وزارت علوم طرح سهمیهبندی جنسیتی دانشگاه را بدون تصویب مجلس اجرا کرد. این طرح در مجلس مطرح شده؛ اما هنوز به تصویب نرسیده بود. ظاهر امر این گونه است که طرح سهمیهبندی جنسیتی دانشگاه، پیش از تصویب اجرا شده است.
گفته میشود در کنکور پزشکی سال جاری، سهمیهبندی جنسیتی اعمال شده است و تعداد زیادی از دختران، با وجود کسب رتبههای برتر، از ورود به این رشته منع شدهاند.
شیرین عبادی عضو کانون مدافعان حقوق بشر است. او در مورد تأثیر این طرح در جایگاه حقوقی و موقعیت اجتماعی صحبت زنان میکند:
همان طوری که اطلاع دارید، در حال حاضر بیش از ۶۵ درصد از دانشجویان دانشگاههای ایران، دختر هستند و این باعث شده که فرصتی برای زنان فرهیخته و آگاه ایرانی در پی احقاق مطالبات خودشان بر آیند و صحبت از «حق تضییع شده» بکنند. چنان چه در همین راستا کمپین «یک میلیون امضا برای اعتراض به قوانین تبعیضآمیز زنان» از یک سال قبل شروع شد.
حکومت جمهوری اسلامی ایران، به جای این که پاسخی به مطالبات بر حق زنان بدهد، سعی کرد که صورت مسأله را پاک کند. اگر استدلال زنان آگاه بر این بود که نمیشود جامعهای را که زناناش، تحصیلکردهتر از مردان هستند، با قوانین تبعیضآمیز اداره کرد، آنها هم درصدد بر آمدند که تعداد زنان تحصیلکرده را کاهش دهند تا دیگر چنین استدلالهایی در آینده موجه نباشد.
برهمین اساس تعدادی از نمایندگان مجلس هفتم که اکثریت آنان را بنیادگراها تشکیل میدهند، ترجیح دادند طرحی به مجلس بدهند که سهمیه جنسیتی دانشگاهها را در آن پیشبینی کنند و طبق این طرح حداکثر ظرفیت هر دانشگاه تا ۵۰ درصد میتوانست به دختران اختصاص پیدا کند. به عبارتی اگر پسری، حتی نمرهاش هم کمتر بود، بایستی وارد دانشگاه میشد؛ زیرا تعداد پسران نمیبایست کمتر از ۵۰ درصد هر دانشگاهی میشد.
این طرح سر و صدای زیادی به پا کرد؛ مخالفتهای زیادی را بر انگیخت و پایمردی زنان و مخالفتها و هوشیاری آنان، باعث شد که این طرح به صحن علنی مجلس نرسد. یعنی حتی جرأت نکردند این طرح را به صحن علنی مجلس ببرند و بگذارند به رأیگیری. برای این که میدانستند موجب آشوبهایی خواهد شد.
اما چه کردند؟ وزارت علوم بدون این که این طرح غیرمنصفانه به تصویب برسد، خودش در صدد اجرای سهمیهبندی برآمد و بعد از این که نتایج کنکور را اعلام کردند، طبق نامههای اعتراضآمیزی که تعداد کثیری از دختران داوطلب برای ورود به دانشگاههای پزشکی سراسر ایران در رسانهها چاپ و منتشر کردند، مشخص شد که تعدادی از قبولشدگان، به خاطر این که پسر بودهاند، با رتبهها و نمرات کمتری وارد دانشگاه شدهاند. در حقیقت، طرحی را که مجلس به خاطر مخالفتهای مردمی، جرأت نکرد تصویب کند، وزارت علوم در عمل آن را پیاده کرد.
اگر وضع به همین صورت پیش برود، این یک ستم مضاعف بر زنان است. یعنی دختری که درس خوانده و در امتحان کنکور شرکت کرده و نمرهی بیشتر گرفته است، بایستی عقب زده شود و یک پسر جایش بیاید و بنشیند.
جمهوری اسلامی ایران بداند که زنان ایران با این گونه ترفندها از مطالبات بر حق خودشان (که محو تبعیض قانونی از زنان ایران است) دست بر نخواهند داشت. اینها اگر فکر میکنند صورت مسأله را پاک بکنند، موضوع از یاد همه میرود و زنان دنبال حق و حقوق خودشان نیستند، اشتباه میکنند. زنان ایران به آن درجه از آگاهی رسیدهاند که مطالبات خودشان را وصول کنند.
آیا این محرومیت از تحصیل محسوب نخواهد شد؟
یقیناً این محرومیت از تحصیل است. زیرا شما وقتی در شرایط مساوی امتحان میدهید، حق ندارند کسی را حق تقدم بدهند، به خاطر این که مرد است. به همین دلیل است که زنان اعتراض فراوانی به نتایج کنکور امسال دارند.
آیا بنا است این اعتراضات ادامه پیدا بکند؟
طبیعتاً اعتراضات ادامه پیدا خواهد کرد. کسی که به او ظلم شده است، نبایستی که برود در منزل و بگوید: «خب این سرنوشت من بوده است» و به ظلم تمکین کند. دختری که ۱۲ سال خوب درس خوانده و نمره آورده است، علتی ندارد صرفاً به خاطر جنسیت از ورود به دانشگاه باز بماند؛ برای این که مبادا در آینده آدم آگاه و فرهیختهای بشود و بخواهد حق و حقوق خودش را مطالبه بکند.
اجرای چنین طرحی بدون گرفتن مصوبهای از مجلس به نظر شما شکل ماهوی و حقوقیاش چه خواهد بود؟
این مسأله، اگر در دادگاه به اثبات برسد، قابل تعقیب کیفری است و نامههایی که داوطلبان ورود به دانشگاههای پزشکی به روزنامه ها نوشتهاند، حکایت از همین دارد که در شرایط مساوی، از تحصیل باز ماندهاند و حق تقدم به پسرها داده شده است.