 |
|
|
|
|
|
|
 |
|
|
|
|
||
|
||||||
 |
 |
 |
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
||||||
|
|
|
|
|||
در حالي كه بسياري از صاحب نظران بر ضرورت عضويت كارشناسان ميراث فرهنگي در هيات امناي سازمان اوقاف و امور خيريه براي جلوگيري از اقدامات مغاير با ضوابط حفظ بناهاي تاريخي تاكيد مي كنند، فعاليت هيات امناي اوقاف بدون حضور كارشناسان ميراث فرهنگي همچنان ادامه دارد.
به گزارش «ميراث خبر»، سازمان اوقاف و امور خيريه به عنوان بازوهاي اداري و اجرايي توليت و مديريت اماكن مذهبي، اگر چه در برخي مواقع در تعامل با ميراث فرهنگي گام هايي براي حفاظت از اين اماكن برداشته، اقدامات ناهماهنگ آنان در بسياري وارد منجر به وارد آمدن خسارت هاي جبران ناپذيري شده است.اين اقدامات بدون توجه به ضوابط حفظ آثار تاريخي و ميراث فرهنگي صورت گرفته و به توسعه حريم و يا دخل و تصرف در بقعه ها يا اماكن متبركه انجاميده است. اين در حالي است كه براي جلوگيري از اين اقدامات، هيچ گونه ضمانت اجرايي وجود نداشته و تنها شكايت و ابراز نارضايتي مسئولان ميراث فرهنگي، بدون تصميم گيري مشخص و قاطع براي جلوگيري از ادامه اين روند، پايان بخش جريان بوده است.
سير اين چرخه و اقدام غير اصولي برخي هيات امنا از يک سو و اعلام شكايت سازمان ميراث فرهنگي از سوي ديگر، حاكي از نبود تصميم گيري جامع و روشن براي پايان دادن به موضوع تخريب ناآگاهانه اماكن متبركه و حفظ باقي مانده ارزش هاي نهفته در اين ميراث تاريخي _ مذهبي است.
مسئولان اوقاف و امور خيريه اگر چه بارها مدعي شده اند كه حفاظت از تاريخ گذشته اماكن متبركه، يكي از اصلي ترين دغدغه هاي اين سازمان به شمار مي رود، اما عملا بي توجهي هيات امنا نسبت به اين امر و اقدامات يك سويه آنها در مورد اماكني چون امامزاده صالح در تهران، امامزاده سيدجمال الدين و سيد كمال الدين در هشترود و با قدمتي معادل 700 سال، امامزاده محمدبن حسن در نوشاباد كاشان اين گفته ها را در عمل با تناقض هاي اساسي مواجه كرده است.
از سوي ديگر، در حالي كه كارشناسان تاكيد مي كنند يك راه گريز از اين معضل آن است كه مسئولان يا صاحب نظران حوزه ميراث فرهنگي، در تمامي جلسات هيات امنا به عنوان يك عضو ثابت حضور داشته باشند تا در تعاملي نزديك، بسياري از مشكلات رفع شود، اما مسئولان ميراث فرهنگي از كمبود نيروي انساني و امكانات محدود در حوزه ميراث فرهنگي به عنوان مانع عمده براي تحقق اين امر ياد مي كنند و اين امر موجب شده روند دخل و تصرفات غير مجاز در بقاع متبركه، بدون نگراني از عوامل بازدارنده با شدت و سرعت بيشتري انجام شود.
اگر چه «امير غنمي» كارشناس دفتر حقوقي ميراث فرهنگي از وجود قوانين به عنوان مانع تخريب آثار تاريخي ياد كرده و تاكيد مي كند: «حتي در صورت نبود كارشناس ميراث فرهنگي در هيات امناي اوقاف اين هيات ملزم به رعايت ضوابط ميراث فرهنگي بوده و نمي تواند مستقل عمل كند و مواد 560 و 564 قانون مجازات اسلامي نيز به صراحت عنوان كرده كه هر نوع عمليات عمراني و ساخت و ساز در حريم آثار تاريخي ثبت شده در فهرست آثار ملي كه منجر به تخريب يا تغيير در اين بناها شود، بدون مجوز ميراث فرهنگي تخلف محسوب مي شود، اما به نظر مي رسد اين مواد قانوني تنها به صورت قوانين نوشته شده ولي اجرا نشده باقي مانده و هيچ ضمانت اجرايي براي آن حتي در مواردي كه مسئولان متولي از آن تخطي مي كنند، ديده نشده است.»
تخلفات انجام شده از سوي برخي هيات امناي اماكن مذهبي در حالي است كه معاون بقاع متبركه سازمان اوقاف و امور خيريه بر دغدغه صيانت از اين آثار تاكيد كرده و اقدامات خارج از ضوابط ميراث فرهنگي را به افراد غير مسئول نسبت داده و در توضيح عنوان مي كند: «بسياري از مردم در مورد حفظ آثار تاريخي _ مذهبي بر اساس ضوابط ميراث فرهنگي توجيه قانوني نيستند و گاهي فرسودگي بنا موجب مي شود كه سازمان براي جلوگيري از تخريب نابودي آثار، راسا اقدام كنند.»
«نصرالله چمران» در پاسخ بي توجهي هيات امنا به عنوان مسئولان اصلي حفاظت از بقاع متبركه نسبت به اين موضوع مي گويد: «ضرورت حفظ ارزش هاي تاريخي اين بناها بارها به مردم تذكر داده مي شود اما زماني كه ميراث فرهنگي و اوقاف به لحاظ امكانات مالي در تنگنا قرار داشته و قادر به تامين هزينه هاي مرمت نيستند، نمي توان مردم را از اقدامات خودسرانه بازداشت و هيچ راه مقابله اي براي آن نمي توان يافت.»
اما مسئولان ميراث فرهنگي نه از اشخاص حقيقي، بلكه از سازمان اوقاف و برخي هيات امناي اماكن مذهبي به دليل بي توجهي نسبت به حفظ ضوابط ميراث فرهنگي در توسعه حريم بناي امامزاده ها، گله مند هستند.
«ناصر پازوكي»، مدير كل اداره ميراث فرهنگي استان تهران در اين مورد مي گويد: «ميراث فرهنگي اگر چه به دليل كمبود نيرو تاكنون امكان حضور ثابت در جلسه هاي هيات امنا را نداشته است، اما با توجه به تعامل بين ميراث فرهنگي و سازمان اوقاف انتظار بر اين است، فعاليت و اقدامات هيات امنا در عرصه و حريم بناي امامزاده ها، با مجوز و نظر كارشناسان ميراث فرهنگي انجام شود. اما اين در حالي است كه در مورد بسياري از بناهاي مذهبي از جمله امامزاده صالح، تنها توسعه حريم مدنظر قرار گرفته و اقدامات خارج از ضوابط هيات امنا هويت اين بناي مذهبي را كاملا خدشه دار كرده است.»
اما «نصرالله چمران» معاون بقاع متبركه سازمان اوقاف، حساسيت مسئولان ميراث فرهنگي در اين مورد را سماجت هاي بي منطق مي خواند و مي گويد: «در برخي موارد البته سماجت هاي بي منطقي براي عدم ساخت و ساز ضروري در يك بناي تاريخي مي شود كه بايد در اين موارد عاقلانه تصميم گرفت.»
چمران همچنين مي گويد: «با توجه به ازدياد جمعيت و زوار، حريم بناي يك امامزاده نيازمند توسعه است و در حال حاضر با توجه به ادغام دو سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري، زيارتگاه ها منبع جذب توريست خواهند بود و بايد براي سرمايه گذاري روي اين امر فكري كرد و با نياز زمان منطبق شد.»
وي اعتراض هاي منعكس شده در مورد تخريب و خدشه دار شدن حريم يا بقاع متبركه را هياهويي مي داند كه ديدگاه منفي ايجاد كرده و مسايل مذهبي افراد را زير سوال مي برد. چمران اگر چه بر دغدغه مسئولان اوقاف بر حفظ آثار تاريخي بقاع متبركه تاكيد مي كند، اما در عين حال معتقد است كه بايد با توجه به تغييرات در طي زمان و افزايش جمعيت، مانند بعضي از مسايل اجتهادي و فقهي، تبصره اي گذاشت تا بتوان همگام با نيازهاي روز حركت كرد.»
مجموعه گزارش هاي تحقيقي بيشتر در اين باره ، از شنبه ۲ خرداد ۱۳۸۳ در قالب گفت و گو و گزارش هاي آماري تقديم مخاطبان مي شود.
