خبرنامه گویا - سخنان تازه جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا، درباره آینده برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی بار دیگر پرسش‌هایی را درباره موضع واقعی دولت ترامپ در قبال غنی‌سازی اورانیوم در ایران مطرح کرده است.
ونس در گفت‌وگوی اختصاصی با رویترز گفت جمهوری اسلامی برای رسیدن به توافق و پایان جنگ باید ظرفیت غنی‌سازی خود را به‌طور «معناداری» کاهش دهد. او در عین حال نگفت که واشنگتن همچنان بر اصل «غنی‌سازی صفر» اصرار دارد؛ موضوعی که بلافاصله توجه ناظران پرونده هسته‌ای ایران را جلب کرد. رویترز نیز گزارش داده است که آمریکا خواهان اقدامات عملی، از جمله کاهش یا احتمالا حذف ذخایر اورانیوم با غنای بالا است، اما اظهارات ونس به‌صراحت خواستار برچیدن همه ظرفیت غنی‌سازی نشده است.
لارنس نورمن، خبرنگار ارشد وال‌استریت ژورنال و از شناخته‌شده‌ترین خبرنگاران حوزه پرونده هسته‌ای ایران، این سخنان را یک «تغییر موضع قابل‌توجه» توصیف کرد. او نوشت ظرفیت فعلی غنی‌سازی جمهوری اسلامی اکنون «صفر یا نزدیک به صفر» است؛ بنابراین وقتی ونس از «کاهش ظرفیت» سخن می‌گوید، معنای عملی آن می‌تواند پذیرش بازسازی نوعی ظرفیت غنی‌سازی برای تولید اورانیوم با غنای پایین باشد.
نورمن افزود هنوز مشخص نیست چنین ترتیبی تحت چه شرایطی انجام خواهد شد، اما از نگاه او یک نکته روشن است: «غنی‌سازی صفر در کار نخواهد بود.»
این مسئله از آن جهت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که پس از حملات آمریکا و اسرائیل، تأسیسات شناخته‌شده غنی‌سازی ایران در نطنز و فردو به‌شدت آسیب دیدند و جمهوری اسلامی در حال حاضر ظاهرا غنی‌سازی فعال ندارد. با این حال وضعیت بخش بزرگی از ذخایر اورانیوم ۶۰ درصدی و شماری از تجهیزات سانتریفیوژها همچنان روشن نیست. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی برآورد می‌کند بیش از ۲۰۰ کیلوگرم اورانیوم ۶۰ درصدی همچنان باقی مانده باشد.
اظهارات ونس همچنین می‌تواند بر بی‌اعتمادی موجود نسبت به او در میان بخشی از مخالفان جمهوری اسلامی و محافظه‌کاران حامی اسرائیل بیفزاید. منتقدان، ونس را به طیفی از جناح جمهوری‌خواه نزدیک می‌دانند که تاکر کارلسون یکی از چهره‌های شاخص رسانه‌ای آن است؛ جریانی که با مداخله نظامی طولانی‌مدت آمریکا در خاورمیانه مخالفت می‌کند و خواهان پایان هرچه سریع‌تر جنگ‌هاست.
خود ونس نیز پیش‌تر گفته بود منتقدانش او را متهم می‌کنند که تحت نفوذ قطر است یا «دستورهایش را از تاکر کارلسون می‌گیرد»؛ اتهاماتی که او صریحا رد کرده است. بنابراین ادعای نزدیکی سیاسی او به قطر را نمی‌توان واقعیتی اثبات‌شده دانست، اما شکاف میان رویکرد ونس و جناح‌های تندترِ ضد جمهوری اسلامی و حامی اسرائیل در حزب جمهوری‌خواه اکنون آشکارتر از گذشته است.
در چنین شرایطی، پرسش اصلی برای مخالفان جمهوری اسلامی این است که آیا عبارت تازه ونس درباره «کاهش ظرفیت غنی‌سازی» صرفا زبان انعطاف‌پذیر مذاکراتی است، یا نشانه آن است که واشنگتن آماده پذیرش بازگشت محدود جمهوری اسلامی به غنی‌سازی در قالب یک توافق تازه است.
