هرمز در برابر پایان محاصره ایران
خبرنامه گویا - گزارش تازه رویترز حاکی است مذاکرهکنندگان آمریکا و جمهوری اسلامی در نیویورک در حال بررسی یک توافق «مرحلهای» برای خروج از جنگ هفتماهه هستند؛ طرحی که در نخستین گام، بازگشایی کامل تنگه هرمز و کاهش یا لغو محاصره اقتصادی ایران را به یکدیگر گره میزند.
به گفته منابع ایرانی، منطقهای و غربی رویترز، مشکل اصلی این است که هیچیک از دو طرف نمیخواهد پیش از دریافت امتیاز ملموس، مهمترین اهرم فشار خود را کنار بگذارد. واشنگتن از محاصره و تحریمها برای فشار بر اقتصاد ایران استفاده میکند و تهران نیز مسئله عبور آزاد کشتیها از هرمز را به یکی از اصلیترین ابزارهای چانهزنی خود تبدیل کرده است. یک مقام ارشد جمهوری اسلامی به رویترز گفته محتملترین راه خروج از بنبست، اجرای توافق در چند مرحله است: کاهش محاصره آمریکا در برابر عادیشدن کشتیرانی در هرمز و احتمال دسترسی تهران به بخشی از داراییهای مسدودشده.
این پیشنهاد بیسابقه نیست. در توافق اولیهای که در ماه ژوئن میان دو طرف مطرح شد نیز بازگشایی تنگه هرمز و برچیدهشدن تدریجی محاصره آمریکا از اجزای اصلی تفاهم بود، اما آن روند دوام نیاورد و محاصره در ماه ژوئیه از سر گرفته شد. همین سابقه اکنون مسئله «تضمین اجرای امتیازات» را به یکی از دشوارترین بخشهای مذاکرات تبدیل کرده است.
در عین حال، درباره اینکه چه طرفی عملاً کنترل هرمز را در دست دارد روایتهای متفاوتی وجود دارد. کاخ سفید میگوید نیروهای آمریکایی مسیرهای اصلی کشتیرانی را پاکسازی کرده و عبور صدها کشتی را تحت حفاظت خود ممکن ساختهاند و مدعی است آمریکا در حال حاضر کنترل عملیاتی آبراه را در دست دارد. در مقابل، تهران همچنان توان خود برای مختلکردن تردد و تعیین شرایط عبور از هرمز را یکی از اهرمهای اصلی فشار در مذاکرات میداند.
گزارش رویترز همچنین میگوید تهران ممکن است مطالبه دریافت هزینه برای عبور کشتیها از هرمز را فعلاً از متن اصلی توافق کنار بگذارد و آن را به مذاکرات بعدی منتقل کند؛ نشانهای از اینکه پایان محاصره اقتصادی برای جمهوری اسلامی در شرایط کنونی اولویت بیشتری یافته است. همزمان، تحریمهای تازه آمریکا علیه خطوط هوایی و شبکههای تجاری ایران نیز فشار اقتصادی را افزایش داده است.
در واشنگتن اما لحن همچنان سخت است. یک مقام کاخ سفید به رویترز گفته دولت ترامپ معتقد است فشار اقتصادی دست بالا را به آمریکا داده و رئیسجمهوری تنها در شرایطی که آن را به سود آمریکا بداند وارد توافق خواهد شد. همزمان، گزارشهای دیگر از تلاش کشورهای عربی خلیج فارس برای پیشبرد مذاکرات در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل حکایت دارند؛ کشورهایی که خواهان کاهش تنش و جلوگیری از تبدیل دائمی هرمز به ابزار فشار در درگیری تهران و واشنگتن هستند.

















