پیام یونسیپور - ایران وایر
«مهدی تاج»، رییس فدراسیون فوتبال جمهوری اسلامی، سهشنبه ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ اعلام کرد که حضور تیم فوتبال جمهوری اسلامی در جام جهانی ۲۰۲۶، منوط به دریافت «تضمین» از فیفا و دولت آمریکا برای جلوگیری از ورود هر پرچمی جز پرچم جمهوری اسلامی به ورزشگاههاست. او گفت بدون چنین تضمینی، تیم ایران در این رقابتها شرکت نخواهد کرد.
این اظهارات یادآور ادعاهای پیشین «عباس عراقچی»، وزیر خارجه جمهوری اسلامی است که پیشتر گفته بود در رایزنی با فیفا موفق شده تمام بازیهای ایران به مکزیک منتقل شود؛ ادعایی که بعدا تحقق نیافت.
اما آیا فیفا یا آمریکا اساسا توان یا تمایل اعمال چنین محدودیتهایی را دارند؟
تجربه قطر؛ کنترل کامل سکوها
در جام جهانی ۲۰۲۲ قطر، دولت میزبان عملا کنترل گستردهای بر نمادها و پیامهای سیاسی و اجتماعی داشت. نیروهای امنیتی قطر از ورود پرچمهای مرتبط با جنبش «زن، زندگی، آزادی» جلوگیری کردند و هواداران منتقد جمهوری اسلامی، چه داخل و چه بیرون ورزشگاهها، با برخوردهای امنیتی روبهرو شدند.
پرچمهای مرتبط با جامعه LGBTQ نیز جمعآوری شد و برخی هواداران به دلیل همراه داشتن این نمادها بازداشت یا از ورود به مسابقات بعدی منع شدند. در مقابل، گروههایی از حامیان جمهوری اسلامی که بهصورت سازمانیافته به قطر اعزام شده بودند، آزادی عمل گستردهای داشتند.
همزمان، فایلهای هکشده از جلسات سازمان اطلاعات سپاه نشان میداد مقامهای جمهوری اسلامی برای اعزام هزاران نیروی وابسته به حکومت به قطر و «مدیریت فضا» رایزنی کرده بودند.
آمریکا؛ ساختار متفاوت حقوقی و سیاسی
اما تکرار الگوی قطر در آمریکا بعید به نظر میرسد. متمم اول قانون اساسی آمریکا، آزادی بیان و نمایش نمادهای سیاسی را بهشدت حمایت میکند و محدودیت دولتی بر این حوزه بسیار دشوار است.
در چنین فضایی، ممنوع کردن پرچمها یا نمادهای مخالف یک حکومت خارجی با واقعیت حقوقی آمریکا همخوانی ندارد. حتی در رویدادهای بزرگ ورزشی و سیاسی آمریکا، نمایش انواع نمادها و پیامهای اعتراضی امری رایج و قانونی است.
مطالب بیشتر در سایت ایران وایر
حضور طیفهای کاملا متفاوت سیاسی ایرانیان در آمریکا، از وابستگان پیشین حکومت تا مخالفان سرسخت جمهوری اسلامی، نیز نشان میدهد کنترل کامل فضای عمومی حتی برای دولت آمریکا عملا ممکن نیست.
فیفا چه اختیاری دارد؟
اساسنامه فیفا نیز ابزار مشخصی برای اعمال چنین محدودیتهایی در اختیار این نهاد قرار نمیدهد. ماده ۳ بر احترام به حقوق بشر تاکید دارد و ماده ۴ هرگونه تبعیض سیاسی، مذهبی یا نژادی را ممنوع میکند.
فیفا میتواند بازیکنان و تیمها را از نمایش پیامهای سیاسی منع کند، اما درباره رفتار و نمادهای هواداران، تا زمانی که موضوعاتی مانند توهین نژادی، مذهبی یا جنسیتی مطرح نباشد، اختیار محدودی دارد.
حتی اگر فیفا خواهان محدودیت باشد، اجرای آن بدون همکاری کامل دولت میزبان ممکن نیست؛ همکاریای که در آمریکا، با توجه به قوانین داخلی این کشور، بعید به نظر میرسد.
«دیپلماسی ورزشی» و ادعاهای تحققنیافته
اظهارات اخیر مهدی تاج ادامه همان چیزی است که مقامهای جمهوری اسلامی «دیپلماسی ورزشی» نامیده بودند. عباس عراقچی پیشتر مدعی شده بود که ایران با مکزیک همگروه خواهد شد و همه بازیهایش در خاک مکزیک برگزار میشود.
اما نه ایران با مکزیک همگروه شد و نه مسابقاتش به مکزیک منتقل شد. حتی سفارت جمهوری اسلامی در مکزیک نیز بعدا ادعای مشابهی مطرح کرد که با تکذیب رسمی فیفا روبهرو شد.
ایرانیان آمریکا و سکوهای جام جهانی
بر اساس گزارش AP، جمعیت ایرانیان آمریکا دستکم ۵۸۰ هزار نفر برآورد میشود و برخی تخمینها آن را بیش از ۱.۲ میلیون نفر میدانند. بیش از نیمی از این جمعیت در کالیفرنیا زندگی میکنند و بخش بزرگی از آنها در لسآنجلس ساکناند.
گزارشهای منتشرشده از سوی PAAIA و رویترز نشان میدهد بخش قابلتوجهی از ایرانیان ساکن آمریکا، بهویژه در مناطقی مانند «تهرانجلس»، گرایشهای ضدحکومتی دارند و طی سالهای اخیر در حمایت از اعتراضات داخل ایران فعال بودهاند.
با چنین ترکیبی از جمعیت و سابقه کنشگری، بعید به نظر میرسد ایرانیان مقیم آمریکا در جام جهانی ۲۰۲۶ از نمایش نمادها و پرچمهای مورد نظر خود صرفنظر کنند یا صرفا با پرچم رسمی جمهوری اسلامی وارد ورزشگاهها شوند. سکوهای جام جهانی در آمریکا، برخلاف تجربه قطر، احتمالا به فضایی برای نمایش آشکار اختلافات سیاسی ایرانیان تبدیل خواهند شد.















