خبرنامه گویا - گزارش رویترز در حالی از گسترش سریع اعتراضات ضدحکومتی در ایران خبر میدهد که همزمان فشارهای خارجی نیز رو به افزایش است. بهنوشته این خبرگزاری، حاکمیت روحانیون با بحرانی عمیق در مشروعیت خود روبهروست؛ بحرانی که دستکم در مقطع کنونی، نشانهای از توانایی ساختار قدرت برای مهار آن دیده نمیشود.
اعتراضاتی که از ماه گذشته در تهران آغاز شد، اکنون به هر ۳۱ استان کشور گسترش یافته است.
جرقه اولیه این اعتراضات از بازار بزرگ تهران و در واکنش به سقوط شدید ارزش ریال زده شد. اما بهتدریج گروههای بیشتری به آن پیوستند؛ اینبار عمدتاً مردان جوان، نه زنانی که در اعتراضات مهسا امینی نقش محوری داشتند. این تغییر ترکیب، نشانهای از تعمیق نارضایتی اقتصادی و سیاسی در میان نسل جوان تلقی میشود.
بر اساس گزارش خبرگزاری «فعالان حقوق بشر»، دستکم ۳۴ معترض و چهار نیروی امنیتی کشته و بیش از ۲۲۰۰ نفر بازداشت شدهاند. بهگفته تحلیلگران، این آمارها بازتاب فروپاشی اعتمادی عمیقتر به وضعیت موجود است. الکس وطنخواه مدیر برنامه ایران در مؤسسه خاورمیانه، میگوید: «فقط ریال سقوط نکرده، اعتماد هم فرو ریخته است.»
مقامات جمهوری اسلامی کوشیدهاند رویکردی دوگانه اتخاذ کنند؛ از یکسو اعتراضات اقتصادی را «مشروع» دانسته و وعده گفتوگو میدهند، و از سوی دیگر با برخی تجمعات از طریق گاز اشکآور و برخوردهای خشن مواجه میشوند. نزدیک به پنج دهه پس از انقلاب اسلامی، شکاف میان اولویتهای حاکمیت و انتظارات جامعهای جوان هر روز عمیقتر میشود.
مینا، زن ۲۵ سالهای از کوهدشت لرستان، به رویترز میگوید: «من فقط یک زندگی عادی و آرام میخواهم. اما حاکمان بهجای آن بر برنامه هستهای، حمایت از گروههای مسلح منطقه و دشمنی با آمریکا اصرار دارند.» او میافزاید: «این سیاستها شاید در سال ۵۷ معنا داشت، اما امروز دنیا عوض شده است.»
بهگفته یک مقام سابق نزدیک به جریان اصلاحطلب درون حاکمیت، ستونهای ایدئولوژیک جمهوری اسلامی ــ از حجاب اجباری تا سیاست خارجی ــ دیگر برای جمعیت زیر ۳۰ سال، که نزدیک به نیمی از کشور را تشکیل میدهد، جذابیتی ندارد. او تصریح میکند: «نسل جوان دیگر به شعارهای انقلابی باور ندارد؛ آزادی میخواهد.»
در خیابانها، خشم معترضان نهتنها متوجه مشکلات داخلی، بلکه متوجه سیاستهای منطقهای تهران است. شعارهایی مانند «نه غزه، نه لبنان، جانم فدای ایران» بیانگر نارضایتی از اولویتهای حاکمیت است. همزمان، نفوذ منطقهای ایران نیز در پی حملات اسرائیل به نیروهای نیابتی و سقوط متحدانش تضعیف شده است.
رویترز همچنین از انتشار ویدیوهایی خبر میدهد که در آنها درگیری در بازار تهران، راهپیمایی معترضان در آبدانان و حتی پیوستن طلاب جوان به جمعیت معترض دیده میشود. بهگفته تحلیلگران، راهبرد همیشگی سرکوب و امتیازدهی تاکتیکی به مرزهای خود رسیده است. در چنین شرایطی، آیتالله علی خامنهای با یکی از بحرانیترین مقاطع رهبری خود روبهروست؛ مسیری که بهگفته ناظران، دیگر بازگشت آسانی از آن متصور نیست.
این دفعه فرق دارد
