دیدنیها >> گوشی های دوربین دار در مدارس و آبروهای بر باد رفته، روزنامه خراسان

تلفن برای چندمین بار زنگ می زند. مرد با دست هایی لرزان گوشی را برمی دارد. از پشت خط صدایی می آید که چند روزی است آرامش را از او و خانواده اش گرفته است: «چی شد، ٢٠ میلیون تومان رو حاضر کردی؟»

مرد این بار اما نگران تر از قبل با صدایی محزون می گوید: باور کنید ندارم آقا، آخه من ٢٠ میلیون تومانم کجا بود. تو رو خدا بیا و جوانمردی کن و از خیر این کار بگذر.

اما فردی که پشت خط است به این سادگی ها کوتاه نمی آید و با صدایی بلند با حالت تهدید می گوید: «همین که گفتم یا تا فردا ظهر ٢٠ میلیون تومان رو حاضر می کنین یا این که ... ضمنا بهتره که پای پلیس به میون نیاد چون اون وقت ... خودتون که می دونید! فقط کافیه تصاویر دخترت رو به چند نفر بلوتوث کنم.» و بعد بدون خداحافظی قطع می کند.

مرد گوشی را که می گذارد به دیوار تکیه می دهد و بعد در حالی که آه بلندی می کشد، می گوید: «خدایا این چه بلایی بود؟» زن هم مثل شوهرش نگران و مضطرب است. چند دقیقه ای که می گذرد مرد رو به دخترش که او هم حسابی نگران است، می گوید: «آخه این چه کاری بود که کردی؟ مگه مدرسه جای این کارهاست. چرا توی مدرسه با دوستات پارتی گرفتین؟ حالا اگر اون نامرد تصاویر رو بلوتوث کنه من چه خاکی به سرم بریزم؟» دختر اما غیر از گریه کردن جواب دیگری ندارد.

تبليغات خبرنامه گويا	[email protected]

فناوری دردسرساز
ستفاده از گوشی های تلفن همراه مجهز به دوربین های عکس برداری و فیلم برداری در مدارس دخترانه، به دلیل ناآگاهی برخی از دانش آموزان از مضرات و تبعات استفاده نادرست از آن ها، گاهی اوقات موجب بروز مشکلاتی برای دانش آموزان و خانواده ها شده است.

وسیله ای ارتباطی و مفید که در سایه غفلت والدین، دانش آموزان و متولیان فرهنگ و آموزش رفته رفته به یک وسیله خطرناک تبدیل می شود.برخی از دانش آموزان دختر در مقاطع مختلف تحصیلی با در دست داشتن گوشی های دوربین دار اقدام به عکس برداری یا فیلم برداری از همکلاسی های خود می کنند و بعضا آن را نیز به دیگران بلوتوث می کنند (برای گوشی های دیگران می فرستند).برخی از دانش آموزان نیز هنگام تعمیر گوشی های خودگرفتار عده ای سودجو و فرصت طلب می شوند که با در اختیار داشتن این تصاویر قصد اخاذی از دانش آموز یا خانواده او را دارند.

متأسفانه این ناهنجاری اجتماعی روز به روز در حال افزایش است و اگر فکری جدی برای آن نشود در آینده ای نه چندان دور می تواند گریبانگیر بسیاری از خانواده ها شود.

بخشنامه آموزش و پرورش
شاید به همین دلیل است که وزارت آموزش و پرورش در بخشنامه ای به مدارس سراسر کشور هرگونه استفاده از تلفن همراه را در مدارس ممنوع کرده است.

این وزارت خانه در بخشنامه خود اعلام کرده است: هرگونه استفاده از تلفن همراه در مدارس ممنوع است و دانش آموز حق همراه داشتن موبایل را ندارد.

در این بخشنامه مدیران و مسئولان مدارس موظف به کنترل دانش آموزان هستند و در صورت مشاهده استفاده دانش آموزان از موبایل بایستی گوشی را از دانش آموز بگیرند.

اما سوالی که می توان مطرح کرد این است که آیا به صرف صدور بخشنامه می توان صددرصد این موضوع را کنترل کرد؟

بخشنامه ای که درمان نبود
مدیر یک دبیرستان دخترانه می گوید: متأسفانه استفاده از موبایل های دوربین دار تاکنون برای مدرسه مشکلات زیادی ایجاد کرده است به گونه ای که هر از چند گاهی شاهد بروز اتفاقات ناگوار برای دانش آموزان در این رابطه هستیم.

ر-ج می گوید: با وجود بخشنامه وزارت خانه باز هم شاهد ورود این گوشی ها به مدرسه هستیم زیرا ما در مدرسه حق بازرسی کیف دانش آموز را نداریم و طبق بخشنامه فقط اگر آن را در دست دانش آموز مشاهده کردیم می توانیم گوشی را از دانش آموز بگیریم.

وی می افزاید: واقعیت این است که بخشنامه آموزش و پرورش فقط یک وظیفه جدید به انبوه وظایف ما اضافه کرده است و هر روز کارمان این شده که مراقب باشیم تا دانش آموز از گوشی تلفن همراه استفاده نکند مخصوصا گوشی های دوربین دار در صورتی که به نظر من این راه درستی نیست و آموزش و پرورش باید برنامه و سازوکار بهتری ارائه کند.

وی می افزاید: طبق بخشنامه وزارت خانه ما به دانش آموزان گفته ایم که از آوردن موبایل خودداری کنند و اگر موردی ببینیم برخورد می کنیم اما واقعیت این است که ما در تمام ساعاتی که دانش آموز در مدرسه حضور دارد بالای سر او نیستیم و ممکن است دانش آموز در ساعات تفریح همراه با دوستانش مرتکب کار اشتباهی شود، اما مدرسه باید تاوانش را پس بدهد.این مدیر مدرسه می افزاید: به نظر می رسد برای جلوگیری از وقوع هرگونه اتفاق ناگواری در درجه اول باید خانواده ها را نسبت به کارکردهای منفی موبایل های دوربین دار توجیه کرد.

یک مشاور تحصیلی و تربیتی در یکی از دبیرستان های دخترانه نیز به نقش خانواده ها در کنترل هرچه بهتر این نابه هنجاری اجتماعی اشاره می کند و می گوید: این گونه احساس می شود که خانواده ها در این زمینه نقش مهمی دارند و در درجه اول باید سطح آگاهی و توجه خانواده ها را بالا برد.

ن-و می افزاید: واقعیت این است که اگر ما بتوانیم سطح آگاهی خانواده ها را بالا ببریم و آن ها را نسبت به کارکردهای منفی موبایل های دوربین دار آشنا کنیم، مشکل حل می شود اما مشکل این جاست که خانواده ها در جامعه ما با فرهنگ های مختلف زندگی می کنند و توجیه و آموزش آن ها نیازمند یک کار گروهی است.

این مشاور در ادامه می گوید: وقتی هنوز فرهنگ استفاده از گوشی های معمولی برای برخی از افراد جا نیفتاده است، خریدن گوشی دوربین دار برای دانش آموز نوجوانی که هنوز در پی بردن به هویت اجتماعی خودش دچار مشکل است چه معنایی می تواند داشته باشد؟

وی می افزاید: این کار اشتباهی است که برای دانش آموزی که هنوز به طور کامل هویت و شخصیت اجتماعی وی شکل نگرفته است گوشی دوربین دار بخریم.

وطن پرست خاطرنشان می کند: کنترل این ناهنجاری کار سخت و دشواری است و آموزش و پرورش به تنهایی نمی تواند کاری از پیش ببرد.

وی می افزاید: به نظر می رسد مسئله اصلی اعتقادات باشد. به گونه ای که هرچقدر میزان اعتقادات دینی و مذهبی دانش آموز بیشتر باشد به همان میزان تمایل او برای انجام رفتارهای ناشایست و استفاده نادرست از موبایل های دوربین دار کمتر است.

کنترل ناهنجاری
اما گویا مسئولان آموزش و پرورش معتقدند که این بخشنامه اثرات کنترلی بر این مشکل داشته است.

معاون حراست سازمان آموزش و پرورش خراسان رضوی در این باره می گوید: موضوع ممنوعیت استفاده از موبایل در مدارس از جمله موضوعات بحث برانگیز بود و زمانی که قصد داشتیم آن را بخشنامه کنیم برخی از همکاران ما در آموزش و پرورش مخالف بودند و اعتقاد داشتند که نمی توان صددرصد این موضوع را کنترل کرد. اما اتفاقاتی که در اثر استفاده نادرست از موبایل در برخی مدارس رخ داده بود ما را بر آن داشت تا با وجود نظرات مخالف بخشنامه را صادر کنیم.

مهدی کاظم زاده می افزاید: متأسفانه اخباری از برخی مدارس به دست ما می رسید که زیان و لطمه آن مستقیما به دانش آموز و خانواده اش برمی گشت، ضمن این که سایر دانش آموزان را نیز تحت تأثیر قرار می داد بنابراین احساس کردیم که ممنوعیت استفاده از موبایل در مدارس را بر آزاد بودن آن باید ترجیح داد.

وی می افزاید: ناگفته نماند که در نظرسنجی هایی که انجام دادیم بسیاری از اولیای دانش آموزان نیز با ممنوعیت استفاده از موبایل در مدارس موافق هستند.کاظم زاده یادآور می شود: این که ما صددرصد انتظار داشته باشیم بعد از صدور این بخشنامه موضوع کنترل شود، دور از انتظار است زیرا عملا امکان پذیر نیست اما اعتقاد ما این است که تا حدود زیادی توانسته ایم این ناهنجاری را کنترل کنیم.

وی خاطرنشان می کند: به طور حتم صدور بخشنامه کفایت نمی کند اما اگر دانش آموز احساس کند که هیچ محدودیتی وجود ندارد، استفاده از تلفن همراه در مدارس از کنترل خارج می شود و تجربه ثابت کرده است که پس از صدور بخشنامه بسیاری از دانش آموزان آن را رعایت می کنند.

کاظم زاده می افزاید: متأسفانه موضوع استفاده نادرست از تلفن همراه به حدی فراگیر شده که نمی توان ادعا کرد به صرف صدور بخشنامه به صورت مطلق جلوی آن را گرفته ایم بنابراین باید چند کار را در کنار هم انجام دهیم.وی می افزاید: ابتدا باید روی فرهنگ سازی و آموزش کارکرد و خانواده ها را نسبت به مضرات کارکرد منفی موبایل های دوربین دار توجیه کرد.معاون حراست سازمان آموزش و پرورش خراسان رضوی می افزاید: متأسفانه گاهی اوقات شاهد این هستیم که خانواده ها برای دانش آموز مقطع ابتدایی خود گوشی دوربین دار خریداری کرده اند. بنابراین در گام اول باید روی فرهنگ سازی در خانواده ها کار کرد.

دانش آموزان نیازی به تلفن همراه ندارند
معاون و قائم مقام دفتر بازرسی، ارزیابی عملکرد و پاسخ گویی به شکایات وزارت آموزش و پرورش نیز در این باره به خراسان می گوید: اگرچه موبایل را می توان حتی به عنوان یک رسانه تلقی کرد اما باتوجه به تبعات آن هرگونه استفاده از تلفن همراه در مدارس ممنوع شده است.

وی می افزاید: باتوجه به این بخشنامه اگر اتفاقی بیفتد مدیر مدرسه مقصر است بنابراین مدیران و معاونان مدارس باید دقت بیشتری داشته باشند.

حسینی خاطرنشان می کند: اگر قرار است دانش آموز با خانواده اش صحبت کند می تواند از تلفن مدرسه استفاده کند بنابراین استفاده از موبایل معنایی ندارد.

وی یادآور می شود: کنترل این موضوع جزو وظایف مدیران است و همان گونه که اگر دانش آموزی غیبت یا تأخیر داشته باشد، مدیر مدرسه موظف به پی گیری علت آن است در این باره نیز مدیران موظف به پی گیری و کنترل هستند.

کارکرد منفی، کارکرد مثبت
در ادامه برای بررسی بیشتر موضوع و همچنین بررسی این ناهنجاری از دیدگاه جامعه شناسان به سراغ یک جامعه شناس و استاد دانشگاه می رویم.

دکتر آزادمنش در این باره می گوید: تلفن همراه به واسطه امکان مخابره صوت و تصویر نوعی رسانه محسوب می شود اما هر رسانه و هر فناوری دارای کارکردهای مثبت و منفی می باشد.به عنوان مثال کارکرد مثبت تلفن همراه این است که از آن می توان به عنوان یک وسیله ارتباطی استفاده کرد که می تواند باعث ایجاد ارتباط بین والدین و دانش آموزان شود و به خانواده ها در ساعاتی که فرزندان در خارج از منزل حضور دارند امنیت و آرامش ببخشد. اما کارکرد منفی نیز دارد که قابل چشم پوشی نیست.

آزادمنش با انتقاد از محیط های غیرشاداب مدارس می گوید: متأسفانه فقدان جاذبه در محیط مدارس، درس های کلیشه ای، فضاهای تنگ و خفه کننده، محیط های فاقد شادابی و نشاط و ... در مدارس همه و همه از عواملی هستند که دانش آموزان در سن حساس نوجوانی و جوانی خواسته یا ناخواسته به رفتارهای نامناسبی مانند استفاده های نادرست از گوشی های دوربین دار گرایش پیدا می کنند.

این جامعه شناس می گوید: ما نمی توانیم پنجره های اتاق خود را به دلیل این که در فضای بیرون از اتاق حشرات موذی وجود دارند کاملا ببندیم اما می توانیم برای جلوگیری از ورود این حشرات جلوی پنجره های اتاق خود توری نصب کنیم. بنابراین جلوگیری از ورود گوشی های دوربین دار به مدارس دخترانه به طور صددرصد نمی تواند در جلوگیری از بروز ناهنجاری های اجتماعی موثر باشد بلکه باید به فرهنگ سازی و آموزش روی آورد.

دکتر آزادمنش در ادامه می گوید: برای مقابله با این ناهنجاری اجتماعی باید دو برنامه درازمدت و کوتاه مدت را با هم اجرا کرد. وی می افزاید: در برنامه کوتاه مدت می بایستی حتی الامکان از گذاشتن گوشی های مجهز به دوربین و بلوتوث در اختیار دانش آموزان خودداری کرد. ضمن این که می توان آیین نامه استفاده از تلفن همراه در مدارس را نیز تدوین و اجرا کرد.

وی می افزاید: در کنار این ها باید فضای مدرسه را نیز به یک فضای بانشاط تبدیل کرد. آزادمنش خاطرنشان می کند: در برنامه بلندمدت نیز باید به آموزش و آگاهی دادن به کاربران، خانواده ها و افراد جامعه پرداخت. ضمن این که آموزش و پرورش می تواند درسی را به عنوان آموزش استفاده از فناوری های جدید به موارد درسی دانش آموزان اضافه کند.

ورود فناوری بدون فرهنگ استفاده از آن
برخی مسئولان براین باورند که ما فقط فناوری وارد می کنیم و به فرهنگ استفاده از آن بی توجهیم، به همین دلیل چنین مشکلاتی بروز می کند.

یک مقام مسئول در معاونت اجتماعی ناجا می گوید: متأسفانه قبل از ورود یک فناوری جدید، فرهنگ سازی نمی کنیم بنابراین باید منتظر چنین آسیب هایی نیز باشیم.

این مقام انتظامی در پاسخ به این سوال که آیا پلیس برای کنترل و جلوگیری از تولید و اشاعه موارد غیراخلاقی توسط گوشی های دوربین دار در مدارس دخترانه برنامه ای دارد یا خیر می گوید: این درست نیست که مقابله با هرگونه ناهنجاری اجتماعی را در قدم اول وظیفه پلیس بدانیم. بلکه پلیس و تشکیلات قضایی بایستی در آخرین قدم برخورد با این ناهنجاری ها حضور داشته باشند.

وی می افزاید: باید برخورد با این نوع ناهنجاری ها از سطح خانواده ها و سایر نهادهای فرهنگی آغاز شود به گونه ای که این گونه موارد در جامعه زشت تلقی شود و حالتی مشمئزکننده داشته باشد. وی می افزاید: البته پلیس ساز و کارهای خودش را دارد اما واقعیت این است که پلیس باید در قدم آخر برای مقابله با ناهنجاری های اجتماعی وارد شود.

وی در ادامه می گوید: توصیه پلیس به خانواده ها این است که در این گونه مسائل بیشتر مراقب فرزندان خود باشند.
این مقام انتظامی یادآور می شود: ناگفته نماند که براساس ماده ٦٤٠ قانون مجازات اسلامی انتشار هرگونه صور قبیحه جرم تلقی می شود و پلیس به طور حتم با تولیدکنندگان و توزیع کنندگان آن ها برخورد خواهد کرد.

وی می افزاید: اما این رسانه ها هستند که به عنوان یکی از متولیان تولید رفتار و فرهنگ در جامعه می توانند در جلوگیری از بروز چنین ناهنجاری هایی نقش به سزایی ایفا کنند.

چنین به نظر می رسد که بنیان های قوی دینی در خانواده، واقع نگری والدین و هوشیاری دانش آموزان می تواند بیش از هر بخشنامه و کنترلی مفید عمل کند و آرامش را به کانون خانواده ها بیاورد.