زندگينامه، مترجم، نويسنده و ناشر فقيد، روشنک داريوش

روشنک داریوش
متولد: 7 تیر 1330 – تهران
فرزند: پرویز داریوش
تاریخ درگذشت: 10 آبان 1382

روشنک داریوش به مدت 17 سال – از 11 سالگی تا 28 سالگی – در آلمان تحصیل کرد و در جامعه شناسی و علوم سیاسی با نمره ی عالی در سطح فوق لیسانس (کارشناسی ارشد) فارغ التحصیل شد. از سن 16 سالگی در فعالیت های سیاسی از طریق کنفدراسیون دانشجویان ایرانی (اتحادیه ی ملی) فعالانه شرکت و از جمله سالیانی چند در انتشار نشریات کنفدراسیون به زبان آلمانی همکاری کرد. بلافاصله پس از انقلاب به تهران برگشت و در فعالیت های مربوط به آزادی زنان و دمکراسی از طریق جبهه ی دمکراتیک ملی ایران شرکت فعال داشت. قاطعانه اعتقاد داشت که باید در ایران بماند و به فعالیت و زندگی ادامه بدهد. در 1362 با خلیل رستم خانی ازدواج کرد و پسرش کاوه رستم خانی در 1368 به دنیا آمد.

در اوایل انقلاب پیش از تعطیلی انستیتو گوته در تهران مدتی با آن همکاری می کرد و از 1360 به بعد به ترجمه ی کتاب از زبان آلمانی پرداخت و همواره کتاب هایی را برای این کار انتخاب می کرد که با مشکلات جنبش روشنفکری و سیاسی کشور ما ارتباط مستقیم داشت. اولین کتاب او "قطره اشکی در اقیانوس" رمانی در بیش از 1000 صفحه بود که به فعالیت و زندگی روشنفکران چپ اروپایی می پرداخت که از احزاب کمونیست طرفدار شوروی جدا یا اخراج شده بودند و می کوشیدند در عین حفظ اعتقاد به سوسیالیزم به فعالیت مستقل ادامه بدهند. تمام کتاب های دیگر او هم که در زیر آمده اند نیز با توجه به همین مساله انتخاب شده اند که با مسایل روشنفکران و اجتماعی ارتباط مشخص داشته باشند. با برخی از نویسندگان از جمله با لوئیزه رینزه، مانس اشپربر و کته رشایس تماس و نامه نگاری داشت. به مانس اشپربر علاقه ی خاصی داشت و مانس اشپربر هم به او علاقمند بود . ینکا اشپربر، همسر مانس اشپربر در مقاله ای که در کتاب یک زندگی سیاسی هم ترجمه شده است نوشت: "بیش از هر چیز مکاتباتش با دختر دانشجوی جوانی او را تکان می داد که از آلمان به وطنش بازگشت و هزار صفحه "قطره اشک" را ترجمه کرد. کته رشایس هم برای نشر فارسی "لنا" مقدمه نوشت.

کتاب "چرخ دنده" نمایشی است در باره ی کشوری نفت خیز که در آن انقلاب شده است. "در تبعید" به زندگی روشنفکران آلمانی در تبعید و فراری از آلمان هیتلری می پردازد. "یک زندگی سیاسی" گفتگوهایی است با مانس اشپربر در باره ی نظریات او در باره ی برخورد به فعالیت و زندگی سیاسی. " انسان دوستی و خشونت" مساله ی خشونت پس از انقلاب را مورد بحث قرار می دهد. "لنا" روایت دختر بچه ای است از ده محل سکونتش و زندگی مردم در زمان جنگ. "قرن من" صد داستان در باره ی هر یک از سال های قرن بیستم است.

او در دهه ی شصت شمسی به ایده ی چندین ساله ی خود تحقق بخشید و برای انتشار کتاب های مورد نظرش یک موسسه ی انتشاراتی در ایران پایه گذاری کرد اما بعد از نشر چند کتاب به علت تفاوت نظرها ناگزیر از کناره گیری از آن شد. در دهه ی هفتاد هفتاد شمسی در فعالیت های کانون نویسندگان ایران شرکت داشت و عضو جمع مشورتی کانون بود که اساسنامه ی پیشنهادی کانون را تدوین می کرد. در این سال ها یک بار در میهمانی رایزن فرهنگی سفارت آلمان به همراه چند تن از نویسندگان دستگیر شد و چندین ساعت مورد بازجویی قرار گرفت. یک بار هم در سال 1375 بلافاصله پس از تدوین پیش نویس منشور کانون نویسندگان و امضای آن به همراه 12 نفر دیگر بازداشت شد.

روشنک از ابتدای سال 2000 با بورس انجمن قلم آلمان (PEN) ساکن مونیخ شد و به فعالیت های فرهنگی ادامه داد. پس از کنفرانس برلین در سال 2000 که حکم جلب او هم صادر شد ناگزیر در آلمان ماند و برای آزادی شوهرش (خلیل رستم خانی) از زندان فعالیت زیادی کرد. سرانجام در ساعت 11:30 شنبه شب اول نوامبر در اثر تومور مغزی درگذشت. یادش همواره زنده باد.

کتاب ها:
-- قطره اشکی در اقیانوس – مانس اشپربر
-- چرخ دنده – ژان پل سارتر
-- مانس اشپربر یک زندگی سیاسی، هفت گفتگو و سه مقاله
-- در تبعید – لیون فویشت وانگر
-- انسان دوستی و خشونت – موریس مرلو پونتی
-- لنا، ماجرای جنگ و داستان ده ما – کته رشایس
-- قرن من – گونتر گراس