چه بر سر سايت "آينده" آمد و چرا؟ فواد صادقی، آينده

در پايان اين دوره از فعاليتهای سايت آينده ضمن تشکر از همراهی مخاطبان وفادار سايت که موجب شدند "آينده" تا آخرين روز يکی از سايتهای پربيننده خبری کشور باقی بماند و همچنين قدردانی همراه با شرمندگی از همکاران گرانقدر آينده که با قبول زحمت فراوانتر از فعاليت در ساير رسانه ها نه تنها از مزايای مشابه برخوردار نبودند بلکه از طريق ايجاد مشکلات خاص مورد مهرورزی قرار گرفتند از خداوند می خواهم اين زحمت ناچيز را مشمول لطف خود قراردهد واز خطاهای بزرگی که در اين مسير دشوار ناخواسته از ما سرزده است، درگذرد.

آينده، فواد صادقی؛ پس از فيلتر شدن سايت آينده برای پنجمين بار، بسياری از دوستان و مخاطبان سايت از روشهای گوناگون اين پرسش را مطرح می کردند که چرا با سايت آينده اين اندازه برخورد می شود و چرا پس از اين همه برخورد، باز هم به فعاليت ادامه می دهد؟

قبل از وارد شدن به اين موضوع، لازم است بر فهرست برخوردهايی که طی دو سال اخير با سايت آينده انجام شده است، مروری داشته باشيم (لازم به ذکر است سايت آينده در آذر ماه سال ۸۷ فعاليت خود را آغاز کرد):

۲۲خرداد ۱۳۸۸- صبح جمعه با مراجعه ضابطين دادستان سابق تهران که با دستور ويژه جهت توقيف سايت آينده مراجعه کرده بودند، اين سايت توقيف گرديد. اما پس از ۴ روز، مجوز فعاليت به آن داده شد.

۳۱ خرداد ۱۳۸۸- سايت آينده به مدت کمتر از ۵۰ روز فيلتر شد.

۳۱ خرداد ۱۳۸۸- دو تن از اعضای سايت بازداشت و تجهيزات سايت توقيف شد که اعضا نيمه شب آزاد و تجهيزات پس از سه روز بازگردانده شد.

۲۱ آذر ۱۳۸۸- سايت آينده برای حدود ده ماه فيلتر شد.

۲۱ بهمن ۱۳۸۸- يکی از اعضای سايت آينده بازداشت و فعاليت سايت متوقف شد که زندانی بعد از ۲۰ روز آزاد شد.

مهر ۱۳۸۸- رفع فيلتر و فعاليت مجدد سايت آينده

۱۰ آبان ۱۳۸۹ - سايت آينده برای مدت يک شب فيلتر شد.

۱۸ اسفند ۱۳۸۹- سايت آينده برای حدود ۵۰ روز فيلتر شد.

۵ مرداد ۱۳۹۰- دو تن از اعضای سايت آينده به مدت ۵ روز بازداشت و تجهيزات سايت به مدت سه هفته توقيف و دفتر آينده به مدت يک هفته پلمپ شد.

۴ شهريور ۱۳۹۰ - سايت آينده فيلتر شد.

البته اين ليست برخوردها با آينده است و روی ديگر سکه، رفع فيلتر، آزادی همکاران و فعاليت مجدد سايت آينده است که در برخی موارد کمتر از يک روز و در برخی موارد چندين هفته و چندين ماه به طول انجاميده است. اما در اين ميان آنچه مهم است، نتيجه اين گونه برخورد با رسانه هاست. البته به اين فهرست بايد پرونده های تشکيل شده عليه آينده در محاکم قضايی از سوی برخی دستگاهها و نهادها را نيز اضافه کرد که بخشی از آن همچنان مفتوح است.

به ياد دارم در اولين بار دستگيری به کارشناس مربوطه گفتم در نتيجه برخورد امنيتی با رسانه های داخلی چند حالت متصور است:

۱- بخشی از رسانه های منتقد و معترض اقدام به انتقال اعضا و مرکز رسانه خود به خارج از کشور می‌کنند و در آنجا ادامه فعاليت می دهند، با اين تفاوت که فعاليت در آن سوی مرز بدون هيچ گونه کنترل و رعايت خودسانسوری و خط قرمزهای نوشته شده و نانوشته است. علاوه بر آن، به دليل دور بودن تحريريه اين رسانه ها از داخل کشور، گاه به صورت محسوس ضريب خطای آنان در تحليل وقايع و بررسی اخبار افزايش می بايد و خواسته يا ناخواسته راديکال تر می شوند.

۲- بخشی از رسانه های منتقد پس از توقيف به همان شکل کار خود را ادامه نداده، بلکه اصطلاحا متلاشی می شوند و از دل آنها رسانه های ديگری به شکل زيرزمينی و غيررسمی و ناشفاف متولد می شود و بخشی از روزنامه نگاران شاغل در آنها نيز به همکاری شفاف يا با اسمی مستعار با رسانه های خارج از کشور می پردازند.

۳- در خوش بينانه ترين حالت، بخشی از رسانه های منتقد پس از توقيف، فعاليت خود را خاتمه داده و از همکاری اعضای خود با ديگر رسانه های غيرقانونی جلوگيری کرده و آنان را قانع می کنند تا از کشور خارج نشوند، اما مخاطب آنان به رسانه های خارج از کشور سوق می يابد. چرا که مخاطب آنها در پی رسانه های منتقد و نه رسانه های رسمی و سفيدنماست.

بنابراين، برخورد سلبی و نابود کردن يک رسانه منتقد داخلی به دليل اشتباهات خود رسانه يا کم ظرفيتی و برخوردهای سليقه ای مسئولان، تنها يک نتيجه دارد و آن افزايش توان رسانه ای و مخاطب رسانه های خارج از کنترل جمهوری اسلامی است که يا مرتبط با اپوزيسيون نظامند و يا به دولتهای غربی وابسته می باشند که البته اين به معنای عدم وجود نظارت بر رسانه های داخلی نيست. بلکه تاکيد بر لزوم استفاده از قدرت نرم نظير تعيين چارچوب، نظارت به موقع و استفاده از تذکر و اصلاح به جای برخورد سخت با فيلتر، بازداشت و پلمپ است.

در واقع حضور منتقدين در قالب رسانه های رسمی و در محدوده قوانين هر کشوری به منزله سوپاپ اطمينان در برابر براندازی و رسانه های بيگانه محسوب می شود، بويژه در مقطع فعلی و در آستانه انتخابات و افزايش تنشهای خارجی، تحديد فضای رسانه ای و کاهش چندصدايی حاصله از آن، بر خلاف مصالح جامعه تلقی می شود.

طی دو سال گذشته ده ها و صدها بار از سوی اعضای خانواده، همکاران، دوستان و حتی رجال سياسی به ما پيشنهاد شد که يا مانند اکثر رسانه های کنونی کشور تحت قيموميت يکی از شخصيتهای سياسی قرار گرفته و از نظر اقتصادی بی نياز و از نظر امنيتی به مصونيت برسيم و يا يکی از سه راه فوق را برگزينيم و خود را از بند و بيم اين برخوردها برهانيم. اما جمع بندی همکاران سايت آينده تا کنون اين بوده که به جای هر ۴ مسير فوق، راه ديگری را برگزينيم و آن اصرار بر تداوم فعاليت با همان نام و تحت همان چارچوبهای قانونی و فشارهای فراقانونی و حفظ استقلال در تصميم گيری و عدم وابستگی به هر شخص يا گروه بود.

نتيجه اين تصميم فوق العاده دشوار بوده است. کسانی که با فعاليت سايتهای اينترنتی آشنايی دارند، به خوبی می دانند حتی يک وقفه چند روزه در فعاليت سايت نيز می تواند اثر محسوسی بر افت مخاطب، رتبه و جايگاه سايت بگذارد، حال اگر اين توقف به جای چند روز به هفته ها و ماه ها بينجامد، در واقع به معنای نابودی تمامی زحمات قبلی و آغاز از صفر برای يک رسانه اينترنتی است و در مورد آينده نيز دقيقا همين گونه بوده است.

در دفعه نخست فيلترينگ مدت دار سايت آينده در آذر ماه ۱۳۸۸، رتبه سايت در ميان سايتهای خبری به جايگاه چهارم رسيده بود و در سايت آلکسا نيز رتبه ۱۸ را در ميان کليه سايتهای خبری و غيرخبری فارسی کسب کرده بود.

با به درازا کشيدن زمان فيلترينگ و سپس دستگيری و توقف فعاليت سايت با دستور برخی نهادها به مدت ۸ ماه، عملا بيننده انبوه سايت از بين رفت و در راه اندازی مجدد رتبه آينده، از ۱۸ به ۱۰۰۰۰ سقوط کرد. در بار دوم فيلترينگ و تعطيلی مدت دار نيز که حدود دو ماه به طول انجاميد، باز رتبه سايت از ۸۰ به ۳۰۰۰ سقوط کرد.

اکنون نيز به محض آنکه آينده در بين شش سايت پربيننده خبری کشور قرار گرفته، مجددا فيلتر گرديده و طبيعتا آسيب جدی به بيننده و رتبه آن وارد می گردد.

اثرات اين آسيبها در شرايط اقتصادی سايت نيز اثر مضاعفی دارد، مضاف بر اين که برخی از دستگاه ها و اشخاص را تحريک به پرونده سازی قضايی برای وارد کردن فشار بيشتر به اعضای سايت می کند.

بنابراين شايد با اين توضيحات، برگزيدن يکی از راه های مذکور منطقی تر باشد؛ چرا که اداره يک رسانه فاقد حمايت اقتصادی، نظير آنچه بسياری از رسانه های افراطی برخوردارند، از يک سو و آسيب پذيری فراوان در برابر برخوردهای سياسی، سليقه ای و شخصی برخی مسئولان يا مشاوران آنها، فوق العاده دشوار است.

بنابراين شايد بخشی از برخوردهای فهرست شده در ابتدای اين يادداشت که البته بدون در نظر گرفتن پرونده سازی قضايی و امنيتی، شکايت نهادها و دستگاهها و مواردی که ذکر آن شايد به صلاح نيست، می‌باشد، برای وادار کردن يک رسانه به تعطيلی کافی باشد؛ اما دلايل اعتقادی اعضای سايت آينده موجب شد تصميم به ادامه فعاليت قانونی تا حد امکان پابرجا باشد.

البته در اين راه حسن نيت و اعتماد و اطمينان بخشی ديگر از مسئولين نظام به سايت آينده موجب شده است تا معضل به وجود آمده پس از هر بار برخورد، دير يا زود رفع گردد و اين رسانه قادر به ادامه فعاليت باشد که اميدواريم در درگاه حضرت حق ماجور باشند.

هرچند سايت آينده هيچ گاه مدعی فعاليت بدون اشتباه و يا کم اشتباه نبوده است و طبيعت يک رسانه آنلاين سر زدن اشتباهات و خطاها در بخشی از مطالب و نظرات منشره بينندگان است که اين احتمال با توجه به کمبود نيرو و محدوديتهای سايت افزايش می يابد، اما نمی توان سرزدن اشتباهات مشابه از رسانه های افراطی و دارای مصونيت را ناديده گرفت.

حرکت بر مسير برخورد سخت با رسانه ها تنها بر پررونق کردن رسانه های اپوزيسيون و محروم نظام از رسانه های توانمند در شرايط دشوار پيش رو می انجامد.

اکنون که پس از حدود دو ماه از دور جديد فيلترينگ سايت که درآمدهای سايت نيز که از طريق آگهی تامين می گردد تقريبا قطع گرديده بود، درخواست تجديد نظر در فيلترينگ سايت در کارگروه مربوطه مورد موافقت قرار نگرفت و با توجه به افزايش فشارهای خاص وارده به سايت به جهت تداوم فعاليت در زمان فيلتر بودن، تصميم به توقف ادامه فعاليت در اين شرايط گرفته شد تا اگر تغييری در شرايط به وجود آمد و با پيگيری های قانونی زمينه رفع فيلتر سايت آينده فراهم شد، مجددا امکان ادامه فعاليت آن ممکن شود.

در پايان اين دوره از فعاليتهای سايت آينده، ضمن تشکر از همراهی مخاطبان وفادار سايت که موجب شدند آينده تا آخرين روز يکی از سايتهای پربيننده و موثر خبری کشور باقی بماند و همچنين قدردانی همراه با شرمندگی از همکاران گرانقدر آينده که با قبول زحمت فراوانتر از فعاليت در ساير رسانه ها، نه تنها از مزايای مشابه برخوردار نبودند، بلکه از طريق ايجاد مشکلات خاص مورد مهرورزی قرار گرفتند، از خداوند می خواهم که اين زحمت ناچيز را مشمول لطف خود قراردهد و از خطاهای بزرگی که در اين مسير دشوار ناخواسته از ما سرزده است، درگذرد.

در حال و هوای خداحافظی به اين نغمه گوش فرا دهيد.