از دیپلماسی دوحه تا سایه سنگین تقابل نظامی میان ایران و آمریکا
یورونیوز - در آستانه انتخابات میاندورهای آمریکا و سالگرد اشغال سفارت آمریکا در تهران، تلاشهای دیپلماتیک و پیشنهاد بازگشایی تنگه هرمز در جریان است، اما پافشاری تهران بر مواضع هستهای و تهدیدات متقابل نظامی، چشمانداز ۴۸ ساعت آینده را به شدت بحرانی کرده است.
سهشنبه شب انتخابات میاندورهای در ایالات متحده برگزار میشود. اعلام تدریجی نتایج انتخابات در روز چهارشنبه (۱۳ آبان) مصادف است با سالگرد اشغال سفارت آمریکا در تهران در سال ۱۹۷۹؛ رویدادی که طی آن ۵۲ دیپلمات آمریکایی به مدت ۴۴۴ روز به گروگان گرفته شدند.
این مناسبت که در رسانههای حکومتی ایران از آن با عنوان «تسخیر لانه جاسوسی» یاد میشود، به عنوان «روز مبارزه با استکبار جهانی» نامگذاری شده و انتظار میرود راهپیماییهای حکومتی در سراسر کشور علیه آمریکا و شخص دونالد ترامپ برگزار شود.
طی روزهای اخیر پایتخت ایران شاهد برگزاری پرفورمانسهایی و نصب بیلبوردهایی با ماهیت «تحقیر» دونالد ترامپ و نشاندادن او پشت میلههای زندان بوده است.
دونالد ترامپ شامگاه یکشنبه به خبرنگاران گفت که او و بنیامین نتانیاهو روز شنبه گفتگوهای «بسیار خوبی» داشتهاند. وی گفت که آنها درباره ایران گفتگو کردهاند اما جزئیات بیشتری ارائه نداد.
دیپلماسی در دقیقه نود؛ شرطگذاری تهران و رایزنیهای منطقهای
در میان این تحولات، تحرکاتی برای تسهیل گفتگوها در جریان است. کاظم غریبآبادی برای تسهیل مذاکرات با آمریکاییها در سفری کوتاه امروز دوشنبه به دوحه رفت و قرار است تنظیم پیشنویس توافق با میانجیگری قطر انجام شود.
همچنین وزیر خارجه ایران در گفتگوبا الجزیره اعلام کرد تهران حاضر است ظرف دو روز تنگه هرمز را باز کند، به شرط آنکه آمریکا شرایط ایران را بپذیرد. در همین راستا، خبرگزاری چین از تاکید مشترک پکن و مسقط بر لزوم از سرگیری دریانوردی عادی و ایمن در تنگه هرمز خبر داد و اعلام کرد چین و عمان از واشنگتن و تهران خواستهاند به «تفاهمنامه اسلامآباد» بازگردند.
با این حال، مواضع رسمی در تهران نشاندهنده خطوط قرمز پررنگ است. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، در نشست خبری روز دوشنبه تصریح کرد که «تسلیم شدن» در قاموس ایرانیها نیست. او با تاکید بر صلحآمیز بودن برنامه هستهای و التزام ایران به انپیتی، شایعات مربوط به موافقت تهران با خروج اورانیوم ۶۰ درصد غنیشده به کشور ثالث را رد و مطرح شدن آن در مذاکرات قطر را تکذیب کرد.
تشدید خطونشانهای نظامی و بیاعتمادی منطقهای
همزمان، سخنگوی وزارت خارجه ایران هشدار داد هر کشوری که در «تجاوز» علیه ایران با آمریکا و اسرائیل همکاری یا همراهی کند، از پاسخ مقتدرانه ایران در امان نخواهد بود و ابراز امیدواری کرد همسایگان اجازه استفاده از قلمرو هوایی، خاکی یا آبی خود را علیه ملت ایران ندهند.
این در حالی است که عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، مدعی شده بود ایران صرفا پایگاههای نظامی و اهداف آمریکایی را هدف قرار داده و به غیرنظامیان در کشورهای همسایه حمله نکرده است؛ ادعایی که بلافاصله با واکنش سنتکام مواجه شد. فرماندهی مرکزی آمریکا در پستی در شبکه ایکس، ایران را متهم کرد که عمدا تاسیسات، مناطق مسکونی، مراکز غیرنظامی در کشورهای همسایه و ملوانان غیرنظامی در آبهای آزاد را هدف قرار داده و با حملات خود دستکم ۲۰ نفر را طی ماههای اخیر کشته است.
از سوی دیگر انور قرقاش، مشاور رئیس امارات، در کنفرانس منامه بحرین با اشاره به همسایگی و فضای ژئوپلیتیکی مشترک با ایران تأکید کرد که ابوظبی خواهان بحران طولانیمدت در ایران نیست، اما اذعان کرد که «اعتماد از بین رفته است».
قرقاش با اشاره به روابط فعلی تهران و کشورهای منطقه گفت: «اعتماد آسیب دیده است و این آسیب از سوی ما ایجاد نشده است؛ بلکه در پی حمله ایران به ما، اعتماد آسیب دیده است.»
در همین حال، احتمال حملات گستردهتر از سوی واشنگتن و تلآویو همچنان مطرح است. یکی از گزینههای ترامپ و نتانیاهو میتواند هدف قرار دادن تسیسات هستهای، موشکی، نیروگاهها و سایر زیرساختهای ایران باشد.
در مقابل، سپاه پاسداران دامنه تهدیدات خود را گسترش داده است. محافل رسانهای نزدیک به سپاه از هدف قرار دادن سریع و سنگین زیرساختهای انرژی منطقه و حتی کابلهای اینترنت کف تنگه هرمز و خلیج فارس در صورت بروز جنگ جدید سخن میگویند.
همزمان، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران روز شنبه اعلام کرده بود که تحقق شروط ایران از سوی آمریکا لازمه آغاز مذاکرات پایان جنگ است. این مقام عالیرتبه نظامی-امنیتی جمهوری اسلامی با تصریح بر اینکه نامه جی دی ونس را دریافت کرده ولی هنوز به آن پاسخی نداده است طی سخنانی«ایهامآمیز» گفت: برخیهای میپرسند چرا روی تنبیه آمریکا اصرار دارید؟ چیزی در دستتان است که نمیخواهید رو کنید؟ بله ما یک چیزی داریم!
او در ادامه تهدید کرده بود: «فقط بگذارید جنگ شروع شود تا شاخهای آمریکا را یکجوری بشکنیم که تبدیل به یک گاو بدون شاخ در دنیا شود.»
از سوی دیگر در میدان دیپلماسی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی با تاکید بر اینکه «توپ اکنون در زمین آمریکا است»، خاطرنشان کرد: «هیچ توافقی حاصل نخواهد شد و تنگه هرمز نیز بازگشایی و امن نخواهد گردید، مگر آنکه محاصره دریایی آمریکا لغو شده و خواستههای مشروع ایران به طور کامل برآورده شود.»
ساعات پیشرو مرز باریک میان دیپلماسی فشرده دوحه و خطر انفجار نظامی در حوزه خلیج فارس را مشخص خواهد کرد. باید دید آیا تلاشهای میانجیگرانه بینالمللی با محوریت قطر مانع از خروج اوضاع از کنترل خواهد شد یا منطقه وارد مرحله جدیدی از بیثباتی فراگیر میگردد.
خبرنامه گویا: این مقاله برای رعایت معیارهای تحریریه درباره حجم مطالب کوتاه شده است؛ متن کامل آن را میتوانید از طریق این لینک بخوانید


















