"مسلم است كه سعيد مرتضوي قاتل مادر منست"، گفت و گوي ويژه شهروند با استفان هاشمي فرزند زهرا کاظمي

گفت وگو: علي شريفيان ( شهروند ــ مونتريال)
[email protected]
www.shahrvand.com

مسلم است كه سعيد مرتضوي قاتل مادر منست

نام شيرين عبادي از فهرست وكلاي خانواده كاظمي حذف شده است

نامه استفان هاشمي در تقبيح سفر كريتين به ايران را نشنال پست با حذف چند قسمت مهم آن چاپ كرده است!

مراسم سالگرد قتل زهرا كاظمي غروب جمعه 9 جولاي در مونتريال برگزار ميشود

با نزديك شدن محاكمه محمدرضا اقدم احمدي «بز بلاگردان جنايت مرتضوي»، پرونده زهرا كاظمي وارد مرحله تازه اي ميشود

مادر من مرد، مرده است. من اين فرصت را پيدا كرده ام كه عليه جنايات جمهوري اسلامي با تمام جهان حرف بزنم و اميد دارم اين گونه جنايات دوباره اتفاق نيفتد
----------------------------------------------

درآمد و پيش زمينه: ممكن است بسياري از شما مطالبي كه در اين قسمت آمده، بدانيد. اما لازم ديدم دست كم براي يادآوري آنچه در مورد قتل بيرحمانه زهرا كاظمي گذشته، نكاتي را در اينجا بياورم.
اين قسمت عمدتا با استفاده از بايگاني خبري و گزارشهاي شهروند و همينطور بايگاني شخصي اين قلم و براساس گفت و گوهايي كه با استفان هاشمي در گذشته داشته ام و در شهروند انتشار يافته اند، فراهم آورده شده است.

در اواخر ماه جون سال گذشته (تيرماه 1382) خبر دستگيري و پس از آن اخبار شكنجه و قتل خبرنگار عكاس كانادايي ايراني تبار به وسيله نيروهاي امنيتي جمهوري اسلامي، به وسيله خبرگزاريها منتشر شد. وي در روز 23 جون (3 تيرماه 1382) در حالي كه مشغول عكس گرفتن از خانواده هاي زندانيان در مقابل زندان اوين بود، دستگير شد. اخبار مربوط به اين حادثه براي مدتها در صدر خبرهاي رسانه هاي جهان و كانادا قرار داشت. ايرانيان و بويژه ايرانيان ساكن كانادا، به تظاهرات اعتراض آميز متعددي در اين پيوند و به بهانه قتل زهرا كاظمي پرداختند. در اين تظاهرات در چهار گوشه جهان اعتراضات گسترده اي عليه جنايات حكومت جمهوري اسلامي صورت گرفت.
سازمانهاي بين المللي دفاع از حقوق بشر و روزنامه نگاران مانند "گزارشگران بدون مرز"، سازمان "ديده بان حقوق بشر"، "انجمن بين المللي قلم" و ديگر سازمانها به شكلهاي گوناگون ضمن محكوم كردن جنايت و موارد مكرر و متعدد نقض حقوق بشر در ايران، خواستار رسيدگي به اين جنايات و اقدامات فوري دولت كانادا و مجامع بين المللي از جمله سازمان ملل متحد و كشورهاي عضو اتحاديه اروپا در اين زمينه شدند.
استفان هاشمي تنها فرزند قرباني جنايت جمهوري اسلامي، خبرنگار عكاسي كه براي چند موسسه مطبوعاتي و خبري، از جمله نشريه فرانسه زبان Recto verso چاپ مونتريال كار ميكرد، در اعتراض به شكنجه و قتل مادرش به دادخواهي برخاست و خواستار برگرداندن پيكر مادرش به منظور كالبد شكافي در جهت روشن شدن چگونگي مرگ وي شد. وي همچنين از دولت كانادا خواست كه در مورد قتل مادرش به اقدامات اساسي و فوري دست بزند.
بيل گراهام وزير امور خارجه كانادا كابينه ژان كريتين نخست وزير وقت دولت ليبرال هم به طور رسمي از انجام اين جنايات عليه يك شهروند كانادايي به جمهوري اسلامي اعتراض كرد. ژان كريتين هم اين جنايت را محكوم نمود. كشمكش ميان مقامات رسمي دو كشور به آنجا رسيد كه كانادا در پي خاكسپاري كالبد زهرا كاظمي پيش از انجام كالبدشكافي تحت نظر نمايندگان دولت كانادا و اصولا هر نوع كالبد شكافي، سفير خود فيليپ مك كينن را از ايران فرا خواند. پس از چندي فيليپ مك كينن به تهران بازگشت و در جلسه ي محاكمه تنها متهم دستگير شده در پيوند با قتل زهرا كاظمي حضور يافت.
جمهوري اسلامي ابتدا اعلام كرده بود كه قرباني به علت ضربه مغزي درگذشته است، اما چهار وزير دولت محمد خاتمي رئيس جمهوري مامور رسيدگي به حادثه شدند و علي ابطحي معاون خاتمي اعلام كرد كه زهرا كاظمي به علت ضربه اي كه بر جمجمه اش وارد آمده، دچار خونريزي شده و به اين شكل به قتل رسيده است.
براي محمدرضا اقدم احمدي مامور امنيتي دستگير شده فقط يك جلسه در ماه اكتبر گذشته تشكيل شد، اما پس از آن جلسه، محاكمه وي به دلايلي كه هيچگاه به اطلاع مردم نرسيد تا به امروز به تعويق افتاده است. تا اينكه چندي پيش دستگاه قضايي دومين جلسه محاكمه وي را پس از اين همه مدت تعويق و تاخير براي روز 17 جولاي (28 تيرماه) معين كرد.
اين محاكمه قرار است در دادگاه امور جنايي شماره 1158 صورت گيرد. در ماه نوامبر دادگاهي تقاضاي شيرين عبادي برنده جايزه صلح نوبل سال 2003 را براي وكالت خانواده كاظمي پذيرفت. اما روز شنبه خبرگزاريها خبر دادند در دعوت نامه دستگاه قضايي از وكلاي اين پرونده نام شيرين عبادي حذف شده است. بي بي سي با محمدعلي دادخواه يكي از وكلاي اين پرونده، از اعضاي كانون مدافعان حقوق بشر و همينطور عضو كانون وكلاي ايران در اين مورد گفت و گويي انجام داده كه محمدعلي دادخواه درباره حذف شيرين عبادي كه به طور رسمي وكالت خانم عزت كاظمي احمدآبادي مادر زهرا كاظمي را برعهده داشته و دارد، آن را يك اشتباه خوانده و گفته است كه با بازگشت شيرين عبادي و اقدامات لازم، تصحيح خواهد شد. وي اين اقدام دستگاه قضايي را غيرقانوني خوانده است. در گفت و گوي شهروند با استفان هاشمي، او نظر ويژه اي در مورد اين وكلا و قدرت عملي آنها دارد. در حال حاضر بجز محمدعلي دادخواه، آقايان عبدالفتاح سلطاني و سيدمحمد سيف زاده وكلايي هستند كه قرار است در جلسه دادگاه شركت داشته باشند.
ــ روز دوم جون استفان هاشمي نامه اي خطاب به كريتين نوشته و او را به خاطر بي عملي و همينطور رياكاري اش در مورد حقوق بشر و كم كاري در مورد مسئله قتل مادرش مورد انتقاداتي پركنايه، نيش دار، اعتراض آميز و محكوم كننده قرار داده است و او را به خاطر سفرش از جانب شركت نفتي پتروگاز كلگري آلبرتا براي انجام معاملات تجاري با طنزي آشكار و شفاف مذمت كرده است. نشريه Le duvoir چاپ مونتريال اين نامه را به طور كامل چاپ كرده اما نشنال پست(National Post) برخلاف اصول و پرنسيپ هاي روزنامه نگاري بدون هيچ توضيحي با حذف پنج شش سطر مهم نامه، آن را چاپ كرده است. از جمله عبارات حذف شده نامه استفان، عبارات ". . . به خود اجازه دادم اين نامه را بنويسم. به نظر ميرسد كم كاري شما براي اجراي عدالت در حق يك كانادايي ــ زهرا كاظمي ــ با اسكناس هاي درشت سبز رنگ دارد پرداخت ميشود." همينطور عبارت استفان هاشمي در مورد سفر كريتين به ايران كه نوشته: ". . . و با اين آگاهي كه شما به عنوان يك شهروند كانادايي و همينطور يك ليبرال بدون عذاب وجدان به ايران سفر ميكنيد." ". . . من تنها ميتوانم از شما تشكر كنم. شما نه تنها به كانادا با حرارت متظاهرانه (و) مدافعانه حقوق بشر خود ارج ميگذاريد بلكه به ايران و فرزندانش نيز ارج مينهيد، به كساني كه ميتوانيد اطمينان خاطر داشته باشيد كه منافع اين معامله به حساب آنها واريز خواهد شد."
ــ در پي انتشار خبر سفر تجاري كريتين به ايران روز چهارشنبه 19 ماه مي 2004 در اتاوا گروهي از ايرانيان در اعتراض به اين سفر جلوي دفتر او دست به تظاهرات زدند و خواهان لغو سفر كريتين به ايران شدند. در همين پيوند يك اعتراض نامه نيز به آدرس www.petitiononline.com/eteraz/petition بر روي اينترنت براي امضاي مخالفان سفر كريتين به ايران قرار گرفت كه خبر آن در شهروند نيز منتشر شد.
ــ مايكل پترو روزنامه نگار كانادايي گزارشي تحت عنوان "به راستي چه بر سر زهرا كاظمي آمد؟ حقايقي تازه از روزهاي آخر زهرا كاظمي" نوشت كه هم در نشريه گازت چاپ مونتريال و هم در نشنال پست در نيمه دوم ماه مي به چاپ رسيد. ]اين گزارش با ترجمه اين قلم در شهروند شماره 891ــ 25 ماه مي نيز چاپ و منتشر گرديد[ . مايكل پترو در گزارش تحقيقي خود درباره روزهاي آخر، چهار روزي كه زهرا كاظمي در زندان اوين زنداني بود، از زبان هم بندان او در بند 109 زندان اوين حقايقي را نقل كرده و به اين نتيجه ميرسد كه سعيد مرتضوي دادستان كل دستگاه قضايي جمهوري اسلامي زهرا كاظمي را به قتل رسانده است.
ــ اكنون با نزديك شدن از سر گرفته شدن محاكمه محمدرضا اقدام احمدي (بز بلاگردون) جنايت هولناك سعيد مرتضوي، پرونده قتل زهرا كاظمي وارد مرحله تازه اي شده است.
ــ همزمان با نزديك شدن اين خيمه شب بازي جمهوري اسلامي كه هيچ اميدي نميرود در آن عدالت اجرا شود، يك گروه بيست نفره از نمايندگان كشورهاي عضو اتحاديه اروپا به سرپرستي مايكل گالر از روز شنبه 11 جون در تهران به سر ميبرند. اين گروه براي دور چهارم گفت وگو با مقامات جمهوري اسلامي درباره معضل نقض حقوق بشر به ايران رفته اند.
ــ با توجه به اين تحولات و بي توجهي كامل دولت كانادا در پي گيري قتل زهرا كاظمي و انتشار خبر حذف شيرين عبادي از فهرست وكلاي خانواده كاظمي كه روز شنبه 11 جون به وسيله آسوشيتدپرس و خبرگزاري كانادا منتشر شد، اين قلم از سوي شهروند بر آن شد كه براي سومين بار با استفان هاشمي گفت و گويي داشته باشد كه نكات تازه و مهمي را در پيوند با جنايت جمهوري اسلامي، قتل زهرا كاظمي دربرميگيرد.
ــــــ
(صبح روز يكشنبه با قرار شب گذشته مان با استفان تماس ميگيرم و گفت و گوي تلفني مان را انجام ميدهم.)
خبر را حتما شنيده اي، خانم شيرين عبادي از فهرست وكلاي پرونده . . .
ــ البته، ميدانم. . .

چه كسي خانم عبادي را به عنوان وكيل پرونده قتل مادرت استخدام كرد؟
ــ خانم عبادي وكيل اين پرونده هست، بوده . . . خانم عبادي به وسيله مادربزرگم براي وكالت پرونده استخدام شده و بعد سه وكيل ديگر كه حتما ميشناسي آنها هم براي پي گيري پرونده معين شدند . . براي مواردي كه خانم عبادي در ايران نباشد . . . آنها دسته جمعي بر روي اين پرونده كار ميكنند.

نشريه گلوب اندميل همراه با انتشار اين خبر نوشته كه شما يك ماه پيش گفته ايد كه اميد نداريد شيرين عبادي بتواند در راستاي اجراي عدالت و مجازات قاتل و آمران قتل مادرت كاري انجام بدهد!
ــ براي من اين مهم نيست كه از وكالت خانم عبادي در مورد پرونده قتل مادرم جلوگيري شده، اين موضوع مرا آزار نميدهد. اول اينكه سه وكيل ديگر آنجا هستند و كار رسيدگي به پرونده را دنبال ميكنند و به علاوه با اوضاع آنجا ]آنچه در جمهوري اسلامي ميگذرد[ هيچ وكيلي، ــ خانم عبادي كه جايزه صلح نوبل را برده يا هر كس ديگري هر چقدر كه شهرت جهاني داشته باشد هر كسي ديگري ... هيچ قدرتي ندارد كه قادر باشد و بتواند كمكي به اجراي عدالت بكند. براي همين است كه براي اجراي عدالت نياز به پشتيباني جامعه بين المللي و دولت كانادا داريم.

دولت كانادا در اين مورد چه كاري ميتواند و خواهد كرد؟ در تماس هايي كه با سازمان هاي بين المللي داشته اي چه نتيجه اي گرفته اي؟
ــ سازمان هاي بين المللي خيلي پشتيباني ميكنند و تا به اينجا دست به اقداماتي هم زده اند. من با وزراي كشورهاي عضو اتحاديه اروپا تماس داشته ام و در ماه اپريل در جريان برگزاري نمايشگاه آثار عكاسي مادرم كه در پاريس بودم با مقام مسئول حقوق بشر دولت فرانسه ملاقات و گفتگو داشتم. آنها قول داده اند اين جنايت را پي گيري كنند و براي مجازات عاملان آن جمهوري اسلامي را زير فشار بگذارند.

كي براي آخرين بار با مقامات دولت كانادا تماس داشته اي؟
ــ ماه گذشته پس از كنفرانس مطبوعاتي ام سعي كردم با بيل گراهام وزير امور خارجه ملاقاتي داشته باشم ولي وقت ملاقات نداد. از دادن وقت ملاقات و ديدار و گفتگو طفره رفت و خودداري كرد.

بعد از تقريبا يك سال كه از ماجراي قتل مادرت ميگذرد، روي هم رفته اقدامات دولت كانادا را چگونه ارزيابي ميكني؟
ــ من بارها در گفتگوها و مصاحبه هايم، در كنفرانس هاي مطبوعاتي و سخنراني هاي خود گفته ام آنها هيچ كار مهمي انجام نداده اند. هيچ. در ابتداي وقوع اين جنايت چون خبر قتل براي مدتها، هر روز و هر ساعت در صدر خبرها بود و بازتاب گسترده اي[مخصوصا در كانادا] پيدا كرده بود آنها به علت فشاري كه از سوي رسانه ها و افكار عمومي احساس ميكردند حرفهايي ميزدند و از اقداماتي سخن ميگفتند. اما حالا كه كمتر موضوع در خبرها مي آيد، فشار كمتري احساس ميكنند. هنوز به حرفهاي ما گوش ميدهند، اما به كلي قصد و اشتياق و تمايلي ندارند كه اين موضوع را پي گيري كنند. اما قتل مادر من، هرگز، هرگز و هيچگاه فراموش نخواهد شد.

به طور كلي در اين مدتي كه گذشته برخورد مقامات دولت كانادا و جمهوري اسلامي و وقت تلف كني هاي آنها را، بازي هاي سياسي شان را، بهانه آوردن ها، اين همه تاخير در رسيدگي به اين جنايت برايت قابل قبول هست؟ به نظرت منطقي ميآيد؟
ــ اينها همه ... اين اتلاف وقت و تاخيرها را هيچ گونه نميتوان توضيح داد. هيچ منطقي ندارد. قابل توجيه نيست. [مقامات جمهوري اسلامي] اگر منطق داشتند در همان آغاز بايد كالبد مادرم را به كانادا برميگردانند اما آنها با دفن كردن[تند و سريع و شتابزده] فقط مسئله را پيچيده تر و غيرقابل حل كردند.

مايكل پترو روزنامه نگار كانادايي گزارشي با تكيه بر گفته هاي زندانياني كه همزمان با مادر شما و در بند 109 زندان اوين، بندي كه مادرت هم در اوين در آنجا چهار روز زنداني بوده نوشته كه در نشريات كانادا چاپ شده است. مايكل پترو براساس تحقيقات خود ميگويد قاضي سعيد مرتضوي با ضربه پاشنه كفش خود بر جمجمه مادرت ايشان را به قتل رسانده است. مايكل پترو در گزارش خود تاييد كرده كه همه هم بندان مادرت متفق القول اين واقعيت را تاييد ميكنند.
ــ ما از روزهاي اول اين را ميدانستيم. چند وقت پس از انتشار خبر قتل مادرم نشريه ليبراسيون چاپ فرانسه اين خبر را بر روي جلد خود منتشر كرد. بر همه مسلم است كه سعيد مرتضوي قاتل مادر منست.

در مورد نامه اي كه به ژان كريتين نوشته اي... كريتين عكس العملي نشان نداده، پاسخ نگفته است؟
ــ من آن نامه را ننوشتم كه كريتين جواب بدهد. انتظار پاسخ گرفتن ندارم. در آن نامه من احساسات خود را درباره سفر كريتين خطاب به او بيان كرده ام. همين جا بگويم كه نامه مرا نشريه فرانسوي Le Devoir به طور كامل چاپ كرده اما نشنال پست بدون اجازه من پنج، شش سطر آن را حذف كرده و به چاپ رسانده است.

قرار است روز 9 جولاي مراسم ويژه سالگرد مادرت با برنامه هاي ويژه اي كه تدارك ديده شده در سالن دي. بي. كلارك در پرديس مركز نشر دانشگاه كنكورديا در مونتريال برگزار شود و مثل اين كه قرار است خودت مجري برنامه باشي.
ــ در اين مورد با شهرزاد [ارشدي] صحبت كن. او درباره اين مراسم اطلاع دارد و ميتواند توضيح بدهد.
(اين مراسم به وسيله «بنياد زهرا كاظمي» با مديريت شهرزاد ارشدي كوشاگر سياسي و اجتماعي و هنرمند عكاس و يكي از اعضاي فعال جامعه ايرانيان مونتريال كه از ابتدا مسئله قتل زهرا كاظمي را به طور جدي و همه جانبه دنبال كرده، برگزار ميشود. شهرزاد ارشدي توضيحات مفصلي درباره مراسم سالگرد زهرا كاظمي داده كه به زودي و در فرصت مناسب در بخش هاي خبري شهروند از نظرتان خواهد گذشت.)

استفان هيچوقت با سفارت جمهوري اسلامي درباره قتل مادرت تماس گرفته اي در گفتگوي اول مان از من پرسيدي كه چگونه ميشود با مقامات سفارت...
ــ نه، هيچوقت

با مادربزرگت تماس داري؟
ــ تقريبا مرتب با ايشان در تماس هستم.

و از پدرت ... از او هنوز خبري نيست؟ در مصاحبه سال پيش اين پرسش را با تو مطرح كردم.
ــ نه، من پدري ندارم.

فكر ميكني عاملان قتل مادرت روزي مجازات شوند؟
ــ اين پرسش مشكلي است. نميدانم. نميتوانم به آن جواب بدهم. آن چه كه ميدانم آنست كه مادرم به قتل رسيده و من در تلاش دادخواهي خون او هستم. وقتي كوچكتر بودم در فرانسه، مادرم هيچگاه درباره اين تراژدي كه به خاطر ديكتاتوري حاكم بر ايران نميتواند در وطن خودش زندگي كند با من حرف نميزد. مادرم در فرانسه خوب جايگزين شده و جا افتاده بود. در مورد اين تراژدي با من حرف نميزد. من هميشه درباره اين غم و اندوه، اين تراژدي مادرم احساس خاصي داشتم. نميدانستم مادرم چرا نميتواند در وطن خودش زندگي كند و بايد در فرانسه زندگي كند. با من هميشه درباره فرانسه حرف ميزد. اين احساس خودم را حالا بيشتر ميفهمم و بهتر درك ميكنم. تراژدي زندگي در جايي غير از وطن را در مورد مادرم بيشتر ميفهمم. اين تراژدي را حالا گسترده تر، عميق تر و روشن تر احساس ميكنم كه مادرم به خاطر ديكتاتوري حاكم بر ايران نميتوانست در آنجا زندگي كند.

و حالا كه مادرت را، كالبد او را جمهوري اسلامي نزديك به يك سال ميشود كه در شيراز دفن كرده چه احساسي داري. به دنبال چه هستي؟ آيا خواهان اجراي عدالت و مجازات جانياني هستي كه او را كشته اند يا از اين دورتر ميبيني و فراتر ميروي. در كنار اين كار عليه شكنجه و كشتار و ديكتاتوري حاكم بر ايران هم حركت ميكني؟ من اينجا و آنجا مدتي است كه ميخوانم و ميشنوم كه درباره هر دو موضوع همزمان و در ارتباط با هم حرف ميزني و اعتراض داري. درست ميگويم؟
ــ من خيلي خوشحالم كه شما اين را درك كرده ايد و از برداشت شما سپاسگزارم كه كارها و تلاش مرا درك كرده ايد. من همانطور كه ميگويي به هر دو دليل دارم پرونده مادرم را دنبال ميكنم. من اين فرصت را پيدا كرده ام كه درباره جناياتي كه در ايران شده و ميشود با تمام مردم جهان حرف بزنم. صدايم را به آنها برسانم و از آنها براي خاتمه بخشيدن به ديكتاتوري در ايران كمك و پشتيباني بگيرم. قربانيان زيادي در ايران هستند كه اين فرصت را ندارند. بنابر اين من اين مسئوليت را احساس ميكنم و تلاش ميكنم با تمام قدرت آن را انجام دهم. مادر من مرده است. من در تلاشم كه وقايع اين طوري دوباره اتفاق نيفتد.

جامعه ايرانيان چه كرده و در اين راه چه بايد و ميتواند بكند؟
ــ خيلي از ايرانيان هميشه حاضر به كمك و پشتيباني هستند و خيلي خوب كمك ميكنند. گروهي هم هستند كه اصلا نميدانند در ايران چه ميگذرد و برايشان مهم هم نيست، آنها مشغول زندگي خود در كشورهايي هستند كه در آنجا ساكن شده اند.

زندگي خودت چطور ميگذرد. دوباره به كار به عنوان مدل برنگشته اي، مشغول چه كارهايي هستي؟
ــ تمام وقت فعلا مشغول دنبال كردن پرونده مادرم هستم و در تلاش شكل دادن «بنياد زهرا كاظمي» هستم.

و شنيدم كه به زودي تارنماي اين بنياد بر روي اينترنت قرار ميگيرد.
ــ بله به زودي... براي آينده در فكرم كه به دانشگاه بروم و درسم را ادامه بدهم.
(از استفان به خاطر گفتگويش با شهروند تشكر ميكنم. قبل از اين كه از او خداحافظي كنم ميپرسد: اين مطلب را چطور ميخواهيد چاپ كنيد؟، ميگويم حتما همراه مطلب عكسي از مادرت خواهيم داشت.

ــ با همان عكس پاسپورتي اش... از آن عكس خسته شده ام. عكس ديگري از مادرم ميفرستم آن را با مصاحبه چاپ كنيد.

حتما... اگر عكس ديگري در اختيار ما قرار بدهي همين كار را ميكنيم و يك عكس هم از خودت برايمان بفرست.
ــ نه، عكس خودم مهم نيست. اما يك عكس ديگر از مادرم برايت ميفرستم.

خوب استفان خيلي ممنون از وقتت... مواظب خودت باشد تا بعد كه دوباره با هم حرف بزنيم.
ــ تو هم همينطور... من هم متشكرم.

يكشنبه13 جون ــ 2004 مونتريال ــ كانادا

Copyright: Ali Sharifian - Shahrvand