سخنانی که مصطفی مهرآیین را به زندان کشاند
ایران‌وایر - عطا محامد
مصطفی مهرآیین، جامعه‌شناس و عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، که بارها خواستار پایان حکومت جمهوری اسلامی و کناره‌گیری علی خامنه‌ای از قدرت شده بود، روز ۱۸ مهر بار دیگر برای اجرای حکم زندان بازداشت شد. او پیش‌تر در اظهارنظری صریح گفته بود: «جمهوری اسلامی اگر در این کشور بماند، ایران هم نابود می‌شود و هزینه حفظ جمهوری اسلامی نابودی ایران است.»
مهرآیین در مناظره‌ها و گفت‌وگوهای متعدد، ولایت فقیه را عامل اصلی بحران سیاسی ایران معرفی کرده و گفته بود: «در این مملکت ما همه حرف‌ها رو می‌زنیم که حرف آخر رو نزنیم که اون هم رفتن ولایت فقیه است.»
او در انتقاد از تمرکز قدرت در دست رهبر جمهوری اسلامی نیز گفته بود: «مگر این مردم انقلاب کردند که فقط یک نفر آقا باشد؟» و افزوده بود: «یه نفر شده آقا و او حق همه چیز و همه کار داره و تمام مردم جامعه شدن رعیت و بنده.»
این جامعه‌شناس که جمهوری اسلامی را «شر مطلق» و طوفان شنی توصیف کرده بود که «زندگی را دفن کرده است»، در گفت‌وگو با میلاد دخانچی، درباره راه‌های تغییر ساختار سیاسی گفت: «دو تا راهکار هست: یکی اصلاحات توسط درون سیستم، یکی اینکه کل سیستم فرو بریزه.» او سپس تأکید کرد: «من معتقدم، من پیشنهادم اینه، بهتره کلش فرو بریزه.»
مهرآیین همچنین انتخابات جمهوری اسلامی را بی‌تأثیر در تغییر وضعیت کشور می‌دانست و گفته بود فرقی نمی‌کند پزشکیان، جلیلی یا حتی خاتمی رئیس‌جمهور شوند؛ «هیچ اتفاقی نخواهد افتاد».
او در فروردین ۱۴۰۴ با انتشار دو نامه سرگشاده خطاب به خامنه‌ای، خواستار کناره‌گیری او از قدرت شد. در ۲۵ خرداد همان سال، دو روز پس از آغاز حملات اسرائیل، در نامه‌ای دیگر با عنوان «سریعا به جنگ پایان دهید و قدرت را ترک کنید» نوشت: «اتفاقات این چند روز نشان داد که این کشور فاقد حکومت است» و «پایان نظم جمهوری اسلامی فرا رسیده است.»
او در این نامه خواستار پایان جنگ، بازگشت به مذاکره و واگذاری اداره کشور به گروهی از نخبگان داخل و خارج شد و از مردم خواست با پرچم یا لباس سفید و شعار «صلح با جهان» به خیابان‌ها بیایند.
مهرآیین تنها چند ساعت پس از انتشار این نامه بازداشت و به بند ۲۰۹ زندان اوین منتقل شد. او پس از حدود ۴۰ روز با وثیقه آزاد شد، اما در آذر ۱۴۰۴ شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران به ریاست ابوالقاسم صلواتی، وی را به اتهام‌های «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور»، «تبلیغ علیه نظام» و «توهین به رهبری» مجموعاً به هشت سال زندان محکوم کرد که پنج سال آن قابل اجراست.
این جامعه‌شناس که روز ۱۸ مهر بار دیگر روانه زندان شد، پیش‌تر درباره ضرورت ایستادگی در برابر حکومت‌های استبدادی گفته بود: «تنها چیزی که در واقع قدرت استبدادی را قدرتمند می‌کنه در مقابل شما اینه که شما سکوت کنین.» او تأکید کرده بود: «سکوت ما خیانت به انسانیته.»
