رویداد۲۴ | بازگشت محسن نامجو به ایران، در فاصله کوتاهی به موضوع یک مناقشه سیاسی و خانوادگی تبدیل شده است؛ از یک سو آزاده اخلاقی، همسر او، درباره نحوه و انگیزه این بازگشت پرسشها و اتهامهایی مطرح کرده و از سوی دیگر، چهرهای نزدیک به جبهه پایداری بهشدت به بازگشت مخالفان و منتقدان جمهوری اسلامی حمله کرده است.
میثم نیلی، برادر داماد ابراهیم رئیسی و مدیرمسئول رجانیوز، رسانه نزدیک به جبهه پایداری، در واکنش به بحث بازگشت ایرانیان خارج از کشور، خطاب به مقامهای اجرایی و قضایی نوشت کسانی که آنها را «کودتاچی» و «جیرهخواران ترامپ و نتانیاهو» خواند، «حق بازگشت» به ایران را ندارند.
این موضعگیری در شرایطی مطرح شده که دولت در ماههای اخیر بارها از فراهم کردن زمینه بازگشت ایرانیان خارج از کشور سخن گفته و بازگشت محسن نامجو نیز به یکی از نمونههای بحثبرانگیز این سیاست تبدیل شده است.
دو روایت از یک بازگشت
آزاده اخلاقی در ویدیویی، بازگشت نامجو را اقدامی فراتر از یک تصمیم شخصی توصیف کرد و نسبت به نحوه ورود او به ایران و ارتباطش با برخی افراد پرسشهایی مطرح کرد. او همچنین تصمیم نامجو برای بازگشت را از منظر سیاسی بهشدت مورد انتقاد قرار داد.
نامجو اما در پاسخ گفت تصمیم به بازگشت به ایران شخصی بوده و از ماهها قبل درباره آن با همسرش گفتوگو کرده است. او گفت اخلاقی با رفتن او مخالف بوده و به همین دلیل چند روز پیش از سفر، تصمیم قطعی خود را با او در میان نگذاشته تا مانع رفتنش نشود.
نامجو همچنین اتهام همراهی با حکومت را رد کرد و گفت: «من آمدهام وطن و خانوادهام را ببینم. این چه ارتباطی با خون دیگران دارد؟ اگر من را بگیرند، من قهرمانم؟»
یکی از محورهای روایت اخلاقی، حضور بهمن بابازاده، خبرنگار حوزه موسیقی، هنگام ورود نامجو به فرودگاه بود. اخلاقی این موضوع را بخشی از ابهامهای بازگشت او دانست، اما بابازاده این برداشت را رد کرده و گفته نامجو تنها چند ساعت پیش از پرواز، از طریق تلگرام زمان ورود خود را به او اطلاع داده بود.
بابازاده همچنین گفته است نامجو پس از ورود به ایران، با تلفن او برای آزاده اخلاقی پیام صوتی فرستاده است. او در عین حال تأکید کرده که اگر ادعاهای دیگر اخلاقی درباره رفتار نامجو صحت داشته باشد، «هیچ جای دفاعی» از آن وجود ندارد.
ابهامی که همچنان باقی است
روایت نامجو نیز یک پرسش اساسی را بیپاسخ میگذارد: هنرمندی که سالها خارج از ایران زندگی کرده و مواضع انتقادی صریحی علیه جمهوری اسلامی داشته، با چه ارزیابی یا اطمینانی تصمیم گرفته بدون نگرانی از بازداشت یا تشکیل پرونده وارد ایران شود؟
وجود چنین اطمینانی، در صورت اثبات، لزوماً به معنای همکاری سیاسی یا امنیتی نیست. میان استعلام وضعیت قضایی، دریافت تضمین برای بازداشتنشدن و ادعاهای بسیار سنگینتر درباره همکاری با نهادهای امنیتی تفاوت مهمی وجود دارد؛ تفاوتی که در فضای پرتنش این ماجرا گاه نادیده گرفته شده است.
دعوایی شخصی که سیاسی شد
اما شاید مهمتر از اختلاف نامجو و همسرش، واکنش جریانهایی مانند جبهه پایداری باشد. سخنان میثم نیلی نشان میدهد حتی در درون ساختار جمهوری اسلامی نیز درباره سیاست بازگشت ایرانیان خارج از کشور اختلاف جدی وجود دارد.
نامجو از یک سو با اتهامهایی روبهرو است که بازگشت او را نشانه همراهی با حکومت میدانند و از سوی دیگر، چهرههای نزدیک به بخشی از حاکمیت اساساً حق بازگشت منتقدان جمهوری اسلامی را زیر سؤال میبرند.
در میان این دو جبهه، یک پرسش بنیادی باقی میماند: آیا بازگشت به ایران باید به موضع سیاسی افراد وابسته باشد؟
فارغ از موضع سیاسی محسن نامجو یا اختلاف شخصی او با آزاده اخلاقی، حق بازگشت به وطن نباید به جایزهای برای موافقان حکومت یا مجازاتی برای مخالفان آن تبدیل شود.
