خبرگزاري دانشجويان ايران - تهران
سرويس سياسي
نمايندهي مديران مسوول مطبوعات در هيات نظارت بر مطبوعات گفت: سال 82 به استثناي ايام انتخابات مجلس هفتم، سالي آرام براي مطبوعات بود و بيشترين ركورد اعطاي مجوز نشريات در اين سال به ثبت رسيد.
عيسي سحرخير در گفتوگو با خبرنگار سياسي خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا) فضاي مطبوعاتي در سال 82 را در مقايسه با سالهاي پيش از آن، فضايي نسبتا آرام دانست و افزود: همواره شرايط آرام در اين فضا به معني آرامش پيش از طوفان بوده است و بيم اتفاقات خاص و غيرمترقبه پس از اين آرامش ميرود.
به اعتقاد وي مطبوعات ـ روزنامهها و نشريات سياسي ـ طي يك سال گذشته به علت فضايي كه بر آنها تحميل شده بود و جو خودسانسوري تا حدي كه توانستند به خطوط قرمز غيررسمي و اعلام نشده نزديك نشدند؛ اگرچه تعدادي از آنان ماهي يكي دو بار در دادگاه مطبوعات حضور مييافتند.
عضو شوراي مركزي انجمن دفاع از آزادي مطبوعات، مطبوعات كنوني را نسل سوم پس از دوران اصلاحات عنوان كرد و ادامه داد: در فضاي بينالملل كنوني با طرح بحث حقوق بشر، دستگاه قضايي به هزينههاي گزاف اقدامات تند پي برده است با كنار كشيدن مسوولان دولتي و دستگاههاي ديگر از اين ماجرا خود را پاسخگوي اقداماتش ميداند. از اين رو برخورد با مطبوعات از سوي اين دستگاه طي يك سال گذشته كمتر شده است. اگرچه روزنامههاي ياسنو و شرق از تيررس اين دستگاه در امان نماندند و روزنامهي ياسنو همچنان در توقيف به سر ميبرد.
عضو هيات نظارت بر مطبوعات با اعتقاد بر اينكه اين هيات نيز سال آرامي را پشت سر گذاشته، يادآور شد: هيات نظارت بر مطبوعات، تمامي تلاش خود را به كار برد تا به سوي توقيف مطبوعات پيش نرود و با ارايهي تذكر به اصلاح امور بپردازد و با ارسال پروندهي برخي مطبوعات به دادگاه، مسايل را حل و فصل كند.
سحرخيز مدعي شد: برخي از اعضاي هيات نظارت بر مطبوعات، با ارايهي مجوز به برخي افراد، گروهها و احزاب اصلاحطلب مخالفت ميكردند و با ايرادات شكلي و موردي سعي در تعويق اعطاي مجوز به آنان داشتند و حتي نشان دادند كه براي جلوگيري از اعطاي مجوز به آنان از آبستراكسيون ابايي ندارند. اين در حالي است كه ديگر اعضاي هيات نظارت بر مطبوعات كه نزديك به اصلاحطلبان محسوب ميشوند، براي اعطاي مجوز به طرف مقابل هيچگونه محدوديتي قائل نميشوند و در ازاي نگاه محدوديتساز و منفي طيف مقابل، نگاهي مثبت به روند اعطاي مجوز دارند.
وي با اشاره به اينكه تا پايان بهمن ماه سال جاري حدود 600 مجوز انتشار نشريات به افراد اعطا شده است، آن را بالاترين ركورد اعطاي مجوز دانست و يادآور شد كه اين رقم نسبت به 10 سال گذشته حدودا 10 برابر شده؛ اگرچه اكثر اين مجوزها براي نشريات محلي و تخصصي صادر شده است. البته در اين ميان به 41 روزنامه مجوز اعطا شده است كه صاحبان امتياز آن عمدتا از جمله افراد شاخص سياسي، روزنامهنگاران شناخته شده و احزاب اصلاحطلب نبودهاند. اين در حالي است كه در سال 81 تنها به 17 روزنامه اعطاي مجوز شده بود و 16 نشريه به روزنامه تغيير مجوز يافته بودند.
به گفته وي، مطبوعات در سال 83 وضعيت خاصي را تجربه خواهند كرد كه بيشباهت به فضاي پيش از اصلاحات نيست.
سحرخيز ابراز عقيده كرد: با تعويض تركيب مجلس شوراي اسلامي، حداقل تغيير شرايط آن است كه تركيب 4 به 3 در هيات نظارت بر مطبوعات كه تا كنون به سوي اصلاحطلبان گرايش داشته است، معكوس شود و حتي با تغيير نمايندگان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، وزارت علوم و مديران مسوول، تركيب هيات نظارت بر مطبوعات، گرايشي بيش از پيش به محافظهكاران بيابد و در نهايت فضاي بيروح مردهاي بر مطبوعات حاكم شود.
اين روزنامهنگار خاطرنشان كرد: تا پيش از سال 76 فضاي حاكم بر مطبوعات به گونهاي بود كه دادگاه مطبوعات، نقش، جايگاه و ماموريت ويژهاي جهت توقيف مطبوعات نداشت و تمامي فشارها و برخوردها در اين زمينه از طريق وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و هيات نظارت بر مطبوعات صورت ميگرفت تا جايي كه مطالب نشريات، پيش از توزيع مورد بررسي قرار ميگرفت و به شكل مستقيم يا غيرمستقيم، برخي افراد، ممنوعالقلم معرفي شده و حتي برخي به دفاتر روزنامهها حملهور ميشدند.
نمايندهي مديران مسوول مطبوعات در هيات نظارت بر مطبوعات يادآور شد: پس از گذشت 10 سال تعداد مجوزهاي اعطا شده بيش از تعداد متقاضيان دريافت مجوز بوده است؛ اگرچه همچنان حدود 2700 نفر حدود 4 سال است كه در نوبت اعطاي مجوز به سر ميبرند و عليرغم فرصت 3 ماههي اعطاي مجوز مندرج در قانون مطبوعات حدود 20 برابر اين زمان را در نوبت بودهاند.
سحرخيز گفت: بسياري از نشريات در اين ميان عليرغم پشت سر گذاشتن فرصت 6 ماهه جهت انتشار نشرياتشان، هنوز موفق به انتشار نشده و يا به شكل منظم، نشرياتشان را منتشر نكردهاند. در حالي كه هيات نظارت بر مطبوعات، تسهيلاتي را فراهم كرده و سقف 6 ماههي مذكور را به طور موقت و موردي با ارفاق تا يك سال افزايش و به انتشار نيمي از شمارگان نشريات در يك سال رضايت داده است و حتي به ماهنامهها پيشنهاد داده كه مجوز خود را به فصلنامه و يا نشريات تخصصي تغيير دهند و با اين وجود هيات نظارت مجبور به ابطال حدود 300 مجوز در سال جاري شده است.
عضو هيات نظارت بر مطبوعات، مجموعهي موارد فوق را دليل آن دانست كه تيراژ مطبوعات در سال جاري به حد تيراژ مطبوعات در سال 76 نرسيده و عليرغم افزايش عنوان نشريات، تيراژ آنان وضعيت مناسبي ندارد.
وي پيشبيني كرد كه اين روند در سال 83 بدتر از وضعيت كنوني شود و در اينباره گفت: ممكن است در آينده ترديد اقبال مردم براي دريافت مجوز و انتشار مطبوعات كاهش يافته، بر مشكلات اقتصادي در اين زمينه افزوده شده و داشتن روزنامه براي برخي اصلاحطلبان كه از عرصه كنار رفتهاند براي دورهاي ديگر موضوعيت نداشته باشد و يا از لحاظ اقتصادي، توان پاسخگويي به هزينههاي آن را نداشته باشند و در عين حال روزنامهنگاران ناامني شغلي بيشتري را احساس كنند.
عضو شوراي مركزي انجمن دفاع از آزادي مطبوعات اظهار عقيده كرد: در چنين فضايي مردم، رسانههايي را براي كسب اخبار و تحليلهاي سياسي برميگزينند كه در اختيار حاكميت نباشد. در نتيجه توجه مردم به روزنامهها نيز در زمينهي اطلاعات و اخبار سياسي كاهش مييابد و تنها مطالبي همچون كاريابي و خبرهاي غيرسياسي، نظر مردم را در روزنامهها به خود جلب ميكند.
سحرخيز، 3 گروه رسانه را در چنين فضايي غالب دانست كه عمدتا از بيرون از كشور اداره ميشوند؛ و توضيح داد: نخست راديوهاي بينالمللي فارسيزبان كه همزمان با بخش صوتي، بخش اينترنتي خود را نيز راهاندازي كردهاند. رسانهي ديگري كه در اين فضا تقويت ميشود، كانالهاي ماهوارهاي فارسيزبان خارج از ايران هستند. اينترنت نيز سومين پايگاه اطلاعرساني در شرايطي كه مردم از رسانههاي داخلي رويگردان ميشوند، خواهد بود.
سحرخيز با اشاره به فيلترگزاريهايي كه در فضاي اينترنتي محدوديتهايي را ايجاد ميكند، گفت: عملا اين محدوديتها كارساز نبوده و از ميزان اقبال مردم به اينترنت نكاسته است. از اين رو اينترنت رقيبي براي مطبوعات و صدا و سيما محسوب ميشود كه در فضايي بدون سانسور توان مخاطبسازي و اعتمادسازي بيشتري را نسبت به آنها دارد.
وي با بيان اينكه حتي بهترين سايتهاي اينترنتي هم در هيچ كجاي دنيا جايگزين نشريات مكتوب تا مرحله حذف آنان نشدهاند، خاطرنشان كرد: چنانچه مشكلات در عرصهي مطبوعات برطرف و فضاي سياسي سال 79 احيا شود، مردم بار ديگر به روزنامهها گرايش خواهند يافت؛ چرا كه جو خودسانسوري، اعمال فشار و برخوردهاي قضايي سبب دور شدن مردم از مطبوعات داخلي شده و مطبوعات را به جايي ميرساند كه پاسخگوي نيازهاي مردم نباشند.
اين روزنامهنگار درباره امنيت شغلي و حرفهاي روزنامهنگاران در آينده گفت: روزنامهنگاران حرفهاي كه از اين طريق امرار معاش نميكنند، با وبلاگنويسي و ارسال مطالبشان به مراكز مختلف ارضا ميشوند. ولي آن دسته از روزنامهنگاراني كه معاششان روزنامهنگاري است، نميتوانند به سوي وبلاگنويسي پيش روند. از اين رو ممكن است تغيير شغل دهند و به حرفههاي ديگري روي آورند يا اينكه در نشريات تخصصي و غيرسياسي قلم بزنند و به شكل حقالتحريري امرار معاش كنند كه اين نوع كار كردن نيز از امنيت شغلي و حرفهاي مطلوبي برخوردار نيست.
سحرخيز در پايان اظهار اميدواري كرد كه روزنامهنگاران حرفهاي به اميد تغيير فضاي سياسي و مطبوعاتي و تولد نسل چهارم مطبوعات اصلاحطلب به اميد آغاز دوران جديد به ارتقاي كيفي خود بپردازند.