میانجیها تهران را برای ارائه امتیاز در برنامه هستهای تحت فشار گذاشتهاند
خبرنامه گویا - عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، قرار است صبح دوشنبه به وقت نیویورک با میانجیهای قطری دیدار کند؛ نشستی که تازهترین تلاش برای شکستن بنبست میان تهران و واشینگتن پس از رد پیشنهاد هفتروزه ایران از سوی دونالد ترامپ توصیف شده است.
خبرگزاری ایسنا گزارش داد در این نشست نمایندهای از آمریکا حضور نخواهد داشت و عراقچی و میانجیها «آخرین پیشنهادها و دیدگاهها درباره شرایط موجود» را بررسی خواهند کرد. رسانههای نزدیک به حکومت نیز تأکید کردهاند که این جلسه «مذاکره با آمریکا» نیست.
با این حال، رویترز به نقل از یک مقام مطلع از مذاکرات گزارش داده است میانجیهای قطری قرار است دوشنبه یا سهشنبه بهطور جداگانه با عراقچی و طرف آمریکایی گفتوگو کنند. محور این تماسها نسخه اصلاحشده پیشنهاد هفتروزهای است که جمهوری اسلامی هفته گذشته در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل ارائه کرد. هنوز مشخص نیست چه کسی از طرف آمریکا در دیدار با میانجیها شرکت خواهد کرد.
بر اساس جزئیاتی که رویترز منتشر کرده، طرح ایران شامل توقف درگیریها در ایران و لبنان، آزاد شدن میلیاردها دلار از داراییهای مسدودشده ایران، رفع تحریمهای فروش نفت و پایان محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا است. در مقابل، تهران تنگه هرمز را بازگشایی میکند و مذاکرات درباره برنامه هستهای نیز از سر گرفته میشود.
ترامپ شنبه اعلام کرد این پیشنهاد را رد کرده است. او گفت ایران بهدلیل فشار اقتصادی خواهان توافق سریع برای بازگشایی هرمز است. عراقچی اما یک روز بعد گفت رد رسمی این پیشنهاد هنوز از مسیر میانجیها به تهران ابلاغ نشده و جمهوری اسلامی در انتظار «موضع نهایی» واشینگتن است.
با وجود رد اولیه طرح، نشانهها حاکی از توقف کامل تماسها نیست. ترامپ شامگاه یکشنبه به اکسیوس گفت انتظار دارد مذاکرات بیشتری با ایران «همین هفته» انجام شود. دو منبع منطقهای نیز به این رسانه گفتهاند دور تازه تماسهای غیرمستقیم ممکن است از دوشنبه آغاز شود. به گزارش اکسیوس، میانجیهای قطری طی تعطیلات آخر هفته میان دو طرف رفتوآمد داشته و درباره تغییرات پیشنهادی در متن توافق رایزنی کردهاند.
اکسیوس همچنین گزارش داده است که استیو ویتکاف و جرد کوشنر هفته گذشته در نیویورک از طریق میانجیهای قطری با عراقچی مذاکره غیرمستقیم داشتهاند و پیشنهاد ایران در همان تماسها به طرف آمریکایی منتقل شده است. قطر سپس یک متن مصالحه پیشنهادی در اختیار دو طرف گذاشته که اکنون موضوع رایزنیهای تازه است.
اما شکاف اصلی همچنان پابرجاست. منابع آگاه به رسانههای آمریکایی میگویند تهران میخواهد مذاکرات در مرحله نخست بر تنگه هرمز، رفع محاصره دریایی و کاهش فشار اقتصادی متمرکز باشد؛ در مقابل، دولت ترامپ خواهان امتیازهای مشخص در پرونده هستهای است. والاستریت ژورنال گزارش داده میانجیها اکنون تهران را برای ارائه امتیاز در برنامه هستهای تحت فشار گذاشتهاند تا زمینه ازسرگیری مذاکرات فراهم شود؛ تلاشی که منابع این روزنامه آن را دشوار توصیف کردهاند.
در تهران نیز پیامهای متفاوتی منتشر میشود. از یک سو رسانههای حکومتی تأکید دارند هیأت ایرانی برنامهای برای مذاکره مستقیم با آمریکا ندارد، اما از سوی دیگر عراقچی در نیویورک مانده و تماس با میانجیهایی را ادامه میدهد که همزمان با طرف آمریکایی در ارتباطاند. به این ترتیب، آنچه فعلاً در جریان است نه مذاکره مستقیم، بلکه شکل دیگری از همان دیپلماسی رفتوبرگشتی میان تهران و واشینگتن است.
تحولات چند ساعت گذشته نشان میدهد رد پیشنهاد اولیه ایران الزاماً به معنای پایان مذاکرات نبوده است. اکنون پرسش اصلی این است که آیا نسخه اصلاحشدهای که قطر روی آن کار میکند میتواند فاصله میان خواستههای دو طرف را کاهش دهد، یا اختلاف بر سر برنامه هستهای و شرایط بازگشایی هرمز بار دیگر مذاکرات را متوقف خواهد کرد.
