بررسی جایگاه زن از ایران باستان تا ایران پس از اسلام، ناهيد ابراهيمي، خبرگزاری سينا

زن موجودي است مزين به اسرار و شگفتيهاي فراوان و در سايه اين شگفتيها زندگي عالم بشريت در تكاپو و تداوم است.زنان داراي لطافت و ظرافت و احساس فوق العاده زيبايي هستند كه اين خصوصيت و اوصاف آنان سبب برجستگي و سرآمدیشان نسبت به ديگر مخلوقات الهي شده است.
يكي از زيباترين و برجسته ترين صفات زن كه تربيت و پيشرفت انسان در دنياي سرد و بي روح را موجب شده "احساس زيباي" مادري آنان است.
كلمه "زن" از "زادن" و "زاييدن" و "اضافه شدن" آمده است که معني زندگي بخش و زنده بودن را مي دهد.زن تداوم دهنده نسل بشر و موهبت و رحمتي و هديه اي از طرف خداوند به مرد است .خداوند در قرآن کریم مي فرمايد "و از جنس خودتان زنان را آفريدم تا به وسيله آنان در زمين آرامش يابيد."
زن همواره با توجه به تمدن در دوره های مختلف در طول تاریخ داراي ارزش و احترام بوده و از دير باز جايگاه و پايگاه متغيري در جهان داشته است.زنان در پيشرفت تمدنها و ترقي فرهنگها پا به پاي مردان تلاش کرده اند.
زن موجودي است كه مرد براي دستيابي به كمال نيازمند وجود اوست و همين طور بر عكس، زيرا هر كدام بدون ديگري ناقص هستند و تنها در كنار هم مي توانند به كمال برسند.
زنان در طول تاريخ گاه مورد احترام و ارزش بوده و گاهي مورد ظلم و بي مهري قرار گرفته اند .در ايران باستان زنان به عنوان يكي از متمدن ترين اقوام جهان داراي جايگاه بسيار بلند و مقامي بسر ارجمند بوده اند.
ايرانيان نه همچون اعراب زن را ننگ دانسته و نه همچون يونانيان آنرا مظهر شهوت و عياشي مردان قلمداد كرده اند، بلكه او را موجودي مقدس و پاك كه لازمه حيات است دانسته و مقام او را ارج نهاده اند.
از نشانه هاي عظمت و بزرگي كوروش تدوين اولين منشور حقوق بشر است كه هم اكنون در موزه بريتانيا نگهداري مي شود این منشور مدركي است براي اثبات عدالت جنسيتي ، به گونه اي كه كوروش توجه خاصي به مقام و شخصيت زن بعنوان تربيت كننده نسل آينده داشته است.
در زمان كوروش زن حامله حق كار كردن نداشته و به دستور وي براي زنان حامله جيره و حقوق ماهيانه تا هنگام تولد نوزاد در نظر گرفته شده بود.
زنان در طول تاريخ ايران داراي جايگاه و ارزش بوده اند تا آنجا كه در كتاب مقدس زرتشتيان (اوستا) هيچ مردی از لحاظ اخلاقي و مذهبي بر زنان ارجحيت ندارد و شعار اصلی زرتشتیان یعنی گفتار نيك، كردار نيك و پندار نيك براي مردان و زنان توصيه شده است . خصايل زن خوب ، پارسا و با عفت شعار اصلي زرتشتيان بوده است.
به جرات مي توان گفت زن در ايران قبل از اسلام و در دوره ساساني جایگاه بسيار بالايي داشته و به عنوان يكي از اعضاء مهم جامعه در مسايل مختلف شركت مي كرده است به گونه اي كه گاه تصميم گيريهاي نهايي را انجام داده است .تا جایی که چند تن از پادشاهان ايراني زن بودند كه از جمله آنان "آذر ميدخت " دختر خسرو پرويز را مي توان نام برد.اين موضوع نشان از برابري حقوق زن و مرد از هر لحاظ در اين دوره دارد.
زنان در ايران باستان داراي آنچنان ارزش و شخصيتي بودند كه حتي در ميان اديان جايي باز كرده بودند و بزرگ و ستودني قلمداد مي شدند ، چنانچه در آيين زرتشت يك روز از سال به نام روز زن نامگذاري شده است.
مردم ایران روز پنجم اسپندارمد "اسفند " را جشن مي گرفتند و به آن عيد زن مي گفتند ، در اين روز مرسوم بود كه مردان بايد براي زنانشان هديه هايي ارزنده تهيه کرده و به آنان تقديم کنند كه اين مراسم در ايران باستان "مزدگيران" نام داشت و تقدير و تشكري از زحمات زن محسوب می شد.
انسانها همواره در طول تاريخ در پي مدلي تكامل يافته تر از خود در همه زمينه ها بودند تا راه زندگي خود را بر روال همان مدل شبيه کنند، اين مدل گاه به صورت اسطوره هايي در اعتقادات و باورهاي يك قوم جايگاهی خاص یافته بود كه اين حقيقت شناسه هاي فرهنگي يك ملت را نشان مي دهد.

گاه اين اسطوره ها چنان در دل يك ملت راه یافته اند كه به مرور به صورت خداياني بزرگ در آمده و مورد ستايش و عبادت قرار گرفته اند. يكي از اين اسطوره ها كه به مرحله الهه بودن و خدايي رسيده و در ايران باستان از اهميت بسياري برخوردار است "ناهيد" الهه زنان ناميده شده است.
ناهيد به عنوان الهه زنان قبل از اسلام ، خدايي مونث بوده كه به اعتقاد آن دوران بر تمام اعمال و رفتار زنان نظارت دارد و از آنان خشمگين يا خشنود مي شود و به هنگام نياز به آنان كمك مي كند.
ايرانيان براي اين الهه معابدي ساختند و مجسمه هايي درست كردند و بصورت نماد در داخل معابد قرار دادند كه يك نمونه از آن در "سراب " استان كرمانشاه است.این الهه موسوم به الهه مادر است.
به اعتقاد ايرانيان ناهيد ، خداي پاكي و بي آلايشي و الهه بارداري است و به هنگام زايمان به كمك زنان مي آيد.
ناهيد براي مردان نيز قابل ستايش بوده است زيرا این الهه به عنوان اسوه زنان ايراني ، داراي پاكي و عفت و شخصیت بسیار بالایی مملو از وقار و متانت و دوستدار عصمت است.
با ورود اسلام و نزول رحمت حق بر بندگان و مبعوث شدن پيامبر اكرم (ص ) و تولد دخت نبي فاطمه زهرا (س) زن جايگاه اصلي و واقعي خود را در ميان اعراب جاهل كه زنان را مايه ننگ مي دانستند و زنده به گور مي كردند،بدست آورد به گونه اي كه حضرت محمد (ص) بر دستان اين قديسه مطهر "مرضيه راضيه" بوسه مي زد و او را " ام ابيها " مادر پدر مي خواند و اعراب را به حفظ جايگاه و ارزش زنان دعوت مي كرد.

به جرات می توان گفت يكي از عواملي كه باعث پذيرش اسلام توسط ايرانيان شد، نزديكي فرهنگ حجاب و پوشيدگي زنان ايراني با زنان مسلمان است زيرا بر اساس شواهد، زنان حدود دو هزار و 500 سال قبل در ايران از چادر استفاده مي كردند و بدن خود را از نامحرم مي پوشيدند.

با ظهور اسلام در ميان اعراب گوهر گمگشته زنان به آنها بازگردانيده شد و با عنايات و توجهي كه خداوند به مقام زن و ارزشهاي او در قرآن داشته و با توجه به سخنان و رفتار پيامبر در مورد بانوان، اين قشر در اجتماع اسلام از جايگاه بالايي در جامعه برخوردار شدند.
ديگر اعراب آنگونه نبودند كه به محض شنيدن دارا شدن دختري رنگ رخسارشان از شدت ناراحتي سياه شود و روزها ماتم بگيرند و يا دختر را كه مايه ننگشان محسوب می شد با دستان خود به زنده به گور كنند.و اين هم رحمت و حكمتي از طرف خداوند براي نسل زنان بود كه به واسطه اسلام و فرستادن الگويي واقعي همچون فاطمه اطهر (س) زنان والا و ارزشمند شوند.
زن از نظر قرآن داراي مقام و منزلت بسيار بالايي است و در هيچ جاي قرآن سراغ نداريم كه مرد از لحاظ مرتبه و مقام بالاتر از زن قلمداد شده باشد.
در قرآن كريم به كرات به برابري زن و مرد اشاره شده و اين مساله تاكيدي بر اهميت حقوق زنان است تا مبادا مورد ظلم و ستم و بي مهري قرار گيرند.
زن شاهكار خلقت ، مايه آرامش و تداوم بنيان خانواده است که با پيدايش اسلام و ولادت مبارك حضرت فاطمه زهرا (س) جايگاه و ارزش واقعي خود را به دست آورده است.