انزواي ستارخان در باغ طوطي، ميراث خبر

گروه اجتماعي _ در آستانه نودمين سالمرگ ستارخان، سردار ملي،‌ يكي از رهبران بانفوذ مشروطيت، كارشناسان فرهنگي نسبت به وضعيت نابسامان آرامگاه اين شخصيت تاريخ ساز در تهران انتقاد كردند.
آرامگاه ستارخان در باغ طوطي شهر ري به رغم شخصيت والا و اثرگذار وي در تاريخ مشروطه وضعيت نامطلوبي داشته و به اعتقاد كارشناسان فرهنگي شايسته شان اين چهره تاريخي و ماندگار ايران نيست.
مهندس «مهدي معمارزاده»، كارشناس ارشد سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري با انتقاد از وضعيت فعلي آرامگاه ستارخان در حرم شاه عبدالعظيم شهر ري، گفت: «آرامگاه اين چهره تاريخي در اين منطقه موقعيت حقيري دارد و به دليل نبود نشانه ها و علايم راهنما حتي بسياري از مراجعه كنندگان هيچ اطلاعاتي از وجود آرامگاه وي در باغ طوطي شهر ري ندارند و اين در حالي است كه ستارخان به عنوان يكي از چهره هاي شاخص و ماندگار تاريخ كشور مطرح است و نبايد آرامگاه وي چنين وضعيتي داشته باشد.»
وي همچنين با تاكيد بر لزوم ساخت آرامگاه و مقبره اي در شان ستارخان تصريح كرد: «نبايد آرامگاه ستارخان به صورت سنگ قبري ساده و بدون كوچك ترين توجهي به حال خود رها شود و ساخت آرامگاه و مقبره اي در شان وي ضروري است.»
از ديدگاه ساير كارشناسان فرهنگي، ستارخان تنها چهره تاريخي و شهير ايران نيست كه مورد بي توجهي اهالي فرهنگ در تهران قرار گرفته است. آنها تاكيد مي كنند كه بي توجهي به لزوم صيانت از ارزش هاي تاريخي فرهنگي مشاهير در تهران به اخبار كهنه اي تبديل شده كه مسئولان متولي بي تفاوت از كنار آن عبور مي كنند.
«رسول افخم»، كارشناس امور فرهنگي و استاد تاريخ يكي از دانشگاه هاي كشور در اين باره گفت: «دغدغه هاي مسئولان اداره شهر تهران تا اندازه اي سنگين و پيچيده شده كه جايي براي توجه به زواياي پنهان و آشكار فرهنگي كشور باقي نگذاشته است و روزي نيست كه خبر تخريب يكي از خانه هاي مشاهير يا وضعيت نابسامان آرامگاه هاي آنها در مطبوعات و رسانه هاي جمعي منتشر نشود اما با اين همه مسئولان همچنان نسبت به اين موارد بي توجه اند.»
وي با انتقاد از وضعيت آرامگاه ستارخان و همچنين ساير مشاهير و مفاخر كشور در تهران، تصريح كرد: «بي توجهي به مشاهير در تهران بسيار نگران كننده است و اين در حالي است كه در هيچ يك از كشورها، اين چنين با مشاهير و مفاخر ملي برخورد نمي شود.»
افخم با تاكيد بر مسئوليت شهرداري و سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري در سامان دهي آرامگاه هاي مشاهير و مفاخر در تهران گفت: «اين دو سازمان براساس قانون در اين زمينه مسئوليت دارند اما در سال هاي گذشته هر يك با احاله مسئوليت به ديگري موجب وارد آمدن آسيب هاي جدي به مقبره مشاهير و مفاخر تهران شدند و هيچ برنامه مدوني براي سامان دهي خانه هاي باقي مانده از مشاهير يا حتي آرامگاه هاي آنها وجود ندارد.»
به اعتقاد «افخم» كم توجهي مديران و برنامه ريزان شهر تهران در توجه به مشاهير منجر به افزايش بي هويتي پايتخت شده است.
وي افزود: «صيانت از خاطره مشاهير در بسياري از شهرهاي جهان تا جايي اهميت يافته كه متوليان امور فرهنگي نسبت به تهيه طرح جامع و اطلس مشاهير اقدام كرده اند. به طوري كه براساس آن مي توان زندگي نامه، محل سكونت و آرامگاه مشاهير ساكن يك شهر را بازشناخت اما در اثر نبود برنامه هاي جامع و مدون نه تنها خانه ها و آرامگاه هاي مشاهير در تهران به انزوا كشيده شدند بلكه نشانه هاي حضور و خاطره آنها نيز در حال تخريب و نابودي است.»
وي از تخريب تدريجي خانه هاي مشاهير و وضعيت آرامگاه ستارخان به تلخي ياد كرد و افزود: «ادامه اين برخوردها چهره فرهنگي ايران را در جهان به چهره اي بي تفاوت به فرهنگ تبديل مي كند.»
افخم با بيان اين كه ستارخان، يكي از درخشان ترين ستاره انقلاب مشروطيت بوده است، گفت: «شهرت ستارخان جهاني است و اگر متوليان فرهنگ كشور نسبت به وضعيت آرامگاه وي بي توجه هستند، به طور حتم مجامع فرهنگي بين المللي از اين بي توجهي چشم پوشي نخواهند كرد.»

ستارخان سردار ملي و از بزرگ ترين قهرمانان ملي ايران در مهر ماه 1245 شمسي در سرزمين سرسبز قره داغ، در يك خانواده متوسطه نيمه روستايي و نيمه شهري ديده به جهان گشود. پدرش حاج حسن، بزاز دوره گردي بود كه از تبريز پارچه مي خريد و در روستاهاي قره داغ مي فروخت پس از كوچ خانواده ستارخان به تبريز وي در جواني با نشان دادن دلاوري ها از خود در مبارزه با ستم و خودكامگي، نامش بر سر زبان ها افتاد. مدتي در حبس و گريز بود تا در تبريز به شغل دشت گيري پرداخت.
وي با شروع نهضت مشروطه در راس مجاهدان آذربايجان قرار گرفت و چنان درايت و نبوغ انقلابي از خود نشان داد كه به يك چهره جهاني تبديل شد و از سوي مردم آذربايجان به سردار ملي ملقب شد ستارخان، سردار ملي در پيكارهاي رهايي بخش مردم آذربايجان، خدمات گرانقدري به انقلاب و آزادي كرد، ولي سرنگون كردن پرچم هاي سفيد در تبريز كه به علامت تسليم در برابر استبداد بر سردرها برافراشته بودند از شاهكارهاي تاريخي اوست.
ستارخان همزمان با چهاردهمين سالروز صدور فرمان مشروطيت از سوي نيروهاي مسلح در پارك اتابك از ناحيه پا زخمي شده و چهار سال و اندي پس از اين رويداد در سن 48 سالگي در تهران چشم از جهان فرو بست.
هر چند در نخستين دوره فعاليت شوراي اسلامي شهر تهران، مقرر شده بود كه آرامگاه ستارخان در باغ طوطي شهر ري سامان دهي شود، اما تاكنون هيچ يك از نهادهاي متولي و مسئول در اين زمينه اقدامي نكرده اند.