Tuesday, Nov 17, 2026

صفحه نخست » "زن، زندگی، آزادی" و "شیر و خورشید"؛ دو نام، یک مسیر، یک آینده، بابک خطی

Babak_Khati.jpgدر این یادداشت به خطر بزرگی که برای مردم ایران و آیندهٔ مبارزات آنان وجود دارد، پرداخته می‌شود که تبدیل تفاوت‌های سیاسی به دشمنی و تبدیل نمادهای مشترک مبارزه به ابزار تفرقه است.

جنبش "زن، زندگی، آزادی" و انقلاب "شیر و خورشید"، نه تنها دو حرکت در تقابل با یکدیگر یا حتی مجزا از هم که در واقعیت زیسته مردم ایران دو مرحله مهم و به هم پیوسته از مبارزه‌ی تاریخی آنان علیه حکومت اسلامی محسوب می‌شوند. مبارزه‌ای طولانی و چند دهه‌ای که محور آن پایان دادن به استبداد جمهوری اسلامی و بازپس‌گرفتن حق تعیین سرنوشت مردم ایران است.

"زن، زندگی، آزادی" بدون شک یک نقطهٔ عطف تاریخی بود؛ جنبشی که در آن اکثریت مردم ایران پس از سال‌ها مبارزه و اعتراض بر گذار از حکومت اسلامی و اصلاح‌ناپذیری آن هم‌نظر شدند.

مردمی که قبل از آن تمام راه‌های مدنی و مسالمت‌آمیز را آزموده بودند و برای اصلاح امور و بهبود حداقلی در شرایط اقتصادی و اختناق سیاسی به حداقلی ترین گزینه‌ها و کوچکترین کورسوهای اصلاح از درون نظام فرصت داده بودند؛ از اعتماد به امنیتی‌هایی چون روحانی، حجاریان، گنجی گرفته تا تندروهایی چون خاتمی، موسوی و کروبی که هنوز هم دوران وحشت و خفقان آیت‌الله خمینی را دوره طلایی نامیده، خواهان بازگشت به آن هستند.

مردمی که با قمار کردن سه دهه از عمرشان پای صندوق‌های رای دروغین، با گوشت و پوست این واقعیت تلخ را لمس کردند که خواست و تلاش تمامی گروه‌های نظام از اصلاح‌طلب و اصولگرا فقط و فقط تداوم حضور بر سفره انقلاب، غارت آن و تضمین این حضور، از راه استمرار نظام اسلامی بوده است.

از این منظر "زن زندگی آزادی" طلیعه‌ای بود که شعار "اصلاح‌طلب اصولگرا دیگه تمومه ماجرا"را که در اعتراضات دی‌ماه سال ۹۶ از پشت دیوارهای دانشگاه تهران بلند شده بود به تمام ایران گسترش داد و اهداف آن، عصاره مطالبات یک ملت برای آزادی، کرامت انسانی و پایان دادن به حکومت سرکوب بود.

جنبشی که خود در تداوم قیام دی‌ماه ۹۶ و آبان خونین ۹۸ بود و با قتل جانسوز دختری به نام مهسا(ژینا) امینی شروع شد که نامش چون اسم رمزی در قلب مردم ایران شد و آنان را پس از سال‌ها بار دیگر همراه کرد، اتحادی که باعث می‌شد شعار "سنندج زاهدان چشم و چراغ ایران در تمام کشور طنین‌انداز گردد.

جنبشی که برای تداوم و زنده ماندن آن فرزندان عزیزی از میهن چون نیکا شاکرمی، یلدا آقافضلی، محمد حسینی، امیررضا رهنورد و صدها جان شیرین دیگر به خاک افتادند.

انقلاب "شیر و خورشید" نیز از دل اعتراض همان مردمی برخاست که "زن زندگی آزادی" و حرکت‌های قبلی را رقم زده بودند و از فقر، سرکوب و ماجراجویی‌های ایدئولوژیک حکومت به ستوه آمده بودند.

در میانه این حرکت و در بستر فراخوان ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه میلیون‌ها نفر از مردم در سراسر کشور به خیابان‌ها آمدند و به مسالمت‌ آمیزترین شکل ممکن مخالف خود را با ادامه حکومت اسلامی نشان دادند.

حکومت اما هراسان از سیل خروشان مردم و نگران از پایان بقایش، نیروهای سرکوب خود را با سلاح‌های جنگی و دستور صریح قتل‌عام معترضین به میدان فرستاد.

مردم ایران و معترضان کف خیابان در ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه ۱۴۰۴ صرفا با یک سرکوب بی‌رحمانه روبرو نبودند، آنها با کشتار هولناک و بزرگی مواجه بودند که بزرگترین کشتار خیابانی تاریخ را رقم زده، مصداق بارز جنایت علیه بشریت بود.

گزارش‌ها و تصاویر منتشرشده از کشتار گستردهٔ مردم، پیکرهای انباشته‌شده در سردخانه‌ها و خانواده‌هایی که در میان انبوه اجساد به دنبال جگرگوشگان خود می‌گشتند، جهان را با ابعاد تکان‌دهندهٔ این سرکوب روبه‌رو کرد و زخمی بر حافظهٔ جمعی ملت ایران برجای گذاشت که نه با گذشت زمان پاک می‌شود و نه بدون دادخواهی و پاسخگویی آمران و عاملان التیام می‌یابد.

و درست در بستر چنین فاجعه‌هایی است که اختلاف‌افکنی میان جنبش‌ها معنایی خطرناک‌تر پیدا می‌کند.

هر چه در این دو جنبش بیشتر دقیق شده، عقل سلیم و سرد را معیار قرار دهیم، بیشتر درخواهیم یافت که هر دوی آنها از یک هدف مشترک سرچشمه گرفته‌‌اند و در امتداد یکدیگر رخ داده‌اند.

انقلاب "شیر وخورشید" در واقعیت زیسته زندگی در ایران از جنبش "زن زندگی آزادی" زاده شد. بدنه‌ی شرکت‌کننده و خلق‌کننده آن همان مردم به جان آمده از اختناق سیاسی و فشار کمرشکن اقتصادی جنبش "زن زندگی آزادی" و جنبش‌های قبلی در مقیاسی وسیع‌تر بودند و همان خواسته‌ها را در گذار از حکومت اسلامی، رسیدن به یک زندگی عادی توام با آزادی، تحقق دادخواهی و رسیدن به حکومتی که مشروعیتش را نه از دین و ایدئولوژی، که از ارادهٔ آزاد شهروندان خود می‌گیرد، دنبال می‌کرد.

مهمترین مساله امروز ایران نیز شاید توجه به همین پیوستگی و اشتراک در اهداف این دو جنبش ملی و تمرکز بر مطالبات آن باشد.

بدیهی است که جمهوری اسلامی بخواهد از هر شکافی میان مخالفانش سود ببرد و در هر نقطه‌ی اختلاف، با لشکری از عمله و اکره مزدور و پمپاژ پول‌ فراوان به سود و در خدمت بقای خود جنجال آفرینی کند.

اما مسئولیت و شعور اپوزیسیونی که واقعا دل در گرو مردم ایران دارند به کجا رفته است؟

آیا وقت آن نرسیده که به جای رقابت‌های فرساینده، حذف و نفی یکدیگر و جنگ بر سر نمادها، بر هدف مشترک تمرکز گردد.

آیا فهمیدن این مساله واقعا این‌قدر دشوار است که هر یک روز تاخیر در پایان این حکومت جهل و جنون تنها به اعدام‌های بیشتر، سرکوب شدیدتر و فشارهای اقتصادی افزون‌تر بر مردم خواهد انجامید؟!

و اگر قابل درک است، برای خودنمایی‌‌های قدرت طلبانه، عقده‌گشایی‌‌های هوچی گرانه یا تسویه حساب‌های سیاسی که در بستر بازی‌های کودکانه قهر و آشتی‌ در برخی گروه‌های سیاسی در جریان است، چه نامی می‌توان نهاد.

اگر مساله برای برخی از گروه‌ها و احزاب سیاسی صرفا حضور به عنوان اپوزیسیون مادام‌العمر حکومت اسلامی و بهره وری از مزایای معنوی و مادی آن نیست، چرا میانگین عقل سلیم و تجربه پنج دهه مبارزه اپوزیسیون نباید بالاخره بتواند مسائلی که سال‌ها است مردم ایران بدان رسیده از آن عبور کرده‌اند، را درک کند.

آیا واقعا این مساله آن‌قدر پیچیده است که بین موضوع گذار از جمهوری اسلامی و مساله تعیین نوع حکومت آینده تمایز قائل شد، که اولی هدفی مشترک و همگانی برای امروز و در پیش روی کلیت اپوزیسیون و دومی حقی انحصاری برای مردم ایران است که در یک رفراندوم آزاد و دموکراتیک نتیجه آن تعیین خواهد گردید.

رفراندومی که هر ایرانی در آن تنها صاحب یک رای است و همگان باید در برابر نتیجه آن خاضع و پذیرا باشند.

از سویی وحدت استراتژیک هرگز به معنای حذف یا انکار اختلافات نبوده و نیست. ما می‌توانیم دربارهٔ آینده اختلاف‌نظر داشته باشیم و این تنوع در اندیشه‌ها اتفاقا مبارک و باعث بالیدگی هرچه بیشتر ایران فردا خواهد بود. اما با وجود این اختلاف نظرها چرا اکنون نتوانیم بر سر آزادی، جدایی دین از حکومت، تمامیت ارضی و حق انتخاب مردم، برای عبور از حکومت اسلامی

متحد بمانیم.

مگر نه اینکه دموکراسی را باید از همین امروز با پذیرش تکثر، نقد قدرت و به‌رسمیت‌شناختن حق حضور دیگری تمرین کنیم.

چرا گروهی فکر می‌کنند مردم ایران پس از تجربه فاجعه سال ۵۷ و زخم‌های عمیق آن و با وجود نسل تازه و پیشرویی که همه چیز را به چالش می‌کشند، به یک دیکتاتوری دیگر تن خواهند داد. و عجیب اینکه نگران‌ها اکثرا همان افراد و گروه‌هایی هستند که در ایجاد جمهوری اسلامی نقش مستقیم داشته‌ برخی از آنها هنوز هم از اصل انقلاب ۵۷ دفاع می‌کنند.

بنابراین پیام روشن به اپوزیسیون نگرانِ شعور مردم این است که اگر نگران جایگاه خود در آینده نیستید، لطفا نگران مردم نباشید که مردم ایران در بزنگاه‌های تاریخی متعدد با عملکرد خود ثابت کرده‌اند که از متوسط اپوزیسیون به مراتب آگاه‌تر و عملگراتر هستند.

پس از رفراندوم و اجرای نظر مردم در شیوه اداره کشور نیز مگر جز این است که همگی ما با تمام اختلاف نظرهایمان قرار است در کنار هم زندگی کنیم و این آرای ما است که قرار است دولت‌های آینده و اکثریت و اقلیت‌های مدام در حال تغییر و دست به دست شونده میان احزاب و گروه‌های مختلف را انتخاب کند.

نمونه گذار دمکراتیک اسپانیا و لهستان پیش چشمان ما است؛ از یک طرف اکثریتی، که صاحب موقت قدرت است و اگر نتواند خواسته‌های رای دهندگان خود را تامین کند به اقلیت تبدیل می‌شود و از طرف دیگر اقلیتی که با ریزبینی تمام بر اکثریت موقت صاحب قدرت کنونی نظارت کند.

اگر قرار است گذار ما واجد ماهیتی دموکراتیک باشد، باید دموکراسی را از همین امروز تمرین کنیم و نباید اجازه دهیم نمادهایی که می‌توانند ما را به هم نزدیک کنند، به دیوارهایی میان ما تبدیل شوند که خواست حکومت اسلامی است.

"زن زندگی آزادی" و "شیر و خورشید" از بارزترین این نمادهای نزدیک کننده است.نمادهایی که نه رقیب و نه جانشین یکدیگر بوده، بلکه در کنار هم بیانگر ارادهٔ مشترک مردمی هستند که آزادی و دمکراسی می‌خواهند.

آیندهٔ ایران را نیز مردمی می‌سازند که یاد گرفته‌اند با وجود تفاوت‌هایشان، در دفاع از آزادی و کرامت انسانی کنار یکدیگر بایستند و این ایرانی است که باید از امروز، در شیوهٔ مبارزه‌مان ساختنش را آغاز کنیم.

در پایان دو پرسش ساده در برابر گروه‌های سیاسی اپوزیسیون نهاده می‌شود:

الف: در حال حاضر و همین امروز خواهان ماندن یا رفتن جمهوری اسلامی هستید؟

ب: آیا به نتیجه نظر اکثریت در فردای رفراندوم تمکین خواهید نمود؟

پاسخ به این دو سوال تکلیف اپوزیسیون را با خود و مردم ایران و مرز میان تعهد به دموکراسی و قدرت‌طلبی روشن خواهد نمود.



Copyright© 1998 - 2026 Gooya.com - سردبیر خبرنامه: [email protected] تبلیغات: [email protected] Cookie & Privacy Policy