خبرنامه گویا - در ظاهر، خبر از آمادگی دمشق برای گفتوگو با حزبالله است؛ اما در پس این چرخش، برخی نشانهها از الگویی حکایت دارد که شاید واشینگتن میخواهد به تهران نشان دهد: دولتی که سیاست خارجی خود را بر پایه منافع ملی، نه ایدئولوژی، تنظیم کند، میتواند جایگاه متفاوتی در معادلات منطقهای و روابط با آمریکا به دست آورد. این گزارش، در کنار روایت تحولات سوریه، به این برداشت نیز دامن میزند که دولت جدید دمشق ممکن است به نمونهای از این رویکرد عملگرایانه تبدیل شده باشد
***
یورونیوز - در روزهایی که درگیریهای اسرائیل و حزبالله در لبنان شدت بیشتری داشت و نگرانیها درباره گسترش پیامدهای آن بر توافق مهم ایران و آمریکا سایه انداخته بود، دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا ایدهای را مطرح کرد که برای بسیاری در منطقه غیرمنتظره بود.
اسعد شیبانی، وزیر امور خارجه سوریه روز پنجشنبه دوم ژوئیه (۱۱ تیر ۱۴۰۵) در جریان سفر به بیروت اعلام کرد که دمشق در صورت «اقتضای منافع» آماده دیدار با گروه لبنانی مورد حمایت ایران، یعنی حزبالله است.
این در حالی است که فرماندهان و شورشیان سابقی که اکنون قدرت را در سوریه در دست دارند، سالها با گروه شیعی حزبالله درگیر بودند.
دفتر جوزف عون، رئیس جمهوری لبنان اعلام کرد که احمد شرع، رئیس جمهوری سوریه، به او اطمینان داده است دمشق در امور داخلی لبنان جانب هیچ طرفی را نخواهد گرفت. صفحه ریاستجمهوری لبنان در شبکه «ایکس» به نقل از آقای عون اعلام کرد: «لبنان به همان اندازه که دمشق به ثبات بیروت اهمیت میدهد، به ثبات سوریه نیز اهمیت میدهد.»
آقای عون از هماهنگی موجود میان دو کشور، بهویژه در زمینههای کنترل مرزها و جلوگیری از قاچاق افراد و سلاح و هر اقدامی که امنیت دو کشور را تهدید میکند، ابراز رضایت کرد و از تشکیل کمیته عالی میان دو کشور برای حفظ منافع مشترک استقبال کرد.
به گزارش خبرگزاری رسمی لبنان، وزیر امور خارجه سوریه در این سفر با شماری از رهبران لبنان از جمله جوزف عون، رئیسجمهور، و نبیه بری، رئیس پارلمان لبنان که متحد حزبالله محسوب میشود، دیدار کرد.
وزیر امور خارجه سوریه در پاسخ به پرسشی درباره احتمال دیدار با مسئولان حزبالله گفت: «اگر دیدار با حزبالله در راستای منافع باشد، ما نسبت به آن آغوش بازی داریم.» او در عین حال تاکید کرد که گفتوگوهایش با نبیه بری صرفا به توسعه روابط دوجانبه میان دو کشور محدود بوده و موضوع حزبالله در دستور کار نبوده است.
این نخستین سفر او به لبنان از زمان مطرح شدن احتمال درگیری نیروهای سوری با حزبالله از سوی دونالد ترامپ است.
او در یک نشست خبری گفته است: «تمام آنچه ما به لبنان میآوریم، عشق و تعهد به عبور از میراث دردناک روابط میان دو کشور است.»
آقای شیبانی همچنین به تحولات منطقهای اشاره کرد و تاکید کرد: «موضع رسمی سوریه، مخالفت با حملات اسرائیل به لبنان و نیز مخالفت با آوارگی است که مردم لبنان را تحت تاثیر قرار داده است.»
فشار ترامپ به دولت سوریه برای مقابله با حزب الله لبنان
در روزهایی که درگیریهای اسرائیل و حزبالله در لبنان شدت بیشتری داشت و نگرانیها درباره گسترش پیامدهای آن بر توافق مهم ایران و آمریکا سایه انداخته بود، دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا ایدهای را مطرح کرد که برای بسیاری در منطقه غیرمنتظره بود.
بر اساس این دیدگاه، با توجه به تغییرات سیاسی اخیر در سوریه و فاصله گرفتن دولت جدید آن از حزبالله، میتوان از ظرفیت دمشق در کاهش توان حزبالله استفاده کرد.
وزارت کشور سوریه در ماههای اخیر افرادی را که به ارتباط با حزبالله مظنون بودهاند بازداشت کرده، با قاچاق فرامرزی مقابله کرده و گروههای مرتبط با حزبالله را به طراحی حملات در داخل سوریه متهم کرده است. حزبالله اما خودش این ادعاها را رد کرده است.
به گفته تحلیلگران، همین دشمنیها احتمالا در شکلگیری ایده مداخله سوریه در لبنان در حلقه نزدیک به ترامپ نقش داشته است. ترامپ طی دو هفته گذشته و همزمان با افزایش نارضایتیاش از جنگ اسرائیل در لبنان، چندین بار این ایده را مطرح کرده است.
رئیس جمهوری آمریکا در مصاحبهای با شبکه انبیسی در ماه ژوئن گفت: «دوست دارم حملهای دقیقتر و هدفمندتر علیه حزبالله انجام شود»، و افزود: «ما میتوانیم در این زمینه کمک کنیم یا میتوانیم سوریه را پیشنهاد دهیم.»
آقای ترامپ همچنین در نشست گروه هفت در فرانسه گفت: «اسرائیل مدت زیادی است با حزبالله میجنگد و افراد زیادی کشته میشوند» «اگر اسرائیل نتواند این کار را بدون کشتن افراد انجام دهد، سوریه این کار را خواهد کرد.»
با این حال، ایده آقای ترامپ در منطقه، بهویژه در لبنان، حساسیت زیادی ایجاد کرد؛ مخصوصا که هنوز خاطره حضور نظامی طولانیمدت سوریه را در حافظه سیاسی خود دارد.
این ایده در خود سوریه هم با شگفتی روبهرو شد، چرا که دولت جدید سوریه بارها گفته بود که نمیخواهد در امور کشورهای دیگر دخالت کند یا وارد جنگهای تازه شود.
پیشتر احمد شرع، رئیسجمهوری سوریه، گزارشها درباره حضور احتمالی نیروهای سوری در لبنان را «شایعه» توصیف کرده و آن را رد کرده بود.
این کشور که از یک جنگ داخلی سخت و چندپاره بیرون آمده، همچنان درگیر بازسازی خانهها، زیرساختها و جامعهای است که بر پایه شکافهای مختلف، از جمله اختلافات فرقهای، دچار چنددستگی شده است.
این طرح نگرانیهایی را در سطح منطقه ایجاد کرده است بویژه که احتمال دارد حزبالله در پاسخ، با ایجاد تنش و بیثباتی در داخل سوریه واکنش نشان دهد.
دمشق نسبت به کشیده شدن به جنگ محتاط است
دولت جدید سوریه به رهبری آقای شرع که خود یکی از فرماندهان سابق القاعده بوده است، پس از سرنگونی بشار اسد در سال ۲۰۲۴ میلادی، به یکی از متحدان آمریکا تبدیل شده و تا حد زیادی از درگیری منطقهای میان آمریکا، اسرائیل و ایران دور مانده است.
به گزارش رسانههای دولتی سوریه، آقای شرع اعلام کرد که «شایعات درباره ورود نیروهای سوری به لبنان کاملا بیاساس است.»
در خصوص توافق چارچوبی میان لبنان و اسرائیل، او آن را یک موضوع داخلی لبنان دانست و از حمایت کشورش از هر مسیر سیاسی که در راستای منافع و ثبات لبنان باشد خبر داد و بر ضرورت انجام گفتوگویی آرام در این زمینه تأکید کرد.
رویترز در ماه مارس گزارش داد که ایالات متحده از سوریه خواسته است احتمال اعزام نیرو به شرق لبنان را برای کمک به خلع سلاح حزبالله بررسی کند، اما دمشق تمایلی به این موضوع نشان نداده است. تام باراک، فرستاده ترامپ در امور سوریه، بعدا این گزارش را «نادرست و غیر دقیق» توصیف کرد.
سوریه در دوران حکومت خاندان اسد سالها بر لبنان سلطه داشت؛ در سال ۱۹۷۶ در جریان جنگ داخلی ۱۹۷۵ تا ۱۹۹۰ نیرو اعزام کرد و تا زمان خروج آنها در سال ۲۰۰۵، بر سیاستهای لبنان پس از جنگ نیز کنترل و نفوذ داشت.
سوریه و لبنان کشورهایی هستند که ترکیبی از گروههای مذهبی و قومی مختلف شامل مسلمانان سنی، مسلمانان شیعه، مسیحیان و دروزیها را در خود جای دادهاند و هرگونه مداخله احتمالی سوریه میتواند تنشهای فرقهای را در هر دو کشور افزایش دهد.
لبنان و سوریه مرزی به طول ۳۳۰ کیلومتر دارند که در آن قاچاق انسان و کالا بهطور گسترده انجام میشود.
این دومین سفر وزیر امور خارجه دولت جدید سوریه به بیروت بود. سفر نخست آقای شیبانی در ماه اکتبر گذشته انجام شد و نخستین سفر یک مقام سوری به لبنان پس از سقوط بشار اسد در سال ۲۰۲۴ بود.
در ماه مه گذشته، نواف سلام، نخستوزیر لبنان، به دمشق سفر کرد و با احمد الشرع، رئیس دوره انتقالی سوریه، دیدار داشت؛ در این دیدار، مسائل امنیت، حملونقل و انرژی مورد بررسی قرار گرفت.
