دکتراسلامي ندوشن: شعراقبال تجلي نوعي سوسياليسم عرفاني است؛ اقبال دنباله رو فرهنگ ايراني و به خصوص مولوي بود، ايلنا

تهران- خبرگزاري کار ايران

هدف سياسي اقبال از طرح مسئله خودي، يافتن شخصيت مستقل مسلمانان براي استقلال است.

به گزارش خبرنگار سرويس فرهنگ و انديشه ايلنا، در مراسم بزرگداشت علامه محمد اقبال لاهوري دکتر محمد علي اسلامي ندوشن ضمن سخناني با عنوان "اقبال و فلسفه خودي" محور تفکر اقبال را مسئله خودي دانست که بنيان آن نيز به بيت"سال‌‏ها دل طلب جام جم از ما مي‌‏کرد" برمي‌‏گردد و گفت: خودي شعر حافظ مرکز تفکر عرفان ايراني است و اقبال هم هر چه باشد و پايگاه شعر او نيز هر چه باشد اين مسئله خودي در راس همه مسائل مربوط به اقبال است.
اسلامي ندوشن با بيان اين مطلب که اقبال همه استعدادش را در اختيار شعر فارسي گذاشت, ادامه داد: ايرانيان استثنائا بايد اين مرد را قدربدانند زيرا در دوران او که فارسي در پاکستان و هند رو به افوال گذاشته بود که آن هم ناشي از استعمار زبان انگليسي بود, اين مرد سرودن به فارسي را در پيش گرفت که ارزش کار او را بيشتر مي‌‏کند.
وي افزود: اقبال نمي‌‏توانست فارسي حرف بزند، نثر فارسي نيز نمي‌‏دانست, اگر از چاشني هندي اشعارش بگذريم نمي‌‏توان تشخيص داد که يک بيگانه با زبان دوم خود اين اشعار را با اين تنوع سروده است و ما بايد قدردان او باشيم.
ندوشن به منشاء سياسي و فرهنگي مسئله خودي اشاره و تصريح کرد: اقبال دنباله رو فرهنگ ايراني به خصوص مولوي بود, او نوعي عرفان نو ايجاد کرد. به بيان ديگر شعرش تجلي نوعي سوسياليسم عرفاني است.
وي به جنبه سياسي مسئله خودي اقبال، بدين شرح که هدف او به خود آمدن مسلمانان هند و پاکستان براي تشکيل دولتي جديد به نام پاکستان بوده‌‏است, اشاره کرد و افزود: هدف اقبال يافتن شخصيت مستقل مسلمان و کوشش براي استقلال است. او در اين راه سلفيه صدر اسلام، نيچه, تجدد و گذشته دور دست، اسلام و تمدن غرب را توامان در نظر داشت زيرا نمي‌‏توان از هر يک به تنهايي چشم پوشيد.
وي انسان آرماني اقبال را انساني ناميد که علمي، وفادار به سنت‌‏هاي خود و فرهنگ مشرق زمين باشد که البته به زحمت پيدا مي‌‏شود, زيرا تلفيق اين دو مشکل است و تکيه او در اين راه شور دروني است.
اسلامي ندوشن منظور از خودي نزد اقبال را بازيافت خود دانست که هر کسي بايد به خود بازگشت کند تا با تکيه بر نيروي دروني و پس بُعد اجتماعي ملت به اين کار همت گمارند.

اسلامي ندوشن در انتها خاطر نشان کرد: نزد اقبال بايد تعادل و توافقي بين شور و شوق و تعقل برقرار باشد و مثال از عدم تعادل را مي‌‏توان در درگيري‌‏هاي فرقه‌‏اي امروز در پاکستان ديد که بين شيعه و سني برقرار است. از اين رو بايد ياد بگيريم که با اعتدال توازن فکري برقرار شود.