از کاسبان تحریم تا محاصره دریایی
ایران وایر - «اسحاق جهانگیری»، معاون اول دولت‌های یازدهم و دوازدهم، در گفت‌وگویی تفصیلی با تلویزیون «اکوایران»، ابعاد تازه‌ای از ناکارآمدی ساختار تصمیم‌گیری، هزینه‌های هنگفت تحریم‌ها بر معیشت مردم، رانت خواران تحریم و ورود مواجهه ایران و آمریکا به مرحله بی‌سابقه «محاصره دریایی» را تشریح کرد. جهانگیری با نقد جدی تاخیر در اتخاذ «تصمیم‌های سخت» و کارشکنی رسانه‌ای علیه دیپلماسی، بر ضرورت انسجام ملی و تشکیل کمیته‌های ویژه برای عبور از بحران تاکید کرد. خلاصه‌ای از این مصاحبه را در ادامه می‌خوانید.
نظام تصمیم‌گیری؛ فلج در برابر «تصمیم‌های سخت»
جهانگیری با اشاره به وضعیت رکود تورمی و ناترازی‌های گسترده در بخش انرژی، بودجه و نظام بانکی، ریشه بخش مهمی از مشکلات اقتصادی کشور را در «تأخیر در تصمیم‌گیری» می‌داند.
او دراین‌باره تاکید کرده‌است: «امروز تورم، یک تورم بالایی است و آثار اصلی‌اش هم در زندگی مردم است؛ هزینه‌های زندگی خانوار را بالا می‌برد و زندگی بر طبقات حقوق‌بگیر و طبقات ضعیف جامعه سخت می‌شود. ما در یک رکود تورمی هستیم، چون رشد اقتصادی منفی و تورم بالا می‌تواند به خیلی از بخش‌های دیگر اقتصادی آسیب بگذارد. همچنین ناترازی‌ها، مخصوصاً ناترازی انرژی، ناترازی بودجه و نظام بانکی، جزو موضوعاتی است که اقتصاد کشور را تحت تأثیر و فشار قرار می‌دهد.»
او همچنین درباره اشکال ساختاری نظام حکمرانی در مواجهه با چالش‌های بزرگ گفته‌است: «یکی از اشکالات اساسی در ایران، نظام تصمیم‌گیری آن است. نظام حکمرانی در ایران جوری طراحی شده که تصمیم‌های سخت به تعویق انداخته می‌شود؛ به دلیل اینکه هزینه‌های تصمیم در روزی که می‌خواهند تصمیم بگیرند سخت است و می‌گویند بگذاریم سال دیگر!»
👈مطالب بیشتر در سایت ایران وایر
به گفته جهانگیری این تصمیم‌گیری هر سال هم که به تعویق می‌افتد، هزینه‌های تصمیم‌گیری در سال‌های بعد دشوارتر می‌شود و گاهی اوقات دیگر اصلاً از اقتصادی بودن خارج می‌شود و هزینه‌های سیاسی و امنیتی برایش درست می‌شود.»
تغییر فاز تحریم‌ها؛ ورود به مرحله «محاصره دریایی»
معاون اول دولت «حسن روحانی» با مرور تاریخچه تحریم‌های ایران از سال ۱۳۸۹ و سپس دوران ترامپ در سال ۱۳۹۷، به تبیین شیوه غیررسمی فروش نفت پرداخت.
جهانگیری در تشریح آنچه در پی تحریم آمریکا بر سر اقتصاد ایران آمده توضیح داده: «در سال ۱۳۹۷ ترامپ از برجام خارج شد و اعلام کرد که فروش نفت در ایران باید صفر شود. هیچ کشوری در دنیا نبود که وقتی آمریکا می‌گفت یا با ما کار کنید یا با ایران، بگوید ما با ایران کار می‌کنیم. هنر ما این بود که با این کشورها بنشینیم گفت‌وگو کنیم و بگوییم ما جوری با شما کار می‌کنیم که آمریکایی‌ها نتوانند بفهمند شما نفت از ما خریدید یا کالای تحریمی به ما فروختید».
به گفته جهانگیری از سال ۱۳۹۷ به بعد، هیچ یک بشکه نفت رسمی به عنوان شرکت نفت ایران به گمرک هیچ کشوری نرفته و پولش به حساب رسمی ایران و بانک مرکزی واریز نشده است.»
او همچنین به تحول جدیدی در تقابل اقتصادی آمریکا اشاره کرد که به گفته او ابزار نظامی را وارد جنگ اقتصادی کرده است: «در دوره فعلی یک اتفاق جدید افتاده و آن محاصره دریایی است که تا حالا نبوده است [۶۰، ۶۱]. آمریکایی‌ها چاشنی و ابزار نظامی را هم آورده و در جنگ اقتصادی‌اش وارد کرده است؛ یعنی با ابزار نظامی جلوی کشتی کالایی را که سنگ‌آهن یا فولاد حمل می‌کند می‌گیرد تا نگذارد ما نفت و کالا صادر بکنیم.»
فساد، بابک زنجانی و سهم ۲۰ میلیارد دلاری «کاسبان تحریم»
جهانگیری در بخش دیگری از صحبت‌های خود به موضوع رانت‌های نفتی و شبکه ذینفعان تحریم پرداخت. او با یادآوری پرونده‌های فساد نفتی گفته‌است: «تنها موردی که در دوره آقای احمدی‌نژاد نفت به یک فرد داده شد که بفروشد، همان داستان بابک زنجانی است.»
او با محاسبه هزینه‌هایی که تحریم بر مبادلات تجاری کشور تحمیل کرده، از وجود شبکه ذینفعان داخلی و خارجی تحریم پرده برداشته گفته‌است: «حجم تجارت خارجی ما حتی در تحریم‌ها حدود ۱۰۰ میلیارد دلار تا ۲۰۰ میلیارد دلار بوده است. این هزینه‌هایی که تحریم بر اقتصاد ما تحمیل می‌کند، مثل تخفیف در فروش نفت، هزینه حمل‌ونقل، بیمه و هزینه‌های جابه‌جایی پول، حدود بین ۲۰ درصد تا ۳۰ درصد است. در ۱۰۰ میلیارد دلار تجارت، ۲۰ درصدش می‌شود ۲۰ میلیارد دلار. این ۲۰ میلیارد دلار در جیب چه کسانی می‌رود؟ حتماً یک گروهی در آمریکا هستند که پیگیر ادامه تحریم‌ها هستند و در این ۲۰ میلیارد دلار سهم دارند؛ حتماً در کشورهایی که از آن‌ها خرید و فروش می‌کنیم گروهی هستند و حتماً در ایران هم گروهی هستند که در این منافع شریک هستند. این یک بازاری است که آمریکا یک شبکه ذینفعان برای این اتفاقات ایجاد کرده است.»
سازوکار اداره کشور؛ از تراستی‌ها تا ضرورت تشکیل کمیته‌های سه‌گانه
او با اشاره به دو کارویژه اصلی دولت در مقابله با تحریم‌ها،یعنی «دور زدن تحریم‌ها» و «کاهش اثر تحریم بر معیشت مردم»، به تشریح نقش تراستی‌ها و پیشنهادش به دولت فعلی پرداخته و گفته‌است: «تراستی‌ها همان جایی بودند که پول خریداران نفت به حسابشان می‌رفت و بانک مرکزی به تراستی دستور می‌داد که آن پول را چگونه هزینه کند.دوره دولت آقای روحانی الحمدلله هیچ مشکلی پیش نیامد و انتخاب این‌ها از طریق خود وزارت نفت انجام می‌شد.»
جهانگیری همچنین پیشنهاد داد برای عبور از شرایط موجود، ۳ کمیته ویژه تشکیل شود و تاکید کرده‌است: «معتقدم که به سه کمیته مستقل و با اختیار کامل نیاز داریم: کمیته دیپلماسی، کمیته اقتصادی و کمیته رسانه. در سال ۱۳۹۷ هم پس از شروع تحریم‌های ترامپ، بلافاصله برای ستاد مقابله با تحریم شرح وظایف نوشتم و در شورای عالی امنیت ملی تصویب شد تا کارش کمک به دستگاه‌ها برای دور زدن تحریم باشد.»
دیپلماسی، تخریب‌های داخلی و ضرورت پرهیز از تندروی
جهانگیری با تاکید بر اینکه اداره اقتصاد و پیشبرد دیپلماسی دو مسیر هم‌زمان و مکمل هستند، به نقد جریان‌های سیاسی و رسانه‌های داخلی پرداخت که هم‌راستا با دیپلماسی حرکت نمی‌کنند. او توضیح داده‌است: «از سال ۱۳۹۲ دو کار در دو مسیر و همراه هم پیش می‌رفت؛ یک کار را تیم دیپلماسی برای مذاکره و حل مسائل دنبال می‌کرد و یک کار را هم تیم اقتصادی اداره می‌کرد تا شاخص‌های اقتصادی نشان دهد اقتصاد سرپاست و طرف بداند این کارش نتیجه ندارد و باید بیاید توافق کند. ما دیپلماسی را کنار نگذاشتیم .»
او با اشاره به عملکرد رسانه‌های رسمی در برابر دیپلماسی افزوده‌است: «رویکرد رسانه رسمی مانند صداوسیما باید با رویکرد کمیته دیپلماسی یکی باشد. هر کس از بیرون نگاه کند می‌گوید کمیته دیپلماسی تصمیم گرفته مذاکره کند و به توافق برسد، ولی رسانه تصمیم گرفته این را تخریب بکند؛ می‌گویند این‌ها با خودشان چند چند هستند و نمی‌خواهند مسائلشان حل بشود.»
جهانگیری همچنین، راهکار اصلی عبور از بحران را ایجاد انسجام ملی و افق‌گشایی دانست:«برای عبور از این شرایط به انسجام ملی نیاز داریم . اینکه خیلی از ایرانی‌ها پای ایران ایستادند یک مسئله جدی است؛ سوءاستفاده نکنیم و در روزهای سختی نرویم فکر کنیم که حالا گذشته این‌ها را رسیدگی کنیم که ببینیم چه سابقه‌ای داشته‌اند. امام گفت که میزان حال فعلی افراد است؛ کسی که آمده گفته من ایران را دوست دارم و می‌خواهم در این شرایط طرف ایران باشم، همین کفایت می‌کند. نباید شروع کنیم علیه کسانی که پای ایران ایستاده‌اند موضع‌گیری کنیم . باید یک افق‌گشایی جدی بکنیم و امید به آینده را نه صرفاً با حرف، بلکه با عمل بالا ببریم.»
"عملیات‌های پیش‌دستانه علیه دشمن انجام داده‌ایم"
