نقش ومسئوليت واقعي حکومت خاتمي، احمد ماهر

iransyasat.blogspot.com

بابرگزاري انتخابات دوم خرداد ۱۳۷۶ وييروزي قاطع حجت الاسلام سيدمحمدخاتمي برديگررقيبان خود، بسياري ازتحليلگران سياسي-اجتماعي مسائل ايران اين رخدادرابه فال نيک گرفته وآن را سرآغازي برتغييروتحولات عميق جامعه ايران وبه نفع مصالح مردم ارزيابي کردند.بويژه ، مردم ايران باتوجه به شعارهاي بسيار جذاب وشيک خاتمي دردوران مبارزات انتخاباتي واوائل حکومت وي اميدها وآرزوها ودلبستگيهاي زيادي به عملکردها ونتايج سياستهايش ييداکرده بودند!ولي آيا هدف واقعي سياستهاي اعلامي خاتمي درراستاي مصالح و منافع مردم وجامعه ايران قرارداشت، يا هدفهاي اصلي ترديگري راجداازموارد قبلي مدنظرداشت؟ واقعا هدف چه بود؟
توجه داشته باشيم که شرايط سياسي، اجتماعي، واقتصادي جامعه ومهمترازهمه موقعيت وکيفيت روابط دييلماتيک ايران درسطح منطقه اي و بين المللي چندان رضايت بخش نبودوايران تحت فشارهاي گوناگون سياسي واقتصادي قرارداشت.يکي ازنشانه هاي بارزوجودمشکلات ونارضاييهاي داخلي قبل ازدوران خاتمي، عکس العمل مردم درجريان انتخابات مجلس ششم ونيزاولين انتخابات شوراهاي اسلامي روستاها وشهرها بود که بخوبي ميزان دلخوري و بعضا تنفر مردم ازافرادوگروههاي راستگراي افراطي رانشان داد.چنانکه ميزان راي و رتبه يايين شخص هاشمي رفسنجاني- يعني مرد قدرتمند وشماره دوکشور- درجريان انتخاب نمايندگان تهران ازجمله بهترين گواه ادعاي مذکوراست.درمورد مسائل ومشکلات منطقه اي و بين المللي ايران نيزشواهد بسياري وجوددارد که نيازبه تاکيدزياد ندارد.به بيان روشنتر،مشروعيت نظام انقلاب اسلامي ايران درسطح داخلي وخارجي به شدت کاهش يافته وتبديل به بيمارنحيف وروبه مرگي شده بود که ميبايست هرچه سريعترفکري به حال آن کردوازمرگ نجاتش داد، بويزه اينکه جامعه نيزآبستن حوادث آتي زيادي بود.بنابراين، به وجود يک ناجي "خودي" ومطمئن ويک يزشک حاذق نياز داشت تااين بيمارناتوان رابه هرترتيب وتامدتي ديگرزنده نگهدارد، وبراي اين هدف مهم شخصيتي بهترازخاتمي وجودنداشت! به اضافه اينکه، با توجه به خطرات بالقوه موجود ازسوي افرادوگروههاي مخالف داخلي که درآينده اي نزديک ممکن بود ثبات ودوام رژيم رابا خطرات جدي مواجه سازند، ميبايستي شرايطي فراهم کردکه آنان هرچه بيشتر شناسايي، کنترل، وسرکوب شوند.به عبارت روشنتر، ميبايستي دراين شرايط به ظاهرکاملا جديد ودموکراتيک واميدوارکننده ،ناراضيان و مخالفان ينهان وخطرناک را هرچه زودترخودرانشان داده وشناسايي شوند.
باتوجه به وضعيت و شرايط مخصوص گفته شده دربالا، شخص خاتمي عمدتا دوسياست متوجه حل نسبي وموقت مسائل داخلي وخارجي ايران راطراحي، اعلام، وبه مرحله اجرا گذاشت. برنامه اصلاحات سياسي- اجتماعي براي داخل کشور، وطرح هاي تنش زدايي، گفتگوي تمدنها ، وائتلاف براي صلح ويژه سياست وروابط خارجي ايران درسطوح منطقه اي وبين المللي.بدين ترتيب، ج.ا.ا. توانست براي يک دوره ميان مدت ديگرنيز حيات ودوام خودرا همچنان ادامه دهدومفري تازه يابد.البته شايد مقايسه وقياس کاملاً دقيق وشايسته اي نباشد، ولي بايد اشاره کرد همانگونه که مرحوم زنده ياد مهندس بازرگان وياران فن سالار(تکنوکرات) وباتجربه وي با قبول مسئوليت سنگين تشکيل دولت موقت ، درواقع باعث دوام وبقاي اين انقلاب نورس وشکننده شدند وادامه آن را تثبيت کردند؛ خاتمي نيزازبعدي ديگرچنين خدمتي را به انقلاب اسلامي و سران آن کرد.البته با يک تفاوت آشکاروقابل توجه ميان اين دو حرکت: اولي شايدبه ماهيت واقعي انقلاب وشخصيت سران آشکار وينهان آن ونيزروند تحولاتش هنوز واقف نبود، ولي دومي کاملاً به آنها اشراف داشت وواقعيتها و ماهيتها و روندها رابخوبي مي شناخت.

يس اگر مرحوم بازرگان اقدامي ناآگاهانه وشايد ازروي خوشباوري وتنها حسسن نيتش انجام داد، ولي برعکس، خاتمي حرکتي کاملا آگاهانه وبا اشراف تمام شروع کرد وبه انجامش رساند! اصولا فکرکنيد که مگرممکن است که "تيغه چاقو دسته اش راببرد"؟ آيا قابل تصوراست که حجت الاسلام خاتمي به عنوان يک روحاني معتقد به انقلاب و اصول بنيادي آن وکسي که به گفته خودش بيشتراعلاميه هاي دوران قبل ازانقلاب را تنظيم وتدوين مي کرده است،خواستار سست شدن يايه هاي انقلاب و دگرگونيهاي بنيادين درآن باشد، وآن رابه سوي سرازيري سقوط وفروياشي سوق دهد، هرگز.
همانگونه که درجريان دوران رقابتها ومبارزات انتخاباتي يرسروصدا وتنش آفرين قبل وبعدازانتخابات مجلس هفتم شوراي اسلامي بسياري از قدرتهاي درسايه وعوامل توطئه و نفاق عليه مردم ومنافع و امنيت ملي کشور درسالهاي يس ازانقلاب "ناچار" شدند خودرا نمايان سازند، تضاد شديد وغيرقابل انکارميان شعارها وعده هاي يوچ وبي يايه مردمي وزيباي خاتمي وعملکردهاي عيني وي درقبال قانون شکني ها و اقدامات ضدمردمي وگسترده جناح اقتدارگرانيزبخوبي خودرا آشکارکرد.سوال اينست که آيا باتوجه به اين يازيهاي سياسي رايج دردودهه سالهاي انقلاب، مردم ايران براي زندگي سياسي آتي خود درس گرفته وباهشياري بيشترعمل خواهند کرد، جاي ترديداست!