جشنواره “زن، فیلم و مقاومت” در گوتنبرگ سوئد با حضور رخشان بنی اعتماد

هر گوتنبرگ سوئد روز شنبه 18 مای سال جاری میزبان تعدادی از کارگردانان زن ایرانی خواهد بود که برای شرکت در جشنواره “زن، فیلم و مقاومت” به این شهر می آیند. این جشنواره یک روزه که امسال با حضور رخشان بنی اعتماد، مانیا اکبری،نیکو ترخانی، نسرین پاکخو و تینا غروی برگزار می شود میزبان نمایش فیلم هایی خواهد بود که تصویری متفاوت از زنان ایرانی و مقاومت زنانه ارائه می کنند. فیلم هایی که به گفته سودابه زهرایی، برگزارکننده این جشنواره در مورد زنان ، خواسته ها و دیدگاهشان از زبان خود آنها هستند و از زاویه دید زنان به روایت آنها ساخته شده اند.

در فیلم های اکران شده در این برنامه همچنین زوایای مختلفی از تصویر و شرایط زنان در ایران را خواهیم دید؛ زنانی که با وجود سرکوب و تبعیض در جامعه نیاز ها و اعتراضات خود را بیان می کنند و تصویری قوی از خود به نمایش می گذارند.

سودابه زهرایی که به گفته خودش از سال 2009 به اجرای چنین جشنواره ای فکر می کند دراینباره می گوید:” من سال 2009 وقتی تصویر ندا آقا سلطان را دیدم مثل همه مردم خیلی متاثر شدم . قدرت و شهامتی که در این تصویر غرق به خون بود به نظر من یک زیبائی شناسی متفاوت را تداعی می کرد و این زیبائی شناسی مقاومت است؛ زنی که علی رغم سرکوب و خشونت مقاومت و اعتراض می کند. همان زمان تصمیم گرفتم کاری با موضوع مقاومت زنان انجام بدهم. سال 2012 وارد آکادمی هنر گوتنبرگ شدم و در رشته فوق لیسانس درس خواندم با پروژه ائی به نام " زن، فیلم و مقاومت" که نتیجه اش همین فستیوالی است که برگزار می شود”.

به گفته مسئول برگزاری جشنواره “زن،فیلم و مقاومت” تاکید بر نقش هنر و به خصوص فیلم و ویدئو به عنوان ابزاری برای زنان هنرمند در راستای مبارزه با عواملی که آنها را به حاشیه می راند و یا سرکوب می کند هدف اصلی این فستیوال است. زهرایی دراینباره می افزاید:” اینکه چطور زنان در سخت ترین شرایط و علی رغم سانسور و محدودیت ها نمی پذیرند که به حاشیه رانده شوند و از طریق فیلم و هنر خواسته های خود را بیان می کنند و نسبت به شرایط خود معترضند و خشونت موجود در جامعه را از طریق هنر و فیلم که ابزاری غیر خشن است به تصویر می کشند برای من بسیار قابل تامل بود. مقاومت یعنی نپذیرفتن شرایط تحمیلی، تسلیم نشدن در مقابل سرکوب. مقاومت جانب دیگر سرکوب است.هنرمندان سرکوب را به تصویر می کشند و آن را افشا می کنند برای این که بر آن غلبه کنند.هر جا که سرکوب هست مقاومت هم هست. این ایده اصلی این برنامه است و نشان دادن این که زنان راه گشای مقاومت بودند. حکومت توانسته گروه های مختلف سیاسی را سرکوب کند ولی مقاومت زنان را نمی تواند. مگر این جدال و مقاومت حاکمان برای تغییر پوشش و حجاب زنان تا حالا به جائی رسیده؟ این هم یک جور مقاومت است!”

بر همین اساس در این برنامه آثار سه نسل از زنان فیلم ساز و ویدئو آرتیست نمایش داده می شود که علی رغم تفاوت ها در یک چیز مشترکند و آن بیان خواسته های زنان و اعتراض به ظلم و سرکوب زنان در جامعه است.

از سودابه زهرایی درباره دلیل تاکید او بر مساله “مقاومت” و نقش زنان ایرانی در ارتباط با این مفهوم می پرسم. او می گوید:” به دلایل مختلف در غرب چهره زن ایرانی به صورت سرکوب شده و مورد ظلم و ستم واقع شده به نمایش درمی آید که این البته نادرست نیست اما تصور کاملی هم از زن ایرانی نیست. مقاومت بخشی از تصویر زنان ایرانی است که در بازتاب رسانه های غربی کمتر به آن توجه شده. بنابراین ما در این جشنواره به این مبحث بیشتر از هرچیز دیگری می پردازیم”.

به گفته او پنج زن هنرمند ایرانی در این جشنواره شرکت می کنند. در قسمت ویدئو آرت، ویدئوی" در سرزمین من مردها پستان دارند" از مانیا اکبری و دو ویدئو با نامهای "نوزایش" و "داغ ننگ" از نیکو ترخانی، در یک مجموعه به نمایش در می آید.

در این ویدئو ها ، مانیا اکبری و نیکو ترخانی با بدن زنانه کار می کنند و بدن خود را به شکلی بسیار معترض به عنوان ابزار کار هنری خود مورد استفاده قرار می دهند. بدنی که از یک طرف نشان دادنش در جامعه مرد سالار ایران یک تابو است و تنها به خود زن تعلق ندارد بلکه در تملک مردهاست و ناموس و آبروی یک جامعه محسوب می شود . از طرف دیگر طبق شرع اسلام باید پوشیده باشد تا مردان را تحریک نکند و باعث گناه آنها نشود.

به گفته سودابه زهرایی در این ویدئو ها هنرمندان، بدن زنانه از مرز تن بودن فراتر برده و به مفاهیم عمیق تری وصل کرده و زیبائی شناسی جدیدی را خلق می کنند.

در بخش نمایش فیلم ،دو فیلم مستند" ما نیمی از جمعیت ایران هستیم" و "حیاط خلوت خانه خورشید" از رخشان بنی اعتماد نمایش داده می شوند .

فیلم "دستهای خالی" از نسرین پاکخو، فیلم ساز و بازیگر و کارگردان تاتر مقیم گوتنبرگ از دیگر فیلم هایی است که در این جشنواره نمایش داده می شود. نسرین پاکخو در کارهایش به موضوع تبعیض و مقاومت زنان در داخل ایران و خارج از کشور می پردازد.

همچنین فیلم های سی دقیقه مانده به ساعت 6 صبح از مانیا اکبری و اسم من نسرین است از تینا غروی از دیگر فیلم هایی هستند که در این جشنواره به نمایش در می آیند.