خبرگزاري دانشجويان ايران - تهران
سرويس فقه و حقوق - حقوق اقتصادي
سازمان بازرسي كل كشور با انتشار گزارش خود دربارهي حادثهي نيشابور، نظر داد كه مدير عامل، هيات مديره راهآهن و وزير راه و ترابري بايد در مراجع ذيصلاح پاسخگو باشند و از رييس جمهوري خواست كه ضمن بركناري سريع متخلفين، نسبت به پيشگيري از حوادث مشابه و احتمالي دستورات لازم را صادر كند.
به گزارش گروه دريافت خبر خبرگزاري دانشجويان ايران، در نسخهي خلاصه شدهاي از اين گزارش كه در 4 صفحه از سوي روابط عمومي سازمان بازرسي كل كشور به ايسنا نمابر شده، آمده است:
« گزارش بازرسي چگونگي فرار قطار از ايستگاه ابومسلم خراسان و بروز حادثهي دلخراش انفجار واگنها در ايستگاه خيام نيشابور، به مقامات عاليه كشور و دستگاههاي ذيربط جهت اقدامات لازم و نيز دستگاه قضايي ارسال شد تا خارج از نوبت به اتهامات متهمين پرونده رسيدگي نمايد.
خلاصه گزارش مذكور، جهت اطلاع هموطنان گرامي بدين شرح اعلام ميگردد:
گزارش بازرسي بر اساس جمعآوري اطلاعات، مصاحبه با افراد مطلع، شهود، مسوولان ذيربط و مشابهسازي صحنه وقوع حادثه در محل با حضور متخصصين و كارشناسان امر و كسب نظر كارشناسي و ساير دلايل و قرائن موجود، تهيه شده است.
حسب بررسيهاي انجام شده در تاريخ 30/10/82 و 21/11/82 تعداد 13 واگن شامل «هشت واگن گوگرد و 5 واگن خالي» در خط 4 ايستگاه ابومسلم خراسان متوقف شده است. در روز 27/11/82 حدود ساعت يازده و شانزده دقيقه، تعداد 38 واگن محتوي نفتا، تيترات آمونيوم، گوگرد و پنبه از ايستگاه سرخس بارگيري و به سمت تهران حركت ميكند و در ايستگاه ابومسلم به لحاظ نياز به ديزل اين قطار، واگنها در خط چهار اين ايستگاه و در جلوي 13 واگن مذكور قرار داده شده و پس از اتصال به واگنها متوقف ميشوند.
ترمزبان ايستگاه ابومسلم، مدعي است جهت تثبيت واگنها اقدام به بستن ترمزهاي دستي واگنها نموده و كفش خطهاي لازم را نيز در محل خود نصب كرده است.
در ساعت 3:45 بامداد روز سهشنبه 29/11/82 با عبور يك قطار از ايستگاه ابومسلم سوزنبان متوجه ميشود كه واگنهاي متوقف شده در خط 4 ايستگاه به آهستگي شروع به حركت نموده، سوزنبان و رييس ناحيه بلافاصله اقداماتي در جهت توقف واگنها به عمل ميآورند كه به نتيجه نميرسد و 51 واگن، به سمت ايستگاه كاشمر فرار مينمايد.
رييس ايستگاه كاشمر كه (از فرار قطار از طريق مكالمات بيسيمي) مطلع ميگردد، بلافاصله اقدامات لازم را براي خارج كردن قطار مسافربري كه در جهت مخالف واگنهاي فراري در حركت بوده، معمول ميدارد و قطار مذكور را به خط امن ديگري منتقل و از تصادم دو قطار جلوگيري مينمايد.
مسوولان ايستگاه كاشمر به اميد آنكه واگنهاي فراري در سربالايي بعد از كاشمر متوقف خواهد شد خط را آزاد گذاشته ليكن واگنها بعد از عبور از كاشمر، بلندي مذكور را طي و به سمت ايستگاه خيام سرازير ميشوند.
مسوولين ايستگاه خيام نيز كه از فرار واگنها آگاهي يافته بودند، قطار مسافربري ديگري را كه 384 نفر مسافر داشته از سر راه قطار فراري كنار ميبرند و در نتيجه از وقوع حادثه جلوگيري مينمايند.
قطار فراري بعد از رسيدن به ايستگاه خيام به جهت مسدود بودن خط مستقيم (به لحاظ احداث پل زيرگذر) از خط فوق به مسير انحرافي رفته و بعد از رها شدن 4 واگن خالي پيشتاز مابقي واگنها با شدت تمام از خط خارج و با يكديگر تصادم و بلافاصله آتشسوزي آغاز ميگردد.
آتشنشانها كه از قبل در گذرگاه نيشابور موضع گرفته بودهاند سريعا در محل حادثه حاضر و مبادرت به اطفاء حريق نموده و پس از چندي خبر پايان آتشسوزي را اعلام مينمايند.
بلافاصله بعد از واژگون شدن واگنها و آتشسوزي، مسوولان نسبت به تخليهي اهالي روستاهاي همجوار و ايجاد ديوار حفاظتي و جلوگيري از ورود افراد غيرمسوول، اقدام مينمايند؛ سپس 5 واگن آخري كه پس از حادثه بر روي ريل متوقف شده بودند با تمهيدات مسوولين ذيربط از ايستگاه خارج ميگردند.
مسوولين ذيربط كه از وجود محمولات خطرناك در واگنهاي واژگون شده مطلع بودهاند، با اطفاء حريق، بدون توجه به وضعيت واگنها، محدوديتهاي مذكور را برداشته و در نتيجه اهالي منطقه به محوطه وارد شده و بناگاه محمولهها به مانند بمبي قوي منفجر و باعث كشته و مفقود شدن 283 نفر و صدها نفر مجروح ميگردد و موجب خسارات مالي هنگفت ميشود.
هيات بازرسي با عنايت به بررسيهاي معموله اعلام داشته است اگرچه اقدامات مسوولان ايستگاههاي ابومسلم، كاشمر و خيام موجب جلوگيري از تصادم دو قطار مسافربري با واگنهاي فراري شدهاند و تلاش آنها قابل توجه است و برخي از مسوولان ايستگاه خيام و استان خراسان نيز جان خود را از دست دادهاند، قصور مسوولان مربوط محرز است.
نظريهي هيات بازرسي:
1- وزارت محترم اطلاعات با وجود بررسيهايي كه تا كنون انجام داده راجع به سبق تصميم يا عمدي بودن حادثه گزارشي اعلام نداشته و قانونا تا حصول نتيجهي قطعي موظف به پيگيري ميباشد ليكن به نظر هيات بازرسي، قصور و مسامحه در وقوع اين حادثه كاملا محرز است؛ زيرا:
اولا نتايج حاصله از مشابهسازي صحنه و كسب نظر متخصصين مشخص ميكند؛ چنانچه ترمزهاي دستي به درستي بسته ميشد و كفش خطهاي لازم با اصول و موازين مقرر جاسازي ميگرديدند، احتمال فرار واگنها وجود نداشت. بنابراين علت اوليه و اصلي حادثه اين قصور و مسامحه ميباشد.
ثانيا سوزنهاي ريل ميبايست پس از توقف واگنها به طريقي تنظيم ميگرديد كه در صورت حركت حركت اتفاقي آنها، به بيرون خط اصلي هدايت ميشد تا از بروز خطرات و فرار جلوگيري گردد؛ اما بنا بر دلايل به دست آمده حركت واگنها موجب شكستن سوزن اول خط شده و نيز به علت نيمهباز نبودن سوزن دوم، واگنهاي فراري، به خط اصلي هدايت شده است كه اين امر نيز از عوامل موثري در وقوع حادثه است.
ثالثا - از آنجا كه واگنها حامل مواد خطرناك و سريع الاشتعال بودند، اقتضا داشته نسبت به اجراي مفاد بند« 12 » ماده 16 مقررات عمومي حركت، اقدام و مبادرت به گماشتن نگهبان و ترخيص سريع محموله مينمودهاند كه به اين ترتيب عمل نگرديده است.
رابعا- برداشتن ديوار حفاظتي و اجاز ورود افراد به محوطه بدون اطمينان كامل از رفع خطرات احتمالي و همچنين عدم هشدار لازم به آتشنشانها در خصوص محمولات واگنهاي واژگون شده و نيز عدم آموزشهاي لازم به مسئولين ايستگاه از ديگر عوامل موثر در بروز و تشديد حادثه بوده است.
2- هيات بازرسي درخواست تعقيب كيفري افرادي كه مرتكب قصور و مسامحه (بشرح موجود در گزارش) شدهاند و در نتيجه اين حادثه رخ داده را نموده است كه دادگاه مربوطه در دادگستري خراسان خارج از نوبت وبصورت فوقالعاده به موضوع رسيدگي نمايد، همچنين از حيث مسئوليت مدني، دولت را به جبران خسارات وارده به اشخاص زيان ديده تشخيص داده است.
3 - هيات بازرسي، مدير عامل و هيات مديره راهآهن و وزير راه و ترابري را نيز به لحاظ جايگاه خطير مديريتي و اداري كه دارند نسبت به وقوع اين حادثه مسئول دانست كه بايد در مراجع ذيصلاح پاسخگو باشند.
و از رياست محترم جمهوري كه همواره برحقوق شهروندان نسبت به حاكمان تاكيد دارند خواسته تا ضمن بركناري سريع متخلفين، نسبت به پيشگيري از حوادث مشابه و احتمالي دستورات لازم را صادر فرمايند.»