درس فنلاند برای ایران
مقدمه خبرنامه گویا - پرسشی که پاسخ آن را نه در جغرافیا و منابع، بلکه در نوع حکمرانی و اولویتها باید جستوجو کرد. فنلاند با تکیه بر آموزش کارآمد، قانونگرایی و شفافیت، به ثباتی رسیده که «نبود بحران» در آن یک مزیت است. در مقابل، در ایران، چرخهای از تنشهای سیاسی، فشارهای اقتصادی و تصمیمگیریهای ایدئولوژیک، زندگی روزمره را به میدان نوسان و اضطراب تبدیل کرده است. مقایسه این دو مسیر، بیش از هر چیز نشان میدهد که فاصله میان آرامش و تبوتاب، نتیجه انتخابهاست، نه سرنوشت.
***
آنها فنلاند شدند، ما جمهوری اسلامی
یدالله کریمی پور
فنلاند همان است که بود: فریزری بزرگ که در تابستانها تبدیل به پشهکدهای عظیم میشود. ولی اگر فکر کردید ضربه استیو جابز در از کار انداختن نوکیا، فنلاند را ضربه فنی کرد، سخت در اشتباهید. فنلاندیها با آمدن اپل سخت جا خوردند، ولی به زودی ثابت کردند که توسعه نه در چاه نفت است و نه در منابع گاز طبیعی؛ توسعه در مغزهایی است که در دمای منفی ۳۰ درجه یخ نمیزنند.
۱. قهرمان خوشبختی: برای چندین سال پیاپی، فنلاند خوشبختترین کشور جهان نامیده شده است. آنها چنان در خوشبختی غرقاند که ما در این سوی خاورمیانه هنوز در حال بحث هستیم که آیا خوشبختی اصلا وجود خارجی دارد یا یک توطئه غربی برای فریب دادن ماست.
۲. خداحافظی با اگزوز: در حالی که ما در جستجوی قطعات یدکی خودروهای ده سال پیش و نگران کیفیت بنزین هستیم، فنلاند به سمت حذف کامل خودروهای احتراقی پیش میرود. تا سال ۲۰۳۰ اگر در هلسینکی بوی بنزین شنیدید، احتمالا یک توریست در حال مرور خاطرات نوستالژیک خود از قرن بیستم است.
۳. آموزش بدون استرس: در فنلاند چیزی به اسم مشق شب یا غول کنکور وجود ندارد. آنجا معلم از پزشک محترمتر است چون میدانند آینده را معلم میسازد نه جراح. نتیجه این سیستم، خروجی مغزهایی است که به جای حفظ کردن فرمولهای مذهبی و علمی، یاد میگیرند چطور برای بنبستها راهحل بسازند.
۴. فساد ناشناخته: در فنلاند اگر به پلیسی رشوه دهید، احتمالا او فکر میکند شما از نظر روانی آسیب دیدهاید یا در حال ضبط یک دوربین مخفی برای فضای مجازی هستید. آنجا کسی با تسبیح و ادعا، بیتالمال را به غارت نمیبرد.
۵. پناهگاه دیجیتال: این کشور به قدری در تکنولوژی حل شده که حتی درختانش هم اگر میتوانستند، ایمیل میزدند. دسترسی به اینترنت پرسرعت در فنلاند نه یک امتیاز طبقاتی یا ابزاری برای فیلترینگ، بلکه یک حق قانونی و انسانی برای هر شهروند است.
۶. امنیت بدون هیاهو: با وجود همسایگی با روسیه، آنها با آرامش کامل و بدون شعارهای دهانپرکن عضو ناتو شدند تا ثابت کنند صلحطلب بودن به معنای بیدفاع بودن و انفعال در برابر قلدرها نیست.
۷. انضباط آهنین: در فنلاند اگر اتوبوس برای ساعت هشت و دو دقیقه اعلام شده باشد، در ساعت هشت و سه دقیقه شما باید به دنبال اتوبوس بعدی بگردید. آنجا زمان طلاست، نه ابزاری برای اتلاف وقت در صفهای طولانی.
۸. اینترنت: نخستین کشور جهان بود که در ۲۰۱۰، دسترسی به اینترنت پهنباند را به عنوان حق عمومی تصویب کرد.
۹. کتابخوانی: هر شهروند فنلاندی به طور متوسط، سالانه بیش از ۱۵ کتاب از کتابخانه امانت میگیرد.
۱۰. پاکترین هوا: فنلاند یکی از ۵ کشوری است که دارای پاکترین هوای کره زمین است. کیفیت آب لولهکشی در هلسینکی، از هرگونه آب معدنی در جهان بالاتر است.
۱۱. ثبات: فنلاند سالهاست در رأس باثباتترین کشورهای جهان است. این یعنی کمترین ریسک فروپاشی سیاسی، شورش، ناآرامی اجتماعی... چیزهایی که برای شیاطین خستهکننده است.
۱۲. پایداری محیط زیست: در شاخص عملکرد محیط زیست (EPI)، فنلاند دارای رتبه چهارم جهان است. این کشور تا ۲۰۳۰ به هدف کربن خنثی خواهد رسید. یعنی حتی یک مولکول کربن به جو نخواهد افزود.
۱۳. رسانه: بهشت آزادی رسانهها است. هیچ خطایی از مسئولین نیست که زیر ذرهبین رسانهها قرار نگیرد.
۱۴. پاک از فساد: در شاخص ادراک فساد پس از دانمارک در جایگاه دوم است. در فنلاند، فساد اداری یا مالی به قدری نادر است که اساسا جزو خبر محسوب نمیشود.
بزرگترین تراژدی برای ما که در خاورمیانه با صدای اخبار جنگ، تهدیدهای ایدئولوژیک و نوسان لحظهای دلار بیدار میشویم، زندگی در فنلاند است. مشکل فنلاند این است که آنجا هیچ اتفاقی نمیافتد! نه اختلاسی که تیتر نخست شود، نه سلبریتیای که برای نان شب محتاج باشد و نه سیاستی که با یک سخنرانی، زندگی فردای شما را زیر و رو کند.
برای ما که به آدرنالین ناشی از بحران و استرس معتاد شدهایم، فنلاند یک خوابآور ملی است. آنجا از شدت نظم و عدالت، حوصلهتان سر میرود. در واقع، فنلاند ثابت کرده است که بهشت، جای عجیبی نیست؛ جایی است که مسئولینش به اندازه مردمش از قانون میترسند و طبیعتش، هرچقدر هم که خسیس باشد، در برابر اراده انسانی که نفع جمعی را بر رانت شخصی و شعارهای پوچ ترجیح میدهد، زانو میزند.
کوتاه آنکه: اگر هوس هیجان، ترافیک بیپایان، دعواهای مذهبی و نوسان قیمت گوشت دارید، هرگز به فنلاند فکر نکنید؛ آنجا فقط زندگی جریان دارد، همین و بس!

واکنش بقایی به حذف تیک آبی در شبکه ایکس

اختصاصی: خشم پزشکیان از جنون سپاه















