صنعت اسكار، بهمن فرمان آرا، شرق

وقتى در سال ۱۹۲۹ براى اولين بار در سالن شكوفه هتل روزولت هاليوود جايزه اسكار اهدا شد كل مدعوين حاضر در اين مراسم ۲۵۰ نفر بودند. با پخش مستقيم مراسم از راديو در سال ۱۹۳۰ و پخش مستقيم تلويزيونى از سال ۱۹۵۳ جايزه اسكار از نظر اعتبار و جذب مخاطبان گسترده تر تدريجاً مهم ترين جايزه هنرى دنيا شد.

تا ديشب كه حدود يك ميليارد نفر در ۱۰۰ مملكت از بركت ماهواره پخش مراسم اهداى اسكار را تماشا كردند.موقعيت هنرى تجارى اسكار به رغم اينكه كشور هاى ديگر مثل فرانسه، انگلستان، اسپانيا و كانادا جوايز سينمايى خود را درست كردند همچنان به عنوان مهم ترين جايزه سينمايى جهان پابرجا است.

هيچ تماشاگرى در هنگ كنگ به ديدن فيلمى نمى رود چون جايزه سزار فرانسه را برده، ولى اگر همان فيلم برنده جايزه اسكار حتى در يك بخش باشد براى تماشاگران جذابيت بيشترى دارد. بايد پرسيد كه جاذبه و قدرت اقتصادى اين جايزه به چه دليل است؟

به نظر من مهم ترين عامل قدرت اسكار از اين سرچشمه مى گيرد كه آمريكا تنها كشورى است كه مى تواند بحق بگويد كه صنعت سينما دارد. چرا؟ براى اينكه صنعت در هر زمينه اى كه باشد، به خصوص در سينما، نياز به ابزار پخش بين المللى دارد و آمريكا در دوران غفلت كشور هاى اروپايى و آسيايى با تاسيس دفاتر نمايندگى استوديوهايش در ممالك مختلف همه جا توليدات خود را پخش مى كند و درآمد آن را مستقيم دريافت مى كند.در حالى كه بقيه كشور ها براى اينكه بتوانند در خارج از مملكت خود يك فيلم خوب و ارزشمند را پخش كنند چاره اى جز فروش آن به يك پخش كننده محلى ندارند و بعد از فروش بايد به كشور خود برگردند و منتظر صورتحساب هاى فصلى آن پخش كننده بنشينند. سرعت برگشت سرمايه در سينما حرف اول را در توانايى توليد فيلم هاى بعدى مى زند و صنعت سينماى آمريكا با پخش مستقيم توليداتش اين سرعت برگشت سرمايه را تضمين كرده است.

قدرت جايزه اسكار كه ديشب هفتاد و هفتمين سال خود را جشن گرفت از اين دستگاه معظم تبليغاتى و پخش سرچشمه مى گيرد و استوديو ها هميشه در پوشش داستان هاى متنوع و هيجان انگيز به مهم ترين وظيفه خود كه توسعه فرهنگ و اقتصاد آمريكا است عمل مى نمايند. با اين وصف نمى شود از حق گذشت كه تهيه كنندگان برنامه اهداى جوايز اسكار در ارائه يك نمايش بزرگ، سرگرم كننده و پرزرق و برق رقيب ندارند و هيچ يك از كشور هايى كه جوايز «اسكار» خود را درست كرده اند تاكنون نتوانسته اند يك چنين نمايشى را ارائه دهند.

كريس راك مجري امسال برنامه اسکار

در چند سال گذشته شبكه تلويزيونى ABC كه طرف قرارداد طويل المدت با آكادمى است از كم شدن تماشاگران آمريكايى اظهار نگرانى كرد و در نتيجه تهيه كنندگان برنامه امسال سعى كردند با تغيير فرم اجرايى برنامه و انتخاب يك كمدين جوان سياهپوست جنجالى به نام كريس راك در جذب تماشاگران جديد و جوان بكوشند.

از طرف ديگر فشار گروه هاى دست راستى مذهبى آمريكا كه با انتخاب مجدد بوش به قدرت فراوان رسيده اند آنچنان بر شبكه هاى تلويزيونى آمريكا (كه هر چند سال پروانه كسب شان مى بايستى از طرف دولت تمديد شود) زياد شده كه تهيه كنندگان رضايت دادند براى اولين بار يك تاخير ۶ ثانيه در پخش مستقيم منظور دارند كه اگر نياز باشد بتوانند لغت يا جمله اى را حذف نمايند. البته بزرگترين نمايش جهان بدون هيچ اتفاق غيرمترقبه اى گذشت.

كريس راك نصف بيشتر مونولوگ خود را به انتقاد از جورج بوش گذراند و گفت كه اين اولين كارمند قراردادى است كه به رغم خالى كردن خزانه و به خاك و خون كشيدن جوانان وطن باز هم قراردادش براى چهار سال ديگر تمديد شده است.

براى اولين بار دو هنرپيشه سياهپوست مورگان فريمن و جيمى فاكس جوايز بهترين بازيگر مرد مكمل و مرد اول را در يك سال به خانه بردند و اولين ترانه به زبان اسپانيولى كه سد زبان انگليسى را با نامزد شدن شكسته بود، توانست جايزه بهترين ترانه را نيز از آن خود كند.

هاليوود هميشه نسبت به نيويورك و هنرمندان نيويوركى حسادت مى كند و اين حسادت در هيچ زمينه اى آن قدر مشهود نيست كه درباره كارگردان بزرگى چون مارتين اسكورسزى اعمال شده است. كارگردانى كه فيلم هاى بزرگى چون «گاو وحشى» داشته امسال نيز، با اينكه فيلم «هوانورد» از هر نظر بر «بوكسور ميليون دلارى» ارجح بود، توسط كلينت ايستود محبوب هاليوود ناك اوت شد.

شايان توجه است كه هيچ كدام از پنج فيلم نامزد دريافت جايزه بهترين فيلم در فروش بليت در بازار آمريكا به مرز ۱۰۰ ميليون دلار كه علامت موفقيت است نرسيده اند ولى آنچه مسلم است اسكارهاى «هوانورد»، چهار اسكار «بوكسور ميليون دلارى» و يك اسكار فيلم «رى» هر سه فيلم را از مرز ۱۰۰ ميليون دلار خواهد گذراند و اين تازه شروع بهره بردارى از اين جوايز در پخش جهانى اين فيلم ها خواهد بود.

ولى شايد مهم ترين نكته مراسم جايزه اسكار ديشب براى من اين بود كه جلوى يك ميليارد تماشاگر آمريكايى و خارجى مجرى برنامه به شديدترين وجه از رئيس جمهور وقت انتقاد كرد ولى پس از آن همچنان به فعاليت حرفه اى خود بدون دغدغه ادامه مى دهد.