پنج سال پس از زلزله ژاپن 149 هزار منزل مسکوني نوسازي شد، ترجمه نازنين زاغري، شرق

وقوع زلزله هاي پي در پي در كشور ژاپن، دولت اين كشور را بر آن داشت طي برنامه ريزي هاي دقيق و منطقي، از بروز خسارات مالي و جاني بيش از حد درجريان وقوع اين بلاي طبيعي، تا حد ممكن جلوگيري كند. فاجعه زلزله «هانشين آواجي» كه در ۱۷ ژانويه ۱۹۹۴ در شهر «كوبه» ژاپن به وقوع پيوست، ۴۵۰۰ نفر كشته و ۱۵ هزار زخمي و مجروح بر جاي گذاشت. قسمت اعظم كشته شدگان و مجروحان اين شهر يك ميليون نفري را افراد مسن و ساكنين فقير نشين شهر تشكيل مي دادند. طي وقوع اين زلزله ۶۷ هزار منزل مسكوني و ساختمان غيرمسكوني به كلي ويران شده و ديگر بناهاي اين شهر نيز آسيب هاي بسيار زيادي را متحمل شدند. قطع آب و برق شهر «كوبه» و ميسر نبودن امكان نقل و انتقال بيماران و مجروحان به مراكز امدادرساني، شرايط بسيار وخيمي را براي زلزله زدگان اين فاجعه عظيم ايجاد كرده بود.

زلزله «هانشين آواجي»، سبب شد دولت ژاپن از مشكلات موجود در ساختار شهري و ساختمان سازي اين كشور بيش از پيش آگاه شود و به منظور جبران خسارات وارده، و جلوگيري از حادثه اي مشابه، تدابير امنيتي جديدي بينديشد. نبود دانش كارآمد ميان سازمان هاي شهري و هماهنگي ارگان وابسته به شهرداري و سازمان خدمت رساني در مواقع اضطراري، رسيدگي به امور زلزله زدگان و آسيب ديدگان بيش از حد به تاخير افتاد. كمك هاي مردمي و نيروهاي انساني تنها ياري رسانان به آسيب ديدگان اين فاجعه در ساعات اوليه رويداد بودند.

اگر چه حمايت هاي مالي دولت نيز شامل حال زلزله زدگان شد، اما ديگر زمان موعود به سر آمده بود و اين امر نيز بر عدم قانونمند بودن فعاليت هاي دولت افزود.يك سال بعد، در ژوئن سال ۱۹۹۵، انجمن يكپارچه و متحدي از سوي دولت ژاپن به منظور حمايت از جان و مال ساكنين مناطق زلزله خيز ژاپن و پيشگيري از بروز خسارات جبران ناپذير تأسيس شد. هدف اين سازمان، اجراي پروژه هاي بازسازي شهرهاي زلزله زده و مناطقي كه بر روي نقاط زلزله خيز ژاپن واقع شده اند در نظر گرفته شده بود.

دولت ژاپن در سال ۱۹۹۵ رسماً تصميم گرفت شهرهاي ويران شده از زلزله را همراه با ساخت و سازهاي جديدي كه از آن تاريخ به بعد صورت مي گيرد به سيستم هاي ضدزلزله مجهز سازد و اين در حقيقت جزو برنامه هاي بلند مدت ژاپن محسوب مي شد. ساخت متروهاي زيرزميني مجهز به شبكه هاي ايمني ضد زلزله همراه با به كارگيري جديدترين روش هاي ساختمان سازي به شيوه اي مدرن اما با استحكامي بسيار بالا در كشور ژاپن به اجرا درآمد.

در همين ميان، مبلغي در حدود ۱۶ بيليون دلار آمريكا براي بازسازي شهر «كوبه» پس از وقوع زلزله اختصاص داده شد. دولت ژاپن در ابتداي مسير، طرح اجرايي خود را به بخش هايي كاملاً مجزا تفكيك كرد. اولين قدم، آموزش خدمات اضطراري در حين وقوع زلزله در مدارس ژاپن و ايجاد ۱۰ هزار پايگاه آموزشي در مدارس اين كشور بود. مرحله دوم، برگزاري اركان هاي DWC در ۱۸۷ منطقه از شهر ژاپن بود. اين ارگان ها، موظفند نظرات مردم را همراه با انتظاراتي كه از دولت دارند با مسئولين ذي ربط در ميان گذاشته، طرح هاي پيشگيري از وقوع زلزله را در سطح كشور به اجرا درآورند. سازماندهي زندگي هاي شهري، ساخت وساز ساختمان هاي ضدزلزله با به كارگيري اصول كارشناسي قابل قبول در اين زمينه در سطح دنيا، همچنين طرح اشتغالزايي مددكاران و امدادگران همراه با ايجاد خدمات درماني رايگان براي خانواده هاي كم درآمد و بازنشستگان، از ديگر وظايف اين ارگان هاست كه مرحله سوم از طرح اصلي يادشده كشور ژاپن را نيز دربرمي گيرد.

۵ سال پس از وقوع زلزله، ۱۴۹ هزار منزل مسكوني در شهر «كوبه» نوسازي و يا بازسازي شدند. از آنجا كه هزينه ساخت وساز منازل مسكوني بر عهده خود شهروندان بود، دولت به منظور جبران اين هزينه ها، تسهيلات ويژه اي را در زمينه اشتغالزايي و افزايش درآمدها در اختيار ساكنان شهرهاي زلزله ديده قرارداد.

در سال ۱۹۹۵، مقامات محلي ژاپن، خواستار تصويب طرح حمايت مالي دولت از خانواده هاي خسارت ديده در جريان زلزله هاي ژاپن شدند. با تصويب لايحه فوق ، زلزله زدگان شهر «كوبه» نيز تاميزان ۷۰ درصد از پشتيباني مالي دولت برخوردار شدند و قرار شد قانون جديد، تمامي زلزله زدگان اين كشور را از تاريخ تصويب به بعد، تحت پوشش خود قرار دهد.

برنامه ديگر دولت ژاپن، بهره برداري از فضاهاي باز و بلااستفاده كشور ژاپن و اسكان ساكنان در اين مناطق بود. به گفته مسئولان سازمان زلزله شناسي اين كشور، شهرهاي بزرگ دنيا در كنار منابع آب طبيعي شكل مي گيرند، يعني درست جايي كه گسل هاي زلزله خيز زمين از آن جا عبور مي كنند.

از اين رو، وقوع هر زلزله اي، جان بسياري از انسان هاي ساكن اين مناطق را به مخاطره مي اندازد. كشور ژاپن به منظور جلوگيري از چنين رويدادي و به جهت پيشگيري از خسارات احتمالي زلزله هاي اين كشور، جمعي از جمعيت ساكن در شهرهاي بزرگ را با بهره برداري از مناطق بكر و دست نخورده، به قسمت هاي كم زلزله خيز اين كشور انتقال داد.از سوي ديگر برگزاري دوره هاي آموزشي خدمات امدادرساني به زلزله زدگان و تبديل اين موضوع به بحثي روان شناختي در دانشگاه هاي اين كشور و برپايي سمينارهايي در اين زمينه، از ديگر برنامه هاي اين سازمان است. در برخي از دانشگاه هاي ژاپن، بررسي تجهيزات امدادرساني و سيستم هاي اطلاعاتي اضطراري پس از وقوع زلزله نيز، يك واحد آموزشي دانشگاهي محسوب مي شود.

در حال حاضر، قريب به ۴۰ درصد از افراد مسن و بيش از نيمي از جمعيت جوان كشور ژاپن، سالانه در گردهمايي هاي زلزله شناسي و پيشگيري از زلزله شركت مي كنند.

كشور ژاپن، به رغم وجود زلزله هاي پي درپي كه هر لحظه احتمال وقوع آن در هر نقطه از خاك اين كشور وجود دارد، توانسته است با اين بلاي طبيعي به ميزان بسيار زيادي كنار آيد. به كارگيري تكنولوژي جديد در زمينه زلزله شناسي و كنترل لحظه به لحظه حركات دروني زمين و درپي آن، استفاده از تجهيزات پيشرفته و منظم امدادرساني به آسيب ديدگان زلزله، كشور ژاپن را به اين موقعيت چشمگير، رسانيده است.

منبع: ICLEI