مسؤولان وزارت ارشاد براي پاسخگويي درباره‌ي كمبود كاغذ و تعطيلي نشر كتاب كشور ضرورتي نمي‌بينند؟!، ايسنا

البته معلوم نيست داستان كمبود كاغذ از كجا شروع شده است. شايد مساله از همان وقتي آغاز شده باشد كه عده‌اي به نيت كار فرهنگي براي گرفتن مجوز نشر هرروزه روز سرشان را پايين انداخته و به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي مراجعه كردند و احتمالاð نيمي از اين تعداد سالانه ناچارند براي آنكه مجوز نشرشان تمديد شود كتابي درآورند؛ هرچند كه مي‌دانند آن كتاب جز در انبارهايشان جاي ديگري را نخواهد يافت. مگر آنكه در فهرست خريد كتاب وزارت ارشاد قرار بگيرد. شايد هم سوبسيد و يارانه‌اي كه دولت براي كاغذ قرار داده است، وضعيت را به اين شكل درآورده است. به هر حال از زمان برپايي و اتمام هفدهمين نمايشگاه بين‌المللي كتاب تهران، آنچه كه تا امروز اغلب ناشران را مي‌آزارد، ظاهراð ديگر درد كهنه‌ي توزيع نيست؛ بلكه كمبود كاغذ است.
روابط عمومي معاونت فرهنگي وزارت ارشاد چندي پيش (بيست‌ودوم خردادماه) در نمابري اعلام كرد كه “كاغذ مورد نياز ناشران تامين شده و از روز شنبه بيست‌وسوم خردادماه توزيع خواهد شد”. در اين نمابر اعلام شده بود: ”مشكل با پيگيري‌هاي معاونت امور فرهنگي و همكاري وزارت بازرگاني برطرف شده است و كاغذ از طريق تعاوني‌هاي مربوط، توزيع مي‌شود. اين روند تا پايان سال 83 ادامه خواهد داشت”. اما ظاهراð اين روند تا پايان همان خردادماه كه خبر اعلام شده بود هم تداوم نيافت و همچنان مسؤولان برخي مراكز انتشاراتي ازجمله باسابقه‌هايي همچون چشمه، معين، روشنگران و مطالعات زنان و بسياري ديگر، به‌خاطر نداشتن كاغذ، از چاپ يا تجديد چاپ كتاب‌هايشان دست نگه دارند.
مرتضي بايندريان ـ مدير عامل تعاوني اتحاديه ناشران و كتابفروشان تهران ـ در اين‌باره به خبرنگار ايسنا گفت: كاغذ هست و دارد توزيع مي‌شود، منتهي مقدار كاغذ توزيع شده، جوابگوي اين ميزان نيست. اينكه آقايان مي‌گويند كاغذ نيست، اشتباه است؛ چون همه مي‌گيرند؛ منتهي كم مي‌گيرند.
وي با تاكيد بر اينكه كاغذ به نسبت مساوي بين ناشران تقسيم نمي‌شود، يادآور شد: اين كاغذ به نسبت بهره كار و دقيقاð تعداد كتابي كه قرار است ناشر چاپ كند داده مي‌شود. اين ميزان را ما به وزارت ارشاد اعلام مي‌كنيم. اين طور نيست كه هركس بيايد و هرچقدر كه خواست ببرد.
بايندريان درباره اينكه چه كسي تعيين كننده اين ميزان كاغذ براي ناشران است، توضيح داد: بنده بر اساس ضوابطي كه وزارت ارشاد گفته اين ميزان را تعيين مي‌كنم. سال 80 كاغذ زياد بود و مشكلي نبود و هر چقدر هر ناشر مي‌خواست سهميه مي‌گرفت. مي‌گويند كاغذ ايراني پارس مرغوب نيست، اتفافاð با كاغذ معمولي پارس ايراني هم خيلي‌ها كتاب چاپ مي‌كنند و مشكلي هم ندارند.
مدير عامل تعاوني اتحاديه ناشران با اشاره به كاهش ميزان كاغذ دريافتي از وزارت ارشاد گفت: از طرف ارشاد به ما كاغذ كم داده‌اند. سال گذشته 14 هزار تن در 100 روزه اول سال گرفتيم؛ ولي امسال 4700 تن، لاجرم توزيع هم كم مي‌شود.
وي افزود: خود كمبود كاغذ و ديگر تعداد روزافزون ناشران و كاغذهاي وارداتي از دلايل عمده اين كمبود است. بنده و وزارت ارشاد كه دستگاه كاغذسازي نداريم. آنها بايد بدهند، تا توزيع شود. ما كشوري هستيم كه مصرف كاغذمان با توليد آن هماهنگي ندارد. يعني عرضه و تقاضا هماهنگ نيست. هر آن كه دولت سوبسيد را از روي كاغذ بردارد، همه اين بحران‌ها حل مي‌شود. اگر دولت لطف كند و سوبسيدها را حذف كند، مساله حل مي‌شود؛ وگرنه قيمت كاغذ چندان تفاوتي در قيمت كتاب ندارد. مشكل ناشر، در خواب سرمايه است.
اما حسن كياييان ـ دبير اجرايي اتحاديه ناشران و كتابفروشان تهران و مدير نشر چشمه ـ در اين‌باره به خبرنگار ايسنا گفت: كاغذ امسال كم بود. نيامد و وارد نشد و مي‌گويند در راه است. متاسفانه بايد ديد آغازگر اين داستان كه بوده است. بايد بررسي كرد؛ چون ما همچنان كاغذ نداريم كه كتاب‌هايمان را چاپ كنيم.

وي افزود: اتحاديه و تعاوني ناشران نظرشان اين است كه درنهايت قيمت كاغذ به شكل طبيعي خود برگردد و اين يارانه در صنعت نشر بماند؛ ولي به شكل منطقي و درست‌تري هزينه شود. وقتي كه كاغذ قيمت واقعي‌اش را پيدا ‌كند، طبيعتاð كساني مي‌توانند بمانند كه حرفه‌يي باشند. مجوز نشر وزارت ارشاد بايد لغو شود و مثل سابق هركسي كه مي‌خواهد كتاب چاپ كند، خودش بيايد وسط گود، در اين صورت كاغذ به دست همان كساني مي‌رسد كه حرفه‌يي هستند.
البته مديران مربوط در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، ازجمله شخص معاون امور فرهنگي ـ به‌عنوان مسؤول مستقيم وضعيت نشر كتاب در كشور ـ و رييس اداره كتاب كه از مدت‌ها پيش قرار است به اين پرسش پاسخ دهند، با وجود تماس‌هاي بيشمار خبرنگار ايسنا براي يافتن پاسخي در اين زمينه، يا در جلسه‌اي مشغول تصميم‌گيري مهمي هستند يا در مراجعات حضوري كه مشخص مي‌شود جلسه‌اي در كار نيست، پاسخي قانع‌كننده ندارند و معمولاð مساله را به يكي از كارمندان جزء در روابط عمومي معاونت امور فرهنگي و نامه‌نگاري‌هاي اداري موكول مي‌كنند.