مصاحبه «رويداد» با «محمدرضا خاتمي» درباره مجلس هفتم، تقسيم كميسيونها، برنامه جبهه مشاركت و اظهارات دبير مجمع روحانيون مبارز
«محمدرضا خاتمي» دبير كل جبهه مشاركت در گفتوگويي با خبرنگار «رويداد» اعلام كرد كه اين حزب سياسي فراكسيوني در دوره هفتم مجلس نخواهد داشت. وي در اين مصاحبه كه روز يكشنبه 24 آذرماه انجام شد، به سه سوال «رويداد» درباره نحوه تقسيم كميسيونها مجلس هفتم، رويكرد جبهه مشاركت به دوره جديد پارلمان و نيز اظهارات اخير «مهدي كروبي» دبير مجمع روحانيون مبارز مبني بر تندروي برخي گروههاي دوم خردادي پاسخ داد. متن مصاحبه به اين شرح است:
درجريان تقسيم كميسيونهاي مجلس هفتم شاهد ثبت نام گسترده براي سياسيترين كميسيون (سياست خارجي و امنيت ملي) و كمبود متقاضي براي كميسيونهاي آموزش و اقتصادي و نبود متقاضي در كميسيونهاي اصل 90 و قضايي مواجه شدهاند. تحليل شما از اين اتفاق با توجه به شعارهاي اقتصادي آبادگران و ادعاي دوري آنها از اقدام سياسي چيست؟
محمدرضا خاتمي: به نظر من، اصولاً ماهيت مجلس، ماهيتي سياسي است و كساني كه شعاري غير از آن دادهاند يا فريبكاري كردهاند و يا بسيار ناآگاه به اين واقعيت هستند. مجلس غير سياسي اصولاً مجلس نيست و اداره هر كشور يعني سياست. به نظرم حادثهاي كه در جريان انتخاب كميسيونها اتفاق افتاد اولين تضاد عميق شعار با عمل گروهي بود كه هر چند نام قشنگي دارند اما اسم بيمسمايي است و چون به واقعيتها توجه ندارند، هر روز تناقضها و تضادهاي دروني آنها به نوعي بروز ميكند. شايد در قدم اول بتوانند با تطميع و تهديد «شهرستانيهاي بيپناه» را به هر جا كه ميخواهند بفرستند و اركان مجلس را در تصرف وفاداران به خود قرار دهند. اما اين امر قابل تداوم نيست. به نظرم اوجگيري اين تضادهاي دروني سبب خواهد شد تا اين آقايان براي حفظ انسجام ظاهري خود هم كه شده مجبور خواهند بود به بينشهاي جديد در عرصه داخلي و خارجي روي آورند كه در اين صورت دود آن عمدتاً به چشم مردم خواهد رفت.
در عرصه اقتصادي هم اولاً ديدگاه حاكم بر آقايان ديدگاهي است كه فقط به «توزيع عادلانه فقر» خواهد انجاميد وبا توجه به اقتصاد رانتي و دولتي بايد شاهد گسترش فقر، فساد و تبعيض باشيم كه در اولين قدم هم با ارائه طرح «هماهنگ پرداخت»، هر چند آن را در پس شعاري زيباي «حمايت از مستضعفان و قشر كم درآمد حقوق بگير» پنهان كردهاند، خودنمايي كرده است.
ثانياً واقعيت بنيه اقتصادي كشور به نحوي است كه اگر حتي برنامههاي مترقي مجلس ششم و دولت فعلي را هم بخواهند ادامه دهند، در كوتاه مدت براي ملت آب و نان نخواهد شد.
در مجموع وقتي آقايان در حفظ انسجام خود دچار اشكال هستند و شعارهاي اقتصادي آنها هم در برابر واقعيتها رنگ ببازد، چارهاي نخواهند داشت جز اينكه در عرصه داخلي و خارجي به دشمنتراشي موهوم بپردازند.
در آينده نزديك شاهد تند شدن فضاي سياسي مجلس عليه اصلاحطلبان، بخصوص بخش سياسي درون حاكميت خواهيم بود،همزمان شاهد اوجگيري تدريجي تنشها در روابط بينالملل هستيم و به نظرم اين وضعيت تا انتخابات رياست جمهوري فراز و نشيبهاي زيادي خواهد داشت.
2- با توجه به فضاي حاكم بر مجلس هفتم و در اقليت بودن جريان نزديك به جبهه مشاركت، اين حزب چه برنامهاي براي فعاليت فراكسيوني خود دارد؟ آيا بحث ائتلاف با فراكسيونهاي مستقل و وفاق درست است؟ آيا اين جريانها از نظر سياسي قابل اتكا هستند؟
محمدرضا خاتمي: جبهه مشاركت، حزبي قانوني و فراگير است كه پايگاههاي اثرگذاري خود را دارد. اولين كار ما بايد كم كردن ضررهاي اين مجلس باشد كه روند شكلگيري آن بر اساس «قانونشكني» بوده است. ما بايد از همه توان خود چه درون مجلس و درون همه بخشهاي حاكميت و چه در جامعه استفاده كنيم تا جلوي اين ضررها را بگيريم.
در قدم بعد، ما معتقديم هر گام مثبتي را از جانب هر كس بايد تقويت كرد. ما اول به ماهيت و نتيجه عمل هر فرد يا نهاد نگاه ميكنيم، بعد به ماهيت خود فرد و آن نهاد. هر چند معتقديم نهادهاي غيرقانوني يا افراد غيرمنتخب نميتوانند چندان منشأ اثرات مفيد باشند ولي در هر حال تلاش كنيم بين افراد و اعمال آنها تمايز قائل شويم.
درمجلس هفتم، به نظرم با گذشت زمان اقتدارگرايان تضعيف خواهند شد(به دلايل پيش گفته) اما بايد اين را هم قبول كرد كه اصلاحطلبان واقعي در مجلس بسيار اندك هستند و كار بسيار سختي پيش رو دارند. اگر اين عده اندك حاضر باشند فداكارانه در ميدان حاضر شوند و برنامههاي مجلس ششم را مد نظر قرار دهند و ارتباط وثيق خود را با بدنه جامعه و بخصوص نخبگان جريان اصلاحطلبي برقرار كنند، حتماً منشأ اثرات مهمي خواهند بود.
جبهه مشاركت از آنجا كه معتقد به سياه و سفيد كردن يا به عبارتي صد و صفر كردن مسائل اجتماعي و سياسي نيست، براي خود وظيفه ميداند كه از همه امكانات و فرصتها بهره گيرد. اما فراكسيوني به نام «مشاركت» در مجلس هفتم وجود نخواهد داشت.
3-نظر شما درباره انتقادهاي آقاي كروبي از عملكرد فراكسيون مشاركت در مجلس ششم در مسايلي نظير تحصن، نامه به مقام رهبري و … چيست و آيا نظر ايشان مبني بر «نبود هماهنگي در جبهه دوم خرداد» را قبول داريد؟
محمدرضا خاتمي: به نظرم، تفاوت مشي دوستان مجمع روحانيون مبارز با گروههاي ديگر مانند مشاركت را همه ميشناسند و اصولاً ما اين تفاوتها و اختلافها را نقطه مثبت جريان اصلاحطلبي ميدانيم.
همواره هم گفتهايم جبهه دوم خرداد حول حداقلها شكل گرفته است نه حداكثرها.
نكته ديگر اينكه ما معتقديم شكافي بين حاكميت و ملت هست كه پر كردن اين شكاف تنها از طريق افراد و نهادهايي ممكن است كه درهر دو طرف بتوانند عمل كنند.
اينكه فقط جانب حكومت را بگيريم، سبب بياعتمادي كامل ملت ميشود كه نتيجه آن در انتخابات مجلس هفتم براي كساني كه در انتخابات شركت كردند، معلوم شد.
اگر هم بخواهيم يكسره با حكومت و اهل آن قهر كنيم، با توجه به ساختار سياسي و اجتماعي كشور، اثرگذاري براي اصلاح بسيار كم و يا اصلاً هيچ خواهد شد.
فرق اساسي نيروهاي اصلاحطلب از جمله جبهه دوم خرداد در همين پارامتر مهم است. عدهاي تنها به سازوكارهاي درون قدرت بسنده ميكنند و پايگاه مردمي خود را از دست ميدهند و عدهاي ديگر هم يكسره با حكومت قهر ميكنند و گمان ميكنند غير از زيرورو شدن ساختار سياسي امكان هيچ اصلاحي نيست كه سرنوشت آنها چيزي جز تبديل شدن به يك محفل دوستانه بسته و بيتأثير در جامعه نيست.
هنر مهم اصلاحات جمع بين اين دو است كه كاري بسيار سخت و مشكل است و به همين جهت، همه نميتوانند اين راه را تا آخر طي كنند و اختلافات بروز ميكند يا عميقتر ميشود.