زیرساخت موشکی ایران پس از هفتهها حملات شدید، تحت فشار بیسابقه قرار گرفته است
واشنگتن پست - ویرایش و ترجمه خبرنامه گویا
تحلیل تصاویر ماهوارهای و ارزیابی کارشناسان نشان میدهد که در هفتههای نخست حملات آمریکا و اسرائیل، دستکم چهار مرکز کلیدی تولید موشکهای بالستیک و بیش از ۲۹ پایگاه پرتاب موشکی در ایران آسیب دیدهاند؛ موضوعی که یکی از ارکان اصلی استراتژی نظامی جمهوری اسلامی را بهطور جدی تضعیف کرده است.
از آغاز درگیریها، هزاران حمله به اهداف نظامی مختلف در ایران انجام شده و بررسیها نشان میدهد این حملات نهتنها تأسیسات سطحی پرتاب را نابود کرده، بلکه دسترسی به انبارهای زیرزمینی موشکها را نیز بهطور موقت مسدود کرده و توانایی ایران برای تولید سریع موشکهای جدید را مختل ساخته است. با این حال، کارشناسان تأکید میکنند که برنامه موشکی ایران بهطور کامل از بین نرفته و همچنان فعال است.
یکی از نشانههای مهم این موضوع، ادامه شلیک موشکها توسط ایران است. «تام کاراکو» از مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی میگوید: «آنها هنوز در حال شلیک هستند و همین، یک شاخص کلیدی است.» در عین حال، برخی تحلیلگران معتقدند که نابودی کامل این برنامه تقریباً غیرممکن است، زیرا جمهوری اسلامی سابقه بازسازی سریع پس از حملات را دارد و به زنجیرههای تأمین خارجی برای جایگزینی تجهیزات دسترسی دارد.
شبکه تولید، توسعه و آزمایش موشکهای بالستیک ایران متکی بر مجموعهای از مجتمعهای نظامی تحت نظارت سپاه پاسداران و وزارت دفاع است. در میان این مراکز، چهار سایت مهم شامل خجیر، پارچین، حکیمیه و شاهرود که نقش حیاتی در تولید سوخت و مونتاژ موشکها دارند، بهشدت هدف قرار گرفتهاند. به گفته کارشناسان، تخریب این مراکز حتی از حملات سال گذشته نیز گستردهتر بوده است.
برای نمونه، تصاویر ماهوارهای از مجتمع خجیر در شرق تهران نشان میدهد که دستکم ۸۸ سازه در این مجموعه هدف قرار گرفتهاند. این حملات بهطور خاص زیرساختهای تولید سوخت جامد و مایع را هدف قرار دادهاند؛ سوختهایی که برای بهکارگیری موشکهای بالستیک حیاتی هستند. به گفته تحلیلگران، بدون این پیشرانها، عملاً امکان استفاده از موشکها وجود ندارد.
در مجتمع شاهرود در شمالشرق ایران نیز که یکی از مراکز اصلی تحقیق، توسعه و تولید انبوه سوخت جامد محسوب میشود، حداقل ۲۸ سازه تخریب یا آسیب دیده است. همچنین در پارچین (شرق تهران) ۱۲ سازه مرتبط با تولید سوخت هدف قرار گرفته و در حکیمیه نیز ۱۹ سازه از جمله تأسیسات تولید سوخت مایع و پرتابگرها آسیب دیدهاند.
کارشناسان معتقدند این سطح از تخریب احتمالاً توانایی ایران برای تولید موشکهای کوتاهبرد و میانبرد را تا زمان بازسازی این تأسیسات متوقف کرده است. با این حال، این توقف به معنای پایان برنامه موشکی نیست، بلکه بیشتر یک وقفه عملیاتی محسوب میشود.
در حوزه عملیاتی نیز، تصاویر ماهوارهای نشان میدهد که پایگاههای پرتاب موشک در سراسر ایران هدف حملات قرار گرفتهاند. تخمین زده میشود ایران حدود ۳۰ پایگاه پرتاب داشته باشد که بسیاری از آنها دارای تأسیسات زیرزمینی و تونلهایی در دل کوهها هستند. حملات آمریکا و اسرائیل به ورودی این تونلها، دسترسی به موشکهای ذخیرهشده را مختل کرده و توان پرتاب سریع را کاهش داده است.
به گفته «لِیر»، تخریب زیرساختها باعث شده آمادهسازی پرتابگرها زمان بیشتری ببرد و همین موضوع فرصت بیشتری برای شناسایی و هدف قرار دادن آنها توسط آمریکا و اسرائیل فراهم میکند. در همین راستا، پایگاههای مرکزی و غربی ایران برای حملات میانبرد به اسرائیل فعال شدهاند، در حالی که پایگاههای حاشیه خلیج فارس برای حملات کوتاهبرد به کشورهای منطقه مورد استفاده قرار گرفتهاند.
پایگاه موشکی «خورگو» در سواحل خلیج فارس نمونهای از این خسارات است که دستکم دو بار هدف قرار گرفته و در آن حداقل ۱۵ تأسیسات بهطور کامل تخریب شده و ورودی چند تونل آسیب دیده است. همچنین در پایگاه «امام علی» در غرب ایران، ۹ سازه سطحی و چندین ورودی تونل هدف قرار گرفته که دسترسی به تسلیحات زیرزمینی را دشوار کرده است.
با این حال، بسیاری از تحلیلگران تأکید میکنند که این تأثیرات احتمالاً موقتی است. «جرمی بینی» میگوید: «از کار انداختن دائمی این پایگاهها بسیار دشوار است. حتی اگر بهطور موقت خنثی شوند، ایران دوباره آنها را بازسازی خواهد کرد.»
در نهایت، اگرچه این حملات ضربهای جدی به توان عملیاتی و تولیدی برنامه موشکی ایران وارد کردهاند، اما به نظر میرسد تا زمانی که ساختار سیاسی و نظامی جمهوری اسلامی پابرجا باشد، این برنامه بهعنوان یکی از ابزارهای اصلی بازدارندگی، همچنان حفظ و بازسازی خواهد شد.
