 |
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
|
|
||
|
||||||
 |
 |
 |
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
||||||
|
|
|
|
|||
محمود هنگوال ، سليمان ميناسيان ، هراند ميناسيان ، امير كراري و رحمان اسدي ، هيچ كدام نمي دانستندكه قرار است چه كار كنند . فقط اين را مي دانستند كه آمده اند مستندي درباره جذامي ها بسازند ، ودر جريان هيچ جزئياتي نبودند .
وقتي اتومبيلي كه آن ها را از تبريز آورده بود وارد جذام خانه شد ، قبل از هر چيز ، همه منتظر بودند فروغ توضيح بدهد كه مي خواهند بر اساس چه طرحي كار كنند . اما همان روز مشخص شد اصلا"" فيلم نامه اي در كار نيست و فروغ هيچ طرح و حتي خلاصه طرح نوشته شده اي ندارد ، چه رسد به اين كه متن دكوپاژ شده اي در دست داشته باشد .
هر چه بود ، در ذهن فروغ بود و تنها خودش مي دانست كه مي خواهد چه كند و نماهاي گرفته شده را چگونه پشت هم خواهد چيد . به همين دليل ، ’’خانه سياه است ’’ نمونه شاخص مستندهايي است كه سر ميز تدوين شكل مي گيرند و بيش از هر چيز به طرح تدوين وابسته اند .
اصل موضوع هم به چند ماه قبل بر مي گشت . اردي بهشت همان سال از طرف موسسه كيهان به ابراهيم گلستان سفارش داده شده بود از افتتاح بيمارستان مخصوص جذاميان در مشهد گزارش تهيه كند . گلستان چند نفر را به مشهد فرستاده بود و پس از بازگشت آن ها وديدن تصويرهاي گرفته شده ، به فكر افتاده بود تا مستندي درباره جذاميان بسازد . پس از جلب نظر مساعد دكتر راجي ، رئيس انجمن كمك به جذاميان ، قرار شد فيلم در جذام خانه ’’ بابا باغي ’’ تبريز و به كارگرداني فروغ فرخ زاد ساخته شود. تير ماه هم فروغ به همراه دكتر راجي و چند نفر از اعضاي انجمن به اين آسايشگاه رفته بود تا محيط را از نزديك ببيند .
پس از آماده شدن فيلم ، همان طور كه مي شد پيشاپيش حدس زد ،اهالي سرزمين بغض و كينه و غرض و مرض ، شمشيرها را از رو بستند ، وبه جز چند استثنا ، همه طرفدار قانون مخالفت شدند و ادعا كردند فيلم پشيزي نمي ارزد . و در ميان قيل وقال مدعيان سرزمين گل و بلبل ، فيلم در جشنواره هاي ’’ اوبر هاوزن ’’ آلمان و ’’ پزارو’’ ي ايتاليا تحسين شد و به جشنواره ’’ كن ’’ فرانسه راه پيدا كرد .
سال ها گذشت و پس از انقلاب مذهبي ايران ، مخالفان سنتي فروغ هر حركتي را كه رنگ وبويي از او داشت ، مانع شدند ، وچند سال گذشت تا بشود از فروغ دو كتاب آخر _ آن هم با جرح و تعديل و حذف _ سخن گفت . سه كتاب اول هم كه همچنان تا دوم خرداد 1376 در محاق ماند و از آن به بعد به شكل تكه پاره اي به چاپ سپرده شد .
در حالي كه عقل سليم حكم مي كرد مخالفان ، با فروغ شاعر مشكل داشته باشند نه با فروغ سينماگر ، ’’ خانه سياه است ’’ هم دچار قهرو غضب انقلابي بود . بعد از شكل گيري موج جديد سينماي ايران در پس از انقلاب ، مسئولان جشنواره ’’لوكارنو’’ ي سوئيس در سال 1374 به فكر نمايش يكي از پيشگامان برتر اين سينما افتادند .
درخواست ارسال ’’خانه سياه است’’ از مسئولان فرهنگي ايران ، مصادف بود با تصدي پست معاونت سينمايي وزارت ارشاد توسط يكي از مقامات ارشد صنايع موشك سازي سپاه پاسداران ، ودوران حكومت نظاميان بر وادي فرهنگ و هنر . طبيعي است كه جواب منفي باشد _ و بود . رايزني ها نتيجه نداد و حميت و غيرت ديني و انقلابي مهندس عزت الله ضرغامي اجازه نمي داد اين فيلم فرستاده شود .
سرانجام به همت يكي از علاقه مندان جدي سينما ، ’’خانه سياه است’’ با ترفندي خاص _ با نامي ديگر و در قوطي فيلمي ديگر _ به آرشيو فيلم سوييس و جشنواره ’’لوكارنو’’ فرستاده شد . به دليل مخالفت و ممانعت معاونت سينمايي ، نسخه موجود در فيلم خانه ملي ايران از جايش تكان نخورد ، و فيلم ارسالي از طريقي ديگر تهيه شد . از آن پس، فيلم در جشنواره ها و مراكز فرهنگي متعددي در خارج از كشور به نمايش در آمد و مورد تحسين قرار گرفت . اما اين همه ماجرا نبود .ماجراي اصلي تازه شروع شده بود .
تابستان دو سال بعد ، همين نسخه در جشنواره نيويورك به نمايش در آمد ، و آن جا مشخص شد اين نسخه با نسخه قبلي و آن چه در اين سال ها ديده شده بود تفاوت دارد .
بله ، آن چه در همه اين سال ها ديده ايد ، نسخه سانسور شده بوده . نسخه اصلي شامل 9 مورد گفتار متن با صداي فروغ است كه در نسخه قبلي وجود ندارد ، ضمن اين كه يكي از گفتارمتن هاي گلستان هم دچار تغيير شده و با آن چه در نسخه قبلي موجود است ، تفاوت دارد .
شرح دو نسخه و تفاوت ها و بازتاب ها بماند براي فرصتي ديگر.
منبع: http://www.saffarian.ws
جناب آقای صفاريان با سلام
مطلب شما را در ارتباط با خانه سياه است خواندم. در آن به موضوع ممنوعيت فیلم اشاره کرده ايد. من حدود چند سال پيش از ايران سی دی آثار فروغ را خريداری کردم که متعلق است به موسسه چند رسانه ای "نگارستان به انديش" که نسخه فيلم فروغ نيز - که طبق نوشته مقدمه، جنابعالی آن را در اختيار تهيه کننده نرم افزار قرار داده ايد - در آن است. با اين تفصيل مسئله ممنوعيت برای من مشخص نشد و اينکه چرا شما به انتشار اين نرم افزار در ايران اشاره نکرده ايد؟
و ضمنا آيا اين فيلم همان نسخه کامل بدون سانسور است؟ چون من اصل فيلم را سالها پيش ديده ام و تک تک صحنه های فيلم قديم را درست به خاطر ندارم.
با احترام
فرهاد مشرق زمينی
