تحلیل زبانی- روانی "بچه مثبت"( plus child)، فرهاد سلمانیان

تبليغات خبرنامه گويا	advertisement@gooya.com

بعضی واژه ها در بافت کاربردی خود چیزی بیش از معنایی محدود به چند متراف یا عبارت توصیفی فهم ما در پس خود دارند. از آن جمله کلمه ای است که از حدود 5 سال پیش بر سر زبان ها افتاده است: کلمه ی بچه مثبت تنها بیان کننده ی یک حالت، وضعیت یا تیپ شخصیتی نیست که فردی آرام و سربزیر با گرایش های فاضلانه را نشان می دهد؛ بلکه کاربرد آن نشانه های محسوسی از یک یا چند حالت درونی و یا ویژگی شخصیتی فرد بکاربرنده ی آن به ما می دهد. البته این ویژگی ها ممکن است کاملاً لحظه ای و موقتی یا بخشی از صفات شخصیتی یک فرد باشند. تشخیص این مورد بسته به نوع هر مورد و با مطالعه ی سایر علائم بالینی در فرد مشخص می شود و نمی توان در مورد آن حکم کلی داد.
می توان برای استفاده کنندگان عبارت یاد شده رده ی سنی خاصی را نیز مشخص کرد؛ چرا که ظاهر فریبنده ی این عبارت نیز نوجوان- و جوان- پسند است و معمولاً چنین ارزیابی هایی از هم سن وسالان در رده های سنی پایین تر رایج است.
گاهی جوانان و نوجوانان در مواجهه با یکدیگر و ارزیابی خود از دیگری عبارت یاد شده را به کار می برند. کسی که این گرته برداری را به کار می برد، در گام نخست نوعی احساس گناه، خود کم بینی و حسادت را بروز می دهد؛ زیرا صفت "مثبت" دراین عبارت در ارزیابی فرد مقابل و مقایسه ی او با دیگران معنا می یابد.(به عنوان مثال دو دوست که هر دو حشیش مصرف می کنند، در برخورد با فردی که کم تر این کار را می کند و یا اصلاً تمایلی به این کار نشان نمی دهد، ممکن است از این واژه استفاده کنند.) در این عبارت نخست نوعی خود کم بینی که خود را در قالب تلاشی واژگانی برای واژگون کردن صفتی که آن را در دیگری مثبت(+) یافته است، نشان می دهد که بسته به موارد جزئی می توان آن را ناشی از نوعی احساس کهتری نیز دانست. البته خود فردی که این گونه نامگذاری می شود، نیز در القای احساساتی برای کاربرد این واژه دخیل است. در عین حال این واژه به خاطر وجود کلمه ی "بچه" نوعی تحقیر و کوچک شماری را نیز در پس خود نهفته دارد؛ چرا که الفاظی مانند "بچه"، "کودک" و "جوجه!" گاهی برای کوچک جلوه دادن و مسخره کردن دیگری نیز به کار می روند. این تحقیر در واقع پاسخی درونی است به همان ویژگی هایی که بکاربرنده ی واژه آن ها را در وجود دیگری ستودنی یافته است. سویه ی دیگر کاربرد این عبارت نوعی توجیه خویشتن است، یعنی فرد سعی می کند با استفاده از این عبارت چیزی را که در وجود خود نسبت به "بچه مثبت" آزاردهنده یا کهتر می یابد، توجیه کند یا با خودفریبی آن را در وجود دیگری ناخوشایند جلوه دهد و مرهمی بر زخم خود بگذارد. در واقع این عبارت را می توان با یاری جستن از دیدگاه آلفرد آدلر در مورد احساس کهتری نوعی فرایند جبران در قالب یک کنش زبانی تخریبی و تلاشی معکوس برای کسب اعتبار از راه مخدوش کردن دیگری دانست.