با برنامه ی ویژه ی گشایش رادیو، از رادیو پخش شد.
• نخستین زن بازیگر سینمایی در ایران «مادام سیرانوش» بود که در فیلم صامت «آبی و راپی» ایفای نقش کرد.
• در سال 1319 خانم جهانبانی گواهینامه رانندگی را در تهران دریافت کرد و نخستین زن راننده اتومبیل در ایران شد.
ª پوران درخشنده، اولین زن کارگردان سینما بود که فیلمی بنام «رابطه» را کارگردانی کرد.
• اولین زن وزیر، فرخ رو پارسا بود که نخست معاون و سپس وزیر آموزش و پرورش در رژیم پهلوی بود.
• مهرانگیز منوچهری نخستین سناتور زن در ایران بود.
• نخستین زن در پایه ی معاون استانداری، حشمت یوسفی بود که در سال 1343 به سمت معاون استانداری خوزستان برگزیده شد.
• اولین مدیر کل زن، عذرا ضیایی مدیر کل امور اجتماعی وزارت آبادانی و مسکن بود که در سال 1342 باین پایه رسید.
• نخستین زن شهردار ایرانی مرصع خروجی شهردار نوسود بود.
• اولین زن ایرانی و مسلمان برنده جایزه نوبل خانم شیرین عبادی است.
• و سرانجام اولین زن فضانورد ایرانی انوشه انصاری است.
بهر روی، زن ایرانی چه در دروان باستانی و کهن پیش از اسلام و چه در دروان پس از اسلام، با هرگونه ویژگی فرهنگی، سنت، رسم و آئین، خاموش و بی تفاوت نبوده است.
امروز شاهد همکاری و همرزمی زنان ایرانی در هرگونه کار اجتماعی با مردان هستیم. باشدکه او را ارج می نهیم ،زیرا این آزادی نسبی را نیزچنان ساده و آسان بدست نیاورده است.