میراث جنگ سالاران عربستان سعودی، کارل گروبه، ترجمه فرهاد سلمانیان، شرق

طی ده سال آینده حدود سه میلیون خارجی باید عربستان سعودی را ترک کنند. این عده همان کارگران میهمانی هستند که بتدریج از شرکت های خانوادگی سازماندهی شده بجای دولت فاصله می گیرند.

تبليغات خبرنامه گويا	advertisement@gooya.com

تعداد خارجی ها اغلب محدود نگه داشته می شود و نباید از هیچ یک از کشورهای خارجی جمعیتی بیش از 10 درصد شمار تمامی غیرسعودی ها در عربستان وجود داشته باشد. با این حال میزان مهاجران پنج کشور اسلامی پاکستان، بنگلادش، مصر، سودان و سوریه از این درصد تجاوز می کند. همچنین تعداد هندی ها و فیلیپینی ها نیز بیش از رقمی است که اداره ی کار وزارت کشور عربستان تعیین کرده بود. در نهایت 20 درصد مردان و 90 درصد زنان تابعیت سعودی دارند، بیکار هستند. این امر به تدریج تبدیل به معضلی برای این کشور می شود، زیرا دیگر نمی توان از دلارهای حاصل از فروش نفت که نود درصد درآمد صادرات را دربرمی گیرد، مردم کشور را مورد حمایت مالی قرار داد.
در فاصله ی سال های 1987تا 1997 این کشور مقدار بسیار زیادی اسلحه به مبلغ حدود 262 میلیون دلار خریداری کرده است. تقریباً یک پنجم بودجه ی این کشور به این کار اختصاص یافته است. با این حال دولت سعودی نتوانسته امنیت نظامی را نیز برای خود به ارمغان آورد! این امر دلایل خاصی دارد: نخست آن که سیستم های تسلیحاتی ای که از ایالات متحده، فرانسه، انگلیس و طرف های دیگر خریداری شده است، با یکدیگر هماهنگی ندارند. دوم آن که نیروهای کارآزموده برای استفاده از آن ها نیز وجود ندارد. سوم آن که ارتقاء نظامی در این سیستم تماماً به اصل و نسب فرد بستگی دارد. اما بواقع نمی توان این شرط را گذاشت که خیل بیشمار تازه واردان خاندان حاکم، مشقت آموزش های دشوار را بجان بخرند.
مجمع دانشمندان آمریکا (FAS ( در پژوهش های مربوطه ی خود، به گزارش نیروی دریایی آمریکا استناد کرده است که بیان می دارد؛ باید ایالات متحده یا ائتلافی به منطقه فراخوانده شود، تا حملات احتمالی را دفع کند. اما همانطور که مجمع مذکور گزارش داده بود، استقرار صدها هزار سرباز غربی در جنگ سال 91/1990خلیج فارس خشم محافظه کاران و برخی از لیبرال ها را برانگیخت. استقرار این نیروها تبدیل به کاتالیزوری برای سربرآوردن اپوزیسیونی شد که مدت ها برانگیخته شده و در مجامع عمومی سکوت کرده و حتا گاهی پس از تظاهرات سرکوب نیز شده بود.
جانشینان ملک عبدالعزیز ابن سعود ( 1953-1879) این کشور را تحت سیطره ی تمام عیار خود دارند. عبدالعزیز جنگ سالار و طرفدار افراطی فرقه ی وهابیت- یکی از بنیادگراترین فرقه های اسلامی- پس از شکست رقبای خود از خاندان رشید (با کمک انگلیس) به قدرت رسید. این رقبا بعلت سقوط حامی شان در استانبول، یعنی امپراتوری عثمانی در سال 1918 ضعیف شده بودند. وی نخست منطقه ی ثروتمند "اسیر" را که اکثریت شیعی داشت و در جنوب غربی کشور بود، گرفت و سپس در سال 1924 حجاز، مکه و مدینه را نیز تصرف کرد، خود را نگهبان اماکن مقدسه خواند و در نهایت عنوان غیراسلامی شاه را برای خود برگزید. رژیمی که در بسیاری موارد راه طالبان را پیش گرفته بود؛ از راه یارانه های دولت انگلیس به حیات خود ادامه می داد تا آن که ذخایر نفتی کشف و پس از سال 1950 تا حدی نفت استخراج شد که هر هفته دو و نیم میلیون دلار به دربار شاه سرازیر می شد.
ملک سعود یکی از 45 پسر (رسمی) عبدالعزیز در سال 1953 به عنوان جانشین وی منصوب شد. اما او ناکارآمدی خود را نشان داد. در نوامبر سال 1964 برادران، پسرعموهای او و روحانیان بلندپایه ای که برای این منظور فراخوانده شده بودند، او را به یونان تبعید کردند. جانشین وی، فیصل، نظام سلطنتی را گسترش داد که این سیستم قاعدتاً تا امروز پابرجاست و از سال 1982 تا بحال فهد، یازدهمین پسر عبدالعزیز، در راس آن قرار دارد. جانشینی مقررات خاص خود را داراست: برادر ناتنی وی عبدالله، مقام ولیعهدی را دارد و از زمان سکته ی قلبی فهد در سال 1995، عملاً قدرت را به دست گرفته است.
اغلب وزرا نیز از همان خانواده هستند. شورای مشورتی شصت نفره نیز برگزیده شده است.طبق اساسنامه ای که از سال 1992 تصویب شده است، قوانین نباید با شریعت – قوانین فقهی- در تضاد باشند. احکام لازم نیز از سوی شاهزادگانی که تخصصی در علم حقوق ندارند، در مناطق تحت اختیار آن ها صادر می شود. در مقابل احکامی که در مجامعی تحت عنوان "مجلس" صادر می شود، جای هیچ گونه مناقشه ای نیست.
عربستان سعودی (با 2.2 میلیون متر مربع مساحت و بین 20 تا 23 میلیون نفر جمعیت که 6 میلیون آن خارجی هستند) در نزد قدرت حامی خود ایالات متحده در مسائل حقوق بشر از وضعیت بدی برخوردار است. در گزارش سال 2000 وزارت خارجه آمریکا در واشنگتن کمبودهای جدی موجود در این کشو را به رژیم سعودی ابلاغ کرد. حتا قوانین شریعت نیز همیشه رعایت نمی شوند. گاهی عده ای به دلخواه بازداشت می شوند، دوران حبس برخلاف قانون تمدید می شود و زندانیان مورد آزار جنسی و شکنجه قرار می گیرند. گزارش مذکور همچنین افزوده بود که در این کشور هیچ گونه آزادی بیان و ادیان، آزادی مطبوعات و اجتماعات وجود ندارد.
ایالات متحده بدلیل اهمیت فوق العاده ی ذخایر نفتی این کشور – که یک چهارم ذخایر نفتی جهان را در برمی گیرد- هنوز هم از این نظام حکومتی دفاع می کند. تا سال 1979 عربستان سعودی برای ایالات متحده عامل تعادل در برابر ایران و عراق محسوب می شد. در آن زمان هر دو رژیم لائیک شاه و صدام حسین و همچنین حکومت مطلقه ی عربستان سعودی سعی داشتند تاثیر یکدیگر را در راستای روابط دوستانه با ایالات متحده از بین ببرند. هر چند حکومت سعودی جهان بیرون را با فرستادگان خود به بی ثباتی می کشاند، اما آمریکا هنوز به فئودالیسم نفتی سعودی علاقمندست.

منبع:
Spiel mit dem Krieg, Nest Verlag 2003, S. 99-101