 |
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
|
|
||
|
||||||
 |
 |
 |
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
||||||
|
|
|
|
|||
به عقيده دکتر عباس منوچهري ضعف هرمنوتيک در ايران به دليل عدم تدريس جدي آن و ترجمه نشدن منابع اصلي و کلاسيک است که بايد با ترجمه آثار متفکران و شارحان به پايهريزي اين دانش در ايران کمک کرد.
به گزارش خبرنگار سرويس فرهنگ و انديشه ايلنا, عصر ديروز، سهشنبه 29 ارديبهشت ماه، در اولين نشست دفتر طرحهاي ملي وزارت ارشاد در سال 83 دکتر عباس منوچهري، عضو هيئت علمي دانشگاه تربيت مدرس و مدير گروه علوم سياسي مرکز بينالمللي گفتگوي تمدنها, سجنان حود را با عنوان"هرمنوتيک در علوماجتماعي" ايراد کرد.
منوچهري با اشاره به دامنه وسيع دانش هرمنوتيک به وارد شدن هرمنوتيک در حوزه علوم طبيعي و پزشکي اشاره کرد و گفت: هرمنوتيک در دنياي انگليسي زبان که تاريخ و فرهنگي متفاوت از ساير اروپا دارد، نيز وارد شده و از طرفي در آن نهادينه شدهاست و عليرغم اينکه در حوزه علوم اجتماعي روش انتخاب عقلاني بيشتر از هرمنوتيک کاربرد داشته ولي در حوزه فلسفه آنگلوساکسون اين شاخه فراگير شدهاست.
وي به فراگيري دانش هرمنوتيک در ژاپن و ايران اشاره کرد و گفت: متفکران ژاپني در اين دانش پيشرفتهاي زيادي داشتهاند, همچنين متفکران ايراني معاصر, پيشينه خاصي با دانش هرمنوتيک دارند که ميتوان به حلقه درس مرحوم فرديد و شاگردانش و همچنين کارهاي انجام شده در حوزه هرمنوتيک توسط متفکران چون بابک احمدي, محمدرضا ريختهگران و شهرام پازوکي اشاره کرد.
مدير گروه علوم سياسي مرکز بين المللي گفتگوي تمدنها ورود هرمنوتيک به حوزه علوم اجتماعي را علي رغم حضور قوي آن در عرصه سياست, کمرنگ و با تاخير دانست و ادامه داد: ماکس وبر رويکرد خاصي نسبت به جامعه شناسي داشت که آن را روش "تفهمي" ميناميد و درآن دو نوع کفايت معنايي و علّي را متمايز ميکرد.
دکتر منوچهري افزود: وبر کفايت معنايي را براي فهم پديدههاي اجتماعي ضروري و عامل کفايت علّي را مکمل و کمک کننده ميداند تا جاييکه ميگويد با کفايت معنايي ميتوان معرفت درستي به پديدههاي اجتماعي پيدا کرد.
وي پوزيتيويست ناميدن وبر را تعجببرانگيز دانست و خاطر نشان کرد: معناي مورد نظر هرمنوتيک از"معنا", چيزي است که در هر آنچه گفته, شنيده, نوشته و خوانده ميشود، نهفته باشد که اين اکر با جامعهشناسي وبر هماهنگي دارد.
مترجم کتاب "اقتصاد و جامعه" اثر وبر در بخش ديگر سخنانش به تفکر اجتماعي ابنخلدون و سنت وي با هرمنوتيک پرداخت و گفت: صاحبنظران علوم اجتماعي بر تقدم ابن خلدون در پايهريزي علم اجتماع تاکيد دارند و شارحان آثار ابن خلدون برخي آراء ابن خلدون را به تعابير هرمنوتيکي نزديک ميدانند.
منوچهري به نسبت هرمنوتيک و دوران مدرن اشاره و تصريح کرد: قائلشدن صفت مدرن براي هرمنوتيک محل بحث و مناقشه است؛ زيرا بر اساس برخي نظريات، از انقلاب مذهبي لوتر به واسطه تاکيد او بر متن مقدس و تعابير مختلف او به هرمنوتيک بودن نظام فکري دو تعبير ميشود. زيرا لوتر از ضرورت پرداختن و تفسير متن سخن به ميان آورده است؛ به همين دليل وي را آغازگر دانش هرمنوتيک ميدانند.
استاد علوم سياسي دانشگاه تربيت مدرس به آراء متفکراني چون شلايرماخر درباره فهم متن مقدس بهواسطه هرمنوتيک اشاره کرد و بيان داشت: متفکري چون ديلتاي نيز هرمنوتيک را با دانش و معرفت انسان يکسان ميداند. به بيان ديگر او کسب معرفت در حوزه زندگي را با هرمنوتيک عجين ميکند و حوزه اجتماعي را حوزهاي ميداند که به جز استفاده از دانش هرمنوتيک براي شناخت آن راه ديگري وجود ندارد.
دکتر منوچهري ديلتاي را داراي تفکرات ضد پوزيتيويستي خوانده و گفت: او هرمنوتيک را در مقابل پوزيتيويسم به کاربرد، ولي ضد مدرنيته خواندن او به اسن دليل نيز جاي اشکال دارد؛ زيرا او متفکري نئوکانتي بوده و نميتواند برضد تفکر فلسفي مدرنيته اقدام کند.
وي در مقابل هايدگر را ناقد جدي مدرنيته دانست و اظهار داشت: گادامر نيز به عنوان يکي از جديترين عالمان هرمنوتيک با توجه به تفکر هگلياي که داشت نميتوانست ضد مدرن باشد ولي وي نيز نقدهاي جدياي بر علوم طبيعي و پوزيتيويسم دارد.
به عقيده دکتر عباس منوچهري ضعف ورود هرمنوتيک در ايران به دليل عدم تدريس جدي آن و نداشتن منبع علمي قوي و اصلي است که بايد با ترجمه آثار متفکران و شارحان آنان به پايهريزي اين دانش در ايران کمک کرد.
اين استاد دانشگاه تربيت مدرس به ورود هرمنوتيک در حوزه علوم سياسي اشاره کرد و تأکيد کرد: هرمنوتيک در جامعهشناسي سياسي ماکس وبر کاربرد وسيعي دارد و ميتوان گفت هرمنوتيک به وسيله شناخت کنشهاي سياسي وبري به حوزه علوم سياسي وارد شد.
وي افزود: ارتباط نظامهاي سياسي سنتي, قانوني و کاريزماتيک وبر با هرمنوتيک برجسته مينمايد.
منوچهري به راهيابي هرمنوتيک در حوزه انديشه سياسي اشاره کرد و گفت: هرمنوتيک به وسيله هانا آرنت به نحوي جديد وارد انديشه سياسي شده است و امروزه نيز مفاهيم گفتوگو و تفاهم در انديشه هابرماس از مفاهيم کليدي دانش هرمنوتيکي به شمار ميرود.
دکتر منوچهري با اشاره به کتاب"انقلاب" اثر هانا آرنت تأکيد کرد: آرنت با سير در فراسوي ذهن کنشگران انقلاب به دنبال انگيزهها و اهداف انقلابيون است و در واقع با روش هرمنوتيکي به دنبال معنا کاوي انقلاب است.
دکتر منوچهري به اختلاف نظر و برداشت نحلههاي مختلف از هرمنوتيک اشاره کرد و اظهار داشت: در نقد ادبي و فهم متن و انديشه با طيف وسيعي روبرو هستيم. همچنين پيروان ديلتاي متن را اثري بيانکننده آراء و قابل تبيين ميدانند همچنين نظرياتي نيز در حوزه حقوق و تاريخ بيان شده که قابل توجه هستند.
