محمدعلي دادخواه : مهرگان آغاز مهر و دوستي است روش تحول ايراني‌‏ها بر پايه اعتدال, مسالمت و همزيستي است، ايلنا

تهران- خبرگزاري کار ايران

مهرگان جشن آغاز مهر و دوستي است؛

محمدعلي دادخواه در گفت و گو با خبرنگار ادبي خبرگزاري کار ايران, ايلنا, گفت: مهرگان از دو جهت حائز اهميت است, براساس سند تاريخي هنگامي که ايران به مصر لشکرکشي کرد و در آنجا با فرماندهي کمبوجيه استقرار يافت يک مغ به دروغ خود را "برديا "برادر کمبوجيه ناميد و ايران را دچار تشتت کرد و بعد داريوش دروغ او را اعلام کرد و بعد از آن مغ‌‏کشي در ايران رواج يافت.
اين نويسنده و پژوهشگر آئين‌‏ها و سنن فارسي در ادامه افزود: روزي که دروغ برديا مشخص شد آن روز را روز جشن مهرگان نام نهادند و بساط جشن را بر پا کردند.
همچنين براساس اسطوره‌‏ها, وقتي کاوه از اصفهان به بغداد آمد, فريدون و درفش کاوياني را همراه خويش ساخت و ضحاک را به بند کشيد و او را به کوه دماوند آورد و در آنجا به صليب کشيد.
وي در ادامه با بيان اين نکته که هنگامي که اين پيروزي اتفاق افتاد روز مهرگان بود که از نظر اسطوره‌‏‌‏اي بسيار مورد توجه ايرانيان قرار گرفت و جمشيد آن روز را نوروز ناميد. که نوروز روز جشن کاشت و مهرگان جشن و انباشت کاشت مي‌‏باشد.
دادخواه در ادامه با بيان اين نکته که بين نوروز و مهرگان وجهه مشترکي وجود دارد, چرا که در اين دو روز اعتدال در شب و روز به‌‏وجود مي‌‏آيد, گفت: روش تحول ايراني‌‏ها بر پايه اعتدال, مسالمت و همزيستي است.

وي در ادامه تصريح کرد: توصيه زردتشت در مهرگان اين است که به پيمان خود پايبند باشد, اگرچه اين عهد با يک ديو پرست و يا با يزدان باشد, به پدر و مادر خود نيکي کنيد و امانت را به صاحبش باز گردانيد.
دادخواه در ادامه با بيان اين نکته که در مهرگان چند وجه بزرگ وجود دارد و مهرگان جشن نيايش عدالت است, گفت: کاوه زماني به قصر ضحاک وارد شد به او گفت:
يکي بينوا, مرد آهنگرم
ز شاه آتش آيد همي بر سرم
مرا بود هجده پسر در جهان
وزيشان يکي مانده است اين زمان
و هنگامي که جلوي کاخ ضحاک, دانشمندان را ديد که گرد آمده‌‏اند و به ضحاک احترام مي‌‏گذارند, گفت:
الا اي پايبندان ديو
فرو هشته دل از ترس کيهان خديو
همه سوي دوزخ ديد روي
پسر ديد دل‌‏ها به گفتار او
وي در ادامه افزود: زيرا ضحاک در کشور اعلام کرده بود که همه بايد به او احترام بگذارند و او از به عنوان, مردي عادل نام ببرند. کسي که هرگز ظلم نمي‌‏کند. اين طومار را کاوه از کاخ بيرون آورد و بر درفش خود که چرم معروف بر آن آويخته بود افراشت و مردم به يکباره به کاخ ظلم گستر ضحاک يورش بردند و او را به بند کشيدند. همچنين گروهي نيز معتقدند که در اين روز خلقت اولين انسان‌‏ها "مشه" و"مشيانه" صورت گرفته است.
وي در ادامه افزود: خلقت انسان در اين روز از دو شاخه "ريواس" که در هم آميختند, زاده شد. البته بسياري معتقدند که کيومرث اولين انسان است که آفريده شد. تا روز جشن سده صد فرزند از او زاده شد. ايرانيان به جشن نوروز مهرگان و جشن سده بسيار ارج مي‌‏نهادند.
وي در ادامه تصريح کرد: مهرگان جشن بزرگداشت احترام به پيمان, مهر و بزرگداشت دوستي است و چون نظام جامعه آن زمان يک نظام کشاورزي و دامداري بود و جشن‌‏ها نيز پايه همين مقوله برگزار مي‌‏شد, دهقانان با تحول و تغيير هوا شاد مي‌‏شدند.
دادخواه در ادامه تصريح کرد: در دوران باستان هر روز را با نام اهورامزدا آغاز مي‌‏کردند و با "اسفنديار مزد" که نماد خرد گرايي و عقلانيت است به پايان مي‌‏بردند و هر گاه نام روز با نام ماه يکي مي‌‏شد جشن مي‌‏گرفتند براين اين اساس مهرگان 16 ماه مهر است. در اين روز سفره سين يا 7 ميم مي‌‏گسترانند که هر يک نمادي از يک سمبل بوده‌‏اند در سفره مي‌‏گذاشتند.

دادخواه در ادامه با بيان اين نکته که يکي از هفت‌‏سين‌‏ها سنجد است که نماد عقل‌‏گرايي است و چون اولين مخلوق خدا عقل بود بر سر اين سفره هفت سين مي‌‏گذارند و انجير که مشابه آن است را بر سر سفره مهرگان مي‌‏گذارند که نام آن "نميردار" است و ماهي نيز يکي ديگر از چيزهايي است که بر سر سفره مي‌‏گذارند.ماهي نماد آزادي است که با حرکت آزادانه در تنگ انسان را به آزادي دعوت مي‌‏کند.
دادخواه در پايان گفت: اميدوارم با حرکت‌‏هاي جديدي که براي معرفي فرهنگ و تاريخ باستان ايران در حال شکل‌‏گيري است اين جشن‌‏ها را قدر بدانيم و هر چه شايسته‌‏تر بر پا کنيم.