متن پیش رو، گزیده‌ای از متن پیاده‌شده یک ویدئوی حدوداً یک‌ساعته از سخنان داروین صبوری است که در خبرنامه گویا ویرایش و کوتاه شده است.

فمینیسم چپ ایرانی؛ مسئله زن است یا دشمنی با پهلوی؟

داروین صبوری | پژوهشگر ساکن ایران

نمی‌توانم این تناقض را بفهمم: مسئله‌تان آزادی زنان است، اما دستاوردهای دوران پهلوی برای زنان را نادیده می‌گیرید و تمام حمله‌تان متوجه همان دوره است. تاریخ حرم‌سرا، قاجار و سنت‌هایی را که زن را از زندگی اجتماعی کنار می‌گذاشتند حذف می‌کنید، اما وقتی به پهلوی می‌رسید، ناگهان منتقد می‌شوید. این چه مواجهه‌ای با تاریخ زنان ایران است؟

برای فهم کشف حجاب باید دید زن ایرانی پیش از آن در چه وضعیتی زندگی می‌کرد. در نظم سنتی، بی‌حجابی می‌توانست به معنای بدکاره‌بودن تعبیر شود. مسئله فقط تکه‌ای پارچه نبود؛ فرهنگی بود که عفت و نجابت زن را به پوشش او گره می‌زد. ورود زنان به مدرسه، دانشگاه، بازار کار و عرصه عمومی، مستلزم شکستن همین پیوند بود.

می‌گویند رضاشاه می‌توانست پوشش را اختیاری اعلام کند. اما در جامعه‌ای که زن زیر فشار پدر، برادر و قضاوت عمومی بود، اعلام آزادی انتخاب چقدر به انتخاب واقعی منجر می‌شد؟ وقتی برداشتن روبنده با انگ بی‌عفتی همراه بود، چند زن می‌توانستند آزادانه تصمیم بگیرند؟ تغییر قانون، بدون شکستن آن نظم فرهنگی، کافی نبود.

نقد اجبار را نمی‌توان جایگزین بررسی تمام این تاریخ کرد. اگر فقط بگوییم «به زور چادر برداشتند» و بحث را ببندیم، تحولی را حذف کرده‌ایم که زن را از حاشیه به عرصه اجتماع آورد. باید دید پیش از آن چه امکاناتی برای زنان وجود داشت و پس از آن چه راه‌هایی برای تحصیل، اشتغال و مشارکت اجتماعی باز شد.