ايران اولين مصرف‌کننده ترياک در جهان؛ کرک جايگزين ترياک؟ فرارو

مديرکل فرهنگی و پيشگيری ستاد مبارزه با مواد مخدر اعلام کرده ايران رتبه اول مصرف ترياک در دنيا را کسب کرده است.

دکتر هومن نارنجی‌ها که با ايسنا سخن می‌گفته، دليل اين امر را نزديکی ايران به منبع اصلی توليد ترياک در جهان يعنی افغانستان دانسته و همچنين گفته است: «مهم‌تر از اين معضل اين است که ايران از نظر پيشگيری از اعتياد، علی‌رغم دارا بودن وضعيت نه چندان بد از نظر شمار معتادان و جنس اعتياد، از ضعيف‌ترين کشورهای دنيا محسوب می‌شود.»

افغانستان به‌عنوان بزرگ‌ترين توليدکننده مواد مخدر در جهان، بيش‌ترين مرز مشترک را در شرق کشور با ايران دارد و از آن‌جا که اصلی‌ترين همسايه غربی اين کشور ايران به شمار می‌رود، ايران علاوه بر اينکه بازار عمده اين محصول از افغانستان است، در همين حال به‌عنوان بهترين مسير قاچاق اين دست مواد به غرب نيز قابل توجه است.

آمار دقيقی از حجم قاچاق مواد مخدر از مسير ايران در دست نيست، اما با توجه به مشکلات قاچاق اين مواد از طريق همسايه‌های شمالی، جنوبی و شرقی افغانستان می‌توان حدس زد که بهترين مسير قاچاق مواد مخدر برای افغانستان ايران است.

در اين ميان خود ايران نيز يکی از اصلی‌ترين بازارهای مصرف مواد مخدر به شمار می‌رود و از آن‌جا که بر روی ترياک فراوری‌های شيميايی انجام نمی‌شود کارشناسان، آسيب‌رسانی اين محصول را نسبت به ساير مواد مشابه موجود در اين بازار سياه کم‌تر می‌دانند و همين امر باعث استقبال مصرف کنندگان ايرانی به استعمال ترياک است.

لابراتورار های توليد هرويين در افغانستان
اخيرا با مجهز شدن لابراتوارهای شيميايی افغانستان و دسترسی قاچاقچيان به مواد شيميايی مورد نياز تبديل ترياک به هرويين در افغانستان، قاچاق ترياک از اين کشور جای خود را به قاچاق هرويين و کرک داده‌است.

به گزارش بی‌بی‌سی کرستينا اورگز، مسئول اداره مبازه با مواد مخدر و جرايم سازمان ملل متحد

در افغانستان، پيش‌بينی کرد تا پايان سال ۲۰۰۷، ۹۰ درصد ترياک توليدشده در خاک اين کشور در داخل به هرويين تبديل شود.

کرک که در واقع هرويين با درصد خلوص ۹۵ و ۹۷ است طول مدت و نوع آسيب رسانی بسيار مهلک تری نسبت به ترياک دارد.

اگر افغانستان توليد و قاچاق انواع فراوری شده مواد مخدر نظير هرويين و کرک را جايگزين توليد ترياک کند، مصرف کنندگان ترياک در ايران اصلی‌ترين توليد کننده ترياک را از دست خواهند داد و با نبود ماده مخدر پيشين ناگزير تن به استفاده از جايگزين آن يعنی کرک خواهند داد.

اين يعنی زنگ خطر تغيير الگوی مصرف معتادان به مواد مخدر در ايران از هم اکنون نواخته شده است . اين در حال است که موضوع توليد «شربت ترياک» در کشور توسط وزارات بهداشت که چندی پيش اعلام شد با جديت پيگيری نمی‌شود .

با افزايش تولد ترياک در افغانستان به خصوص در دو سال اخير کاهش قيمت اين دست مواد در بازار سياه کشور قابل توجه است .

هر چند منابع رسمی آمار دقيقی از قيمت فروش مواد مخدر در کشور ارايه نمی‌دهند اما شواهد حاکی از آن است که قيمت بعضی از انواع مواد مخدر طی دو سال گذشته تا ۵۰ درصد کاهش داشته است .

به گزارش روزنامه سرمايه، قيمت عمده‌فروشی کرک در حال حاضر به طور متوسط در سطح تهران هر کيلو ۵ ميليون تومان و هر گرم ۷ هزار تومان است. سال گذشته نرخ عمده‌فروشی کرک به طور متوسط در سطح تهران هر کيلو ۱۲ ميليون تومان و نرخ خرده‌فروشی آن هر گرم ۱۵ هزار تومان بوده‌است.

کاهش قيمت بيش از ۵۰ درصدی قيمت کرک در بازار ايران می‌تواند به‌عنوان محرکی برای جذب معتادان به اين ماده مخدر باشد.

چه کسی مقصر است؟
مسئولين ايرانی و مسئولين سازمان ملل اين نکته را پذيرفته‌اند که پس از حمله آمريکا به افغانستان، توليد مواد مخدر در اين کشور بيش‌تر شده‌است.

بی‌بی‌سی به نقل از مسئول اداره مبازه با مواد مخدر و جرايم سازمان ملل متحد در افغانستان، قاچاق بيش‌ترين حجم مواد مخدر افغانستان را از راه پاکستان، ايران و تاجکستان به بيرون از اين کشور دانسته‌است.

کريستين اورگز با اشاره به آن‌چه باز بودن بيش‌تر مرزهای افغانستان به روی قاچاقچيان مواد مخدر خوانده،گفته است که قاچاقچيان قادر هستند در روز روشن، موتورهای (خودرو) بارکش پر از مواد مخدر را به بيرون از افغانستان انتقال دهند.

اين در حالی است که سردار اسحاقی در گفت‌وگو با ايسنا گفته‌است سال گذشته هزار ميليارد ريال و امسال ‪ ۱۲۰۰‬ميليارد ريال برای جلوگيری از ورود مواد مخدر به کشور اختصاص يافته‌است.

فرمانده قرارگاه نصر مستقر در کرمان گفته که در اين راستا از درياچه هامون به طرف نقاط جنوبی کانال هايی با عرض ‪ ۴‬و عمق ‪ ۵‬متر حفر و در نقاط مسکونی که امکان حفر کانال نبوده، سيم خاردار نصب شده است.

سردار اسحاقی ايجاد ديوار بتنی در برخی نقاط را از ديگر اقدامات انجام شده در اين راستا برشمرده است.

وی افزايش استعداد توان نيروهای رزمی، کنترل الکترونيکی مرزها به‌وسيله رادرار و استفاده از سگ های موادياب را از راه های مبارزه با قاچاقچيان مواد مخدر برشمرده است.

از سوی ديگر حامد کرزی رييس جمهور افغانستان قاچاق مواد مخدر را نه يک امر مختص به مرزهای افغانستان بلکه آن را پديده ای بين المللی و در انحصار مافيای بين المللی می داند.

وی در اظهار نظری که بی‌بی‌سی آن را منتشر کرد گفته است: «جامعه جهانی در ميان خود همگاهنگی لازم را ندارند. همکاری که لازم است ميان آنها وجود ندارد. در چنين وضعيتی اگر مشکلات مربوط به افغانستان است افغانستان مسئول است. اما قاچاق را جامعه بين المللی می کنند نه افغان‌ها. مافيا يک پديده جهانی است نه يک پديده افغانی. رسانه ها، دولت افغانستان را متهم می کنند. اما دولت افغانستان در مناطقی که تحت کنترلش بوده موفق بوده است»

هلمند اصل ترين توليد کننده ترياک در جهان
بر اساس گزارش سازمان ملل متحد، امسال کشت خشخاش ۱۷ درصد نسبت به سال گذشته افزايش يافته است، اين افزايش بيشتر در ولايات ناآرام از جمله ولايت هلمند محسوس است.

حامد کرزی معتقد است اين امر به خاطر عملکرد نا مناسب جامعه بين المللی است . به گفته وی آنها با عملکرد شان هلمند را به محلی نا امن تبديل کرده اند که القاعده و نيروهای مخالف دولت در آنجا آزادانه حضور دارند.

حامد کرزی تاکيد کرد که موفقيت زمانی بدست می‌آيد که همکاری وجود داشته باشد و به نظر افغانستان احترام گذاشته شود. او گفته است: «در غير اين صورت، ناکام می‌شويم، آنگونه که در هلمند ناکام شديم. ما دو سال پيش به دوستان بين المللی خود گفتيم که چه می‌خواهيم. آنها توجه نکردند و حالا وضعيت هلمند را می‌بينيم»

ايران، مصرف کننده ترياک يا کرک؟
اگرچه ماده مصرفی اصلی معتادان ايران تا کنون ترياک بوده اما بايد توجه داشت که خلاء ترياک که به طور طبيعی با کاهش توليد و قاچاق آن در افغانستان در بازار سياه ايران به وجود خواهد آمد راه را برای تغيير نوع مصرف معتادان هموار خواهد کرد.

تا کنون در ايران لابراتوار های شيميايی فراوری مواد مخدر به طور جدی وجود نداشتند. اما با پيدايش چنن مراکزی در افغانستان و فراوانی مواد شيميايی مورد استفاده در آن، بايد توجه داشت که اگر اقدام جدی در پيشگيری از اين امر صورت نگيرد طبيعتا در چند سال آينده ايران به عنوان اصلی ترين کشور مصرف کننده هرويين و کرک مطرح خواهد شد.