طبق مقررات تشكيلاتي، اداري و انضباطي اساسنامه وزارت امور خارجه جمهوري اسلامي ايران كساني مي توانند به استخدام اين وزارت در آيند كه حداقل داراي مدرك تحصيلي در يكي از رشته هاي علوم سياسي، اقتصادي، حقوقي، قضائي، اداري ، تاريخ و جامعه شناسي باشند.
شرط استخدام شركت در آزمون وزارت امور خارجه وقبولي در امتحانات تخصصي كتبي، شفاهي و قبولي در آزمون هوش است. در جاي ديگر اين اساسنامه آمده است مراحل ارتقاء از بدو استخدام كارشناس سياسي با مقام وابستگي شروع مي شود و تا رايزن درجه يك به مدت 17 سال( هر مقام به طور متوسط 3 سال) به طول مي انجامد. كساني حايز شرايط سفير شدن است كه پس از طي مراحل فوق حداقل مدت 3 سال در مقام رايزن درجه يك توقف داشته باشد. البته استثنائاتي براي شخص وزير براي معرفي يك سفيراز بيرون وزارت امور خارجه وجود دارد. بديهي است اين اختيار وزير بايد معنادار باشد.
به اين معني كه شخص مورد نظر داراي صلاحيت و شايستگي برتر از فردي است كه از درون وزارت امور خارجه طي مراحل فوق به اين مقام مي رسد. مقامهاي مختلف مندرج در اساسنامه وزارت امور خارجه يك استاندارد بين المللي براي ارزيابي يك كارشناس است. از آنجائي كه كارشناسان در تعامل و گفت و گو با طرفهاي خارجي و در دفاع از منافع ملي است بايد لياقت و شايستگي اين كار را داشته باشند. به عبارت ساده تر گروه خوني يك كارشناس وزارت امور خارجه بايد با معيار ها و استاندارد هاي بين المللي همخواني داشته باشد تا بتواند در كار خود موفق باشد.
متاسفانه بعد از انقلاب بعلت تعدد مراكز تصميگيري، اساسنامه وزارت امور خارجه براي همه به طور يكسان اجرا نمي شود و اصل قبيله سالاري به جاي شايسته سالاري قوت گرفته و رابطه همچنان بر ضابطه حاكم است.
استخدام افراد با داشتن مدارك تحصيلي در رشته هاي طب، دندانپزشكي، داروسازي، دامپزشكي، فيزيوتراپي، علوم آزمايشگاهي، فني و مهندسي، كشاورزي و ديگر رشته هاي غير مطلوب وزارت امور خارجه به عنوان مديران، سفيران و نمايندگي ها چه كارائي و كارآمدي تا كنون براي وزارت امور خارجه داشته است؟ سوال بنده از وزير محترم امورخارجه اين است اگر شخص ايشان مالك يك دكه ساندويچ فروشي در يكي از محلات تهران بودند آيا حاضر بودند در غياب خودش مديريت اين محل را به شخصي كه فاقد صلاحيت و كارائي و يا ظاهري خشن و نادرست باشد بسپارد؟