 |
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
|
|
||
|
||||||
 |
 |
 |
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
||||||
|
|
|
|
|||
خريد چهارشنبه آخر سال ازجمله سنتهاي قديمي مردم تبريز در اين روز محسوب ميشود
خبرگزاري دانشجويان ايران - تبريز
سرويس فرهنگ و ادب - ايرانشناسي
بار ديگر چرخ روزگار چرخيد و اسفندماه با چهارچهارشنبه خاك و باد و آتش و آب فرا رسيد و شور و شوق استقبال از نوروز باستاني را بر گوشه و كنار ملك ايران حاكم ساخت.
به گزارش خبرگزاري دانشجويان ايران، چهارشنبه آخر سال در راه است و شور و هيجان گراميداشت آن، از روزها پيش در چهره شهرها و روستاهاي مختلف كشورمان هويداست و مردم هر يك از مناطق ايران خود را براي برپايي آيينهاي سنتي چهارشنبهسوري آماده ميكنند.
تبريزيها نيز رسمهاي مختلفي را براي برپايي مراسم آخرين چهارشنبه سال دارند كه از آن جمله ميتوان به خريد چهارشنبهسوري اشاره كرد.
با نزديكي به آخرين چهارشنبه ماه اسفند شور و شوق خاصي بر كوچه و بازارهاي اين شهر حاكم ميشود و بسياري از مغازهها و دستفروشها كالاهاي مورد نياز براي خريد چهارشنبه سوري را تدارك ميبينند.
كودكان نيز چهارشنبه سوري را به خاطر ترقهها، آتش افروختنها و خريدهايش دوست دارند. چرا كه بخشي از خريد سنتي اين روز مخصوص كودكان ميباشد و مردم براي بچههاي خود اسباببازي ميخرند. پسربچهها به خريد (ماشون) ماشين اسباببازي و تفنگ علاقه زيادي نشان ميدهند و اكثر دختر بچهها اسباب بازي چهارشنبه آخر سال را “قولچاخ” يعني عروسك ميخرند.
خانمهاي خانهدار هم به خريد “آينا” و “دراخ” (يعني آيينه و شانه) و همچنين “سوپورگه” (يعني جارو) ميپردازند و ميخواهند سال جديد را با آيينه و جارو و شانه جديد آغاز كنند.
خريد آجيل چهارشنبه سوري از ديگر بخشهاي خريد سنتي اين روز در تبريز ميباشد. شهر تبريز كه به خاطر آجيلهاي متنوع و مرغوبش شهره است، براي اين روز سنتي نيز آجيل مخصوص را دارد.
“شال ساللاماق” يا “باجالئق” ازجمله سنتهاي مردم آذربايجان در چهارشنبه آخر سال است
«شال ساللاماق» يا «باجالئق» از جمله سنتهاي قديمي آذربايجانيها در چهارشنبهي آخر سال محسوب ميشود.
به گزارش خبرگزاري دانشجويان ايران، برخي از جوانان و نوجوانان آذربايجاني با برداشتن شال يا توبرهاي در چهارشنبه سوري خود را براي اجراي اين رسم قديمي آماده ميكنند و اغلب با تاريكي هوا به خانهي دوست و آشنا و فاميل و حتا ديگران ميروند و شال خود را آويزان ميكنند؛ به طوريكه ديده نشوند.
در گذشته اكثر خانهها در سقف دريچهاي براي تهويه داشتند و معمولا شال از آن قسمت آويزان ميشد؛ تا صاحبخانه هديهاي را در آن بپيچد. اما امروزه اين رسم حالتي ديگر يافته است. براي مثال در را ميكوبند و وقتي صاحبخانه در را باز كرد بدون ديده شدن بخشي از شال را به داخل خانه در حاليكهي گوشهي شال را در دست دارند، در را به روي صاحبخانه ميبندند و بعد از گرفتن هديه شال را برداشته فرار ميكنند.
هديهي گذاشته شده در داخل شال ميتواند چيزهاي مختلفي باشد كه از آن جمله ميتوان به انواع شيريني و آجيل چهارشنبه سوري و ميوه و ... اشاره كرد.
شهريار نيز در اثر ماندگار حيدربابايه سلام خود به اين آيين سنتي اشاره داشته است:
بايرامي دي گئجه قوشي اوخوردي
آداخلي قئز بيك جورابين توخوردي
هر كس شالئن بيرباجادان سوخوردي
آي نه گوزل قايدادي شال ساللاماق
بيك شالئنا بايراملئقئن باغلاماق
شال ايستهديم منده ائوده آغلادئم
بيرشال آلئب تئز بئليمه باغلادئم
غلام گيله قاشدئم شالي ساللادئم
فاطمه خالا منه جوراب باغلادي
خان ننهمي يادا سالئب آغلادي
آذربايجانيها چهار چهارشنبه آخر سال را جشن ميگرفتند
در آذربايجان جشن چهارشنبهسوري بيشتر در بين تركها مرسوم است.
پژوهشگر بخش مردمشناسي ميراث فرهنگي استان آذربايجان غربي در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران، با اعلام اين مطلب افزود: در دهههاي گذشته ساكنان شهرها و روستاها، چهار چهارشنبه اسفندماه را جشن ميگرفتند و براي هر يك نامي داشتند كه امروزه فقط شاهد برگزاري جشن آخرين چهارشنبه سال هستيم.
وي گفت: برطبق سنتهاي قديم چهارشنبه اول را ”چيله قووان يا يالانچي چارشنبه يا قره چارشنبه” دومين چهارشنبه را ”كول چارشنبه” سومي را ”موشتولوق چي” و چهارمي را ”آخرچهارشنبه” ميگويند.
او ادامه داد: زنان ترك چند روز قبل از چهارشنبه آخر سال به بازار ميروند و براي سال جديد آيينه، كوزه سفالي، لباس نو و همچنين تنقلاتي از قبيل نخود، كشمش، مغز گردو و بادام و غيره را خريداري مينمايند.
حسين سپهرفر يادآور شد: در شب چهارشنبه گروهي از جوانان در كوچهها يا پشتبام منازل خود مخصوصا در روستاها اقدام به افروختن آتش ميكنند و سپس از روي آن پريده و ميگويند:
”اتيل باتيل چارشنبه
بختيم آچيل چارشنبه
باش آغديم ديش آغديم
بوردا قالسين”
وي اضافه كرد: بعد از آن مراسم شالاندازي و به عبارت محلي ”شال ساللاماق” يا ”كجاوه ساللاماق” و يا ”بئلي بئلي” آغاز ميشود.
وي در مورد كجاوه ساللاماق گفت: كجاوه ظرفي سه گوش و مثلثي شكل از جنس حلبي بوده و به جاي شال مورد استفاده قرار ميگرفت.
پژوهشگر بخش مردمشناسي ادامه داد: در اين مراسم جوانان به پشت بام منازل دوستان و آشنا و همسايگان رفته و از مقابل پنجرهها يا روزنه پشت بام اتاقها شال و دستمال خود را به نيت و آرزويي كه در سر دارند روانه پايين ميكنند.
وي افزود: صاحبخانه طبق رسم معمول مقداري تنقلات يا پول، يكي دو دانه سيب سرخ يا تخم مرغ ب پز شده كه در ميان پوست پياز آن را به رنگ سرخ در اوردهاند را داخل شال گذاشته و با دعاي خير وتكان دادن شال يا ريسمان دستمال انها را روانه ميكنند.
سپهرفر اظهار داشت: در همين شب گروهي از دختران دم بخت و آرزومند از روزنه بامها يا كنار پنجرهها به فال گوش ايستاده و بعضي نيز بر سر چهار راه ها ميآيستند تا به صحبتهاي عابرين گوش داده و نيت و حاجت خود را با توجه به گفتههاي آنها تفسير و تعبير نمايند.
او ادامه داد: صبح روز چهارشنبه دم دماي طلوع آفتاب مردم شهرها و روستاها از بزرگ گرفته تا افراد كوچك، دسته دسته بر سر انهار و چشمهسازها رفته و ضمن شادي و تركاندن ترقه سه يا هفت بار از روي آب ميپرند و براي خود در سال جديد آرزوي سلامتي ميكنند.
وي ادامه داد: گروهي نيز با اعتقاد بر اين كه آبها هنگام تحويل سال از نو متولد ميشوند، كوزههاي كهنه خود را شكسته و كوزههاي تازه را با آب پر ميكنند تا بعدا در سال جديد به كنج اتاقها بپاشند يا در مشك بريزند يا چايي دم كنند و به اين ترتيب ضمن دور كردن قضا و قدر الهي براي آنها در سال جديد مايه بركت باشد.
پژوهشگر بخش مردمشناسي ميراث فرهنگي آذربايجان غربي در پايان خاطرنشان ساخت: امروزه با ارتباطات اجتماعي مردم با يكديگر و تغييرات فرهنگي كه در جوامع شهر و روستايي به وجود آمده، مراسم شالاندازي و آب پر كردن كوزهها تا حدودي رنگ و روي خود را باخته و به دست فراموشي سپرده شده است.
