نزدیکشدن ضربالاجل ترامپ؛ کاهش امید به توافق و نقش پررنگ وحیدی
کیهان لندن - با نزدیکشدن به ضربالاجل تعیینشده از سوی دونالد ترامپ برای بازگشایی تنگه هرمز، گزارشهای والاستریت ژورنال و نیویورکتایمز از کاهش چشمگیر امیدها به دستیابی به یک توافق فوری میان تهران و واشنگتن خبر میدهند؛ در شرایطی که بهنوشتهی این رسانهها، احمد وحیدی بعنوان یکی از بازیگران کلیدی در فرآیند تصمیمگیری ایران و کانالهای غیرمستقیم دیپلماتیک، نقشی محوری در تلاشهای میانجیگرانه و سنجش امکان ادامه یا تشدید تنشها ایفا میکند.
والاستریت ژورنال به نقل از مقامهای آمریکایی و خاورمیانهای گزارش داده است که تصمیمگیری دربارهی هرگونه مذاکره، از مسیر شورای عالی امنیت ملی ایران و با نقشآفرینی احمد وحیدی انجام میشود. به نوشتهی این روزنامه، همین موضوع او را به یکی از محورهای اصلی تلاشهای واشنگتن و میانجیهای منطقهای برای حفظ یک کانال محدود گفتگو، پیش از تصمیم احتمالی ترامپ برای تشدید حملات، تبدیل کرده است.
بر اساس این گزارش، رؤسای نهادهای اطلاعاتی مصر و ترکیه، همراه با فرماندهی ارتش پاکستان، بخش مهمی از تلاشهای میانجیگرانهی خود را بر تماس با وحیدی و دیگر مقامهای ارشد اطلاعاتی سپاه متمرکز کردهاند. اهمیت این نقش در شرایطی بیشتر شده است که ارتباط مستقیم میان تهران و واشنگتن همچنان محدود، ناپایدار و شکننده توصیف میشود.
با این حال، تحولات میدانی جنگ، روند تماسها را با دشواری بیشتری روبرو کرده است. حملات هوایی به کشتهشدن شماری از مقامهای ارشد ایرانی و آسیب به زیرساختهای ارتباطی دولت منجر شده است و همین مسئله، شناسایی افرادی را که اختیار واقعی برای مذاکره دارند و نیز برقراری تماس با آنها را دشوارتر کرده است.
ترامپ روز دوشنبه در جمع خبرنگاران به این مشکل اشاره کرد و گفت: «بزرگترین مشکلی که در مذاکره داریم این است که آنها نمیتوانند ارتباط برقرار کنند.» او همچنین افزود: «بستگی دارد چه کار کنند. این یک دورهی حساس است.»
در همین حال، نیویورکتایمز گزارش داده که ایران برای پایان درگیری، شروط گستردهای مطرح کرده است؛ از جمله توقف کامل جنگ با تضمین ازسرگرفتهنشدن آن، رفع کامل تحریمها با تضمین عدم بازگشت، و دریافت غرامت جنگی. امیر موسوی، دیپلمات پیشین ایرانی، نیز گفت: تهران پیشنهاد کرده است تنگه هرمز تحت «مدیریت مشترک ایران و عمان» بازگشایی شود. به گفتهی او، این طرح همچنین شامل پایان رسمی جنگ با مصوبهی کنگرهی آمریکا و پرداخت غرامت با تأیید کنگره و سازمان ملل است؛ شروطی که به گفتهی او، ریشه در بیاعتمادی عمیق تهران به ترامپ و دولتش دارد.
با این حال، مقامهای دو طرف نسبت به امکان توافق پیش از پایان ضربالاجل، بدبینتر شدهاند. برخی مقامهای آمریکایی به والاستریت ژورنال گفتهاند: «شکاف موجود بسیار بزرگتر از آن است که بتوان آن را پر کرد» و معتقدند تهران همچنان تنگه هرمز را یک اهرم فشار مؤثر میبیند. در مقابل، مقامهای ایرانی به میانجیها گفتهاند حتی در صورت ادامهی مذاکرات، انتظار دارند آمریکا و اسرائیل به حملات خود ادامه دهند. ترامپ نیز گفته است، ایران «به گمان ما با حسن نیت در حال مذاکره است»، اما هشدار داده که در غیر این صورت، ایالات متحده «همهچیز را نابود خواهد کرد.»
در حالی که گزارشهای والاستریت ژورنال و نیویورکتایمز از کاهش احتمال توافق میان تهران و واشنگتن در آستانه ضربالاجل خبر میدهند، گزارشهای اختصاصی ایراناینترنشنال از تعمیق کمسابقه شکاف در سطوح عالی قدرت در جمهوری اسلامی حکایت دارد؛ شکافی که بهگفتهی منابع آگاه، به رویارویی آشکار میان مسعود پزشکیان و فرماندهان ارشد سپاه پاسداران انجامیده است.
به گفتهی دو منبع نزدیک به دفتر ریاستجمهوری، در دیداری در میانهی فروردین، پزشکیان اقدامات احمد وحیدی و دیگر فرماندهان نظامی را «خودسرانه» توصیف کرده و هشدار داده است که تشدید حملات منطقهای، فرصتهای آتشبس را از بین برده و کشور را بسوی بحرانی گسترده سوق میدهد؛ اختلافی که میتواند بر مسیر تصمیمگیری و چشمانداز هرگونه توافق نیز اثرگذار باشد.
منابع: وال استریت ژورنال و نیویورک تایمز
ترجمه: کیهان لندن
