پس از جنگ ۴۰ روزه و افزایش فشارهای خارجی بر جمهوری اسلامی، گزارش‌های شهروندان و منابع میدانی از تشدید فضای امنیتی در داخل ایران حکایت دارد
به نوشته کیهان لندن، دستگاه‌های امنیتی و نظامی با گسترش ایست‌های بازرسی، گشت‌های محله‌محور، کنترل مسافران و رصد زندگی شخصی مردم، تلاش می‌کنند از شکل‌گیری اعتراضات ضدحکومتی جلوگیری کنند.
این اقدامات در شرایطی صورت می‌گیرد که جمهوری اسلامی با افزایش فشارهای نظامی و اقتصادی خارجی روبروست. سر کِن مک‌کالوم، مدیرکل سازمان اطلاعات و امنیت داخلی بریتانیا (ام‌آی۵)، هشدار داده که جمهوری اسلامی دامنه فعالیت‌های خود در خاک بریتانیا را گسترش داده و دیگر تنها به هدف قرار دادن مخالفان سیاسی و رسانه‌ها بسنده نمی‌کند، بلکه مراکز و تأسیسات نظامی را نیز در فهرست اهداف احتمالی خود قرار داده است.
فضای امنیتی فرودگاه خمینی؛ بازجویی و کنترل تلفن همراه مسافران
با کاهش شدید پروازهای بین‌المللی به تهران، شهروندانی که پس از جنگ به ایران سفر کرده‌اند می‌گویند فرودگاه خمینی «سوت و کور» است، اما تعداد مأموران اطلاعاتی و لباس‌شخصی‌ها که در فرودگاه مستقر شده‌اند بسیار زیاد است. به گفته آنها، برخورد مأموران با مسافران توهین‌آمیز است و ممکن است افراد را ساعت‌ها در اتاق نگه داشته و سؤال‌پیچ کنند.
یک دانشجو که در اروپا تحصیل می‌کند و برای تعطیلات تابستان به ایران سفر کرده بود، به کیهان لندن می‌گوید: «وقتی به فرودگاه خمینی رسیدم توقع داشتم که به حجاب و پوشش گیر بدهند، با خودم شال برده بودم، اما نزدیک دو ساعت من و سه نفر دیگر از همان پرواز را به داخل اتاقی بردند و جداگانه سؤال پرسیدند: چند وقته رفتی؟ کجا زندگی می‌کنی؟ با کی زندگی می‌کنی؟ مخارج دانشگاه رو چطور برات می‌فرستند؟ آیا در تظاهرات شرکت کردی؟ وقتی ایران بمباران می‌شد چه حسی داشتی؟»
به گفته این دانشجو، مأموران از دیگر مسافران نیز درباره ارسال پول به ایران و شیوه تماس با خانواده سؤال کرده و تلفن همراه یکی از آنها را، از گالری عکس‌ها و فهرست تماس‌ها تا اپلیکیشن‌های ارتباطی، بررسی کرده بودند.
او فضای فرودگاه را به سازمان اطلاعاتی «اشتازی» آلمان شرقی تشبیه کرده و گفته است: «با همان رفتارها و برخوردها.»
در همین حال، نهادهای امنیتی بر اجرای طرح موسوم به «مقابله با نفوذ» اصرار دارند. اسماعیل کوثری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس و از فرماندهان پیشین سپاه، با دفاع از این طرح هشدار داده است: «افراد پیش از خروج از کشور باید اطلاع دهند که بعداً گرفتار نشوند!»
کوثری مدعی شده هدف این طرح ایجاد محدودیت برای مردم نیست و به نفع افرادی است که «ریگی در کفش ندارند». با این حال، این طرح حتی در داخل حکومت نیز منتقدانی دارد که می‌گویند در عمل بیش از آنکه جاسوس‌ها را هدف قرار دهد، مردم عادی را گرفتار کرده است.
گسترش ایست‌های بازرسی و گشت‌های محله‌محور
از شهرهای مختلف، شهروندان گزارش می‌دهند که تجمعات «جانفدا»های رژیم خلوت شده، اما گشت‌های محله‌محور و ایست‌های بازرسی در خیابان‌ها افزایش یافته است.
به گفته شاهدان، بسیجی‌ها که اغلب نوجوان و کم‌سن‌وسال هستند، در کنار مأموران خودروها را می‌گردند، زیر صندلی‌ها را بررسی می‌کنند و گاهی محتویات کیف‌ها را بیرون می‌ریزند. در صورت اعتراض شهروندان نیز با تهدید و پرخاش پاسخ می‌دهند.
یک کارشناس امنیتی به کیهان لندن می‌گوید اقداماتی که در سطح شهرها برای به‌اصطلاح «ارتقای امنیت» انجام می‌شود، شاید بتواند موجب دلگرمی طرفداران حکومت شود، اما کمکی به تقویت ساختار امنیتی جمهوری اسلامی نمی‌کند.
او با اشاره به نفوذ اطلاعاتی در بالاترین سطوح حکومت می‌گوید: «وقتی در اولین دقیقه جنگ رهبر نظام هدف قرار می‌گیرد، یعنی در بالاترین رده‌ها جاسوس‌ها چنان نفوذ کرده‌اند که حتی اطلاعات مربوط به ساعت و محل دقیق حضور فرمانده کل قوا و فرماندهان ارشد رژیم را به سرویس‌های خارجی می‌دهند.»
نگرانی حکومت از اعتراضات و بحران بقا
به نوشته کیهان لندن، آنچه برای رهبری نظام و فرماندهان سپاه پاسداران اهمیت دارد، افزایش «تاب‌آوری» برای حفظ بقای حکومت است. نهادهای مختلف حکومتی تلاش می‌کنند با گسترش کنترل‌های امنیتی از شکل‌گیری تظاهرات سراسری جلوگیری کنند.
جمهوری اسلامی اما برای افزایش تاب‌آوری و جلوگیری از اعتراضات با مجموعه‌ای از بحران‌های پیوسته روبروست؛ از بحران اقتصادی و معیشتی و کاهش قدرت خرید مردم تا گسترش بی‌اعتمادی عمومی، کاهش مشروعیت و افت انگیزه نیروهای حامی حکومت.
تشدید فشارهای امنیتی، کنترل ارتباطات شخصی و محدودیت سفر شهروندان شاید بتواند هزینه اعتراض را افزایش دهد، اما لزوماً نارضایتی‌های اجتماعی را برطرف نمی‌کند. هم‌زمان، گسترش ایست‌های بازرسی، گشت‌های محله‌محور و نظارت عمومی به منابع مالی و نیروی انسانی نیاز دارد؛ آن هم در شرایطی که حکومت باید از تأسیسات نظامی و زیرساخت‌های حیاتی نیز حفاظت کند.
بحران نفوذ در ساختارهای حساس امنیتی نیز تناقض مهمی در سیاست حکومت ایجاد کرده است: افزایش کنترل بر شهروندان عادی لزوماً مانع نفوذ در سطوح بالای نظامی و اطلاعاتی نمی‌شود.
در نهایت، چالش اصلی جمهوری اسلامی فقط جلوگیری از شکل‌گیری اعتراضات نیست، بلکه حفظ منابع مالی، توان امنیتی و انسجام درونی در شرایطی است که سیاست‌های حکومت برای بقا، خود به تشدید بحران‌ها و تهدید بیشتر بقای آن منجر می‌شوند.
حمله زن آفریقایی حامی جمهوری اسلامی به رضا پهلوی
