دومين جلسه رسيدگي به پرونده اتهامي دکتر "هاشم آقاجرى" صبح و بعدازظهر
دوشنبه به صورت علني و باحضور متهم ، وکيل مدافع ، خانواده متهم و نمايندگان
رسانه هاى گروهي داخلي و خارجي برگزار شد.
به گزارش خبرنگار گروه اجتماعي ايرنا، دومين جلسه رسيدگي به موارد
اتهامي هاشم آقاجرى ساعت ۱۰ صبح در شعبه ۱۰۸۳ دادگاه عمومي تهران و به
رياست قاضي اسلامي آغاز شد.
قاضي اسلامي در ابتداى جلسه گفت : آقاجرى تنها براى يک سخنراني دستگير
و بازداشت نشده است و موارد اتهامي نامبرده براساس کيفرخواست مدعيالعموم
توهين به مقدسات که منجر به جريحه دارشدن احساسات مردم مسلمان شده ،
ميباشد.
وى افزود : ابهامات متعددى براى دادگاه در خصوص مسائل مطرح شده در
سخنرانيهاى متهم در دانشگاه همدان ، شهيد بهشتي و مطالب به چاپ رسيده از
وى در مطبوعات وجود دارد که متهم بايد در اين جلسه به آنها پاسخ دهد.
قاضي اسلامي گفت : متهم در سخنان خود نتيجه گيرى کرده است که در اسلام
نيز پروتانتيسم مانند مسيحيت رخ خواهد داد.
وى خطاب به آقاجرى اظهار داشت که شما بر چه مبنايي گفته ايد تلاش ۱۴۰۰
سال تلاش دنياى اسلام را بايد نقادى کرد و به دور ريخت .
قاضي اسلامي توهين به علماء و فقهاى دين را از ديگر موارد اتهامي
آقاجرى عنوان کرد و خطاب به وى گفت : شما علماء دين را متهم به دکان بازى
کرده و گفته ايد که آنها (علما ) روشهاى فهم از قرآن را بسيار سخت و دشوار
کرده اند که هيچکس توان دست يافتن به آنها را نداشته باشد.
رييس دادگاه افزود : آقاجرى در سخنان خود مراسم عقد و شرايط موجود در
ازدواج را زايد دانسته و گفته است که بايد واسطه هاى کاذب در اين زمينه
برداشته شود.
قاضي اسلامي با اشاره به موارد مطرح شده در کيفرخواست ارائه شده از
سوى مدعي العموم به دادگاه ، گفت : آقاجرى روحانيون ديني و علماى اسلام را
با مقام هاى مسيحيت مقايسه کرده و مراجع ديني و مرجعيت را با عناويني
خاص معرفي کرده است .
وى با اشاره به بخشي از سخنان آقاجرى درباره موضوع تقليد و رابطه
مرجع و مقلد، اظهار داشت : آقاجرى در سخنان خود در دانشگاه همدان گفته است
که مگر مردم ميمون هستند و در خصوص امامان معصوم نيز مطالبي را مطرح
کرده که نياز به توضيح دارد.
قاضي اسلامي خطاب به هاشم آقاجرى گفت : شما در خصوص دين سنت گرا، بنياد
گرا و دين ذاتي مطالبي را بيان کرده ايد که لازم است ابهامات موجود در اين
زمينه را رفع کنيد.
رييس دادگاه با قرائت بخشي از متن کيفرخواست عليه آقاجرى گفت : شما
گفته ايد که سالها دين خرافه و عوام زده داشتيم و اسلام پس از پيروزى انقلاب
به اسلام بنياد گرا تبديل شده و امروز اسلام قدرت است ، روحانيون در دولت
هستند و دين سنت گرا به راحتي ارزشها را لگدمال ميکند.
"هاشم آقاجرى" درپاسخ به اتهامات وارده با رد مفاد ادعانامه گفت : ""شما
داريد سخنان من را با حرفهاى خودتان قاطي ميکنيد من کجا گفته ام که "اسلام
بنيادگرا اسلام حاکم بر جامعه فعلي است " اگر شما اين مطلب را ثابت کنيد من
ديگر حرفهاى شما را قبول دارم و شما حکم به اعدام من بدهيد.""
آقاجرى بابيان اينکه شمابر سخنان من حاشيه ميزنيد و آنها را فيلتريزه
ميکنيد، افزود : من از رياست دادگاه خواهش ميکنم که در اين خصوص امانت
دارى کنند.
قاضي دادگاه در اين بخش از دادگاه خطاب به متهم گفت : امانت دارى
ميشود و اين مسائل عينا در دانشگاه همدان و شهيد بهشتي مطرح شده و آقاى
آقاجرى دين را افيون توده ها دانسته و مطرح کرده اند.
وى با اشاره به قرائت اشتباه آيه قران توسط آقاجرى در دانشگاه همدان
اظهار داشت : شما که نتوانسته ايد يک آيه قرآن را صحيح تلفظ کنيد، چگونه
علماى دين را که ۷۰ سال عمر خود را صرف معارف ديني ميکنند، زير سوال
ميبريد.
آقاجرى گفت : من معقتد هستم که اسلام محمدى بهترين دين و آموزه براى
هدايت بشريت است .
"رضا جعفرى" نماينده مدعي العموم نيز در ادامه اين بخش از دادگاه گفت :
متهم سعي ميکند با مطرح کردن بحث هاى تاريخي به اصل اتهامات نپردازد و
آنچه را که بايد بگويد، عنوان نميکند و بصورت گزينشي به مسائل ميپردازد.
آقاجرى در ادامه دفاعيات خود با تشريح بحث اسلام سنت گرا در دوره دکتر
شريعتي و امام خميني (ره ) افزود : اگر شما ميگوييد که منظور من از آموزها
قرآن است ، بايد بگويم که اين نبوده است .
وى افزود : قصد من نقد آموزه هاى اسلام بود و اسلام ذاتي متن دين است ،
قرآن و عترت است و اسلام تاريخي حاشيه و برداشت ها از دين است .
آقاجرى اظهار داشت : "اسلام در هيچ يک از علماى ديني خلاصه نميشود و اين
که مطلبي را که يک عالم ديني مطرح کرده است ، نميشود نقد کرد، سخن صحيحي
نيست .
وى در پاسخ به موضوع مطرح شده در متن کيفرخواست درباره خطبه عقد و
ازدواج گفت : عقد ازدواج ، عقد ايجاب و قبول است و زماني که عقد جارى مي
شود ازدواج حليت پيدا ميکند زيرا اسلام دين سهله و سمهه است در حاليکه
برخي آمده اند اين مساله را بسيار سخت کرده و جايگاهي را براى خود در اين
زمينه در نظر گرفته اند و اينگونه براى مردم مطرح کرده اند که هيچ عقدى
بدون انجام تشريفات صحيح نيست .
آقاجرى اظهار داشت : من اصل نکاح را زير سوال نبرده ام ، بلکه عمل
آنهايي را که اين کار را سخت کرده اند مطرح کرده ام ، آنهايي که ميگويند
بايد خطبه عقد خوب تلفظ و از مخارج خوب خارج شود در غير اين صورت
عقد باطل و زن و مرد بريکديگر حرام هستند.
قاضي اسلامي در ادامه جلسه به بخشي ازدفاعيات هاشم آقاجرى درباره بحث
عقد و نکاح بود، پرداخت و گفت : کدام عالم ديني گفته است که اگر خطبه عقد
را انگونه که شما مي گوييد نخوانند باطل است .
آقاجرى در پاسخ به قاضي دادگاه به سخنان دکتر شريعتي در خصوص علماى
دين که بدنبال سخت کردن اجراى احکام ديني هستند، پرداخت .
قاضي دادگاه خطاب به آقاجرى گفت : شما گفته ايد که تمام علماء اينگونه
هستند و مشکل ما با شما اين است ، شما در ذهن جوانان شبهه وارد ميکنيد،
بگونه اى که جوانان علما را کنار گذاشته و خود به فهم از دين اقدام کنند.
آقاجرى در پاسخ قاضي اسلامي و با بيان اين مطلب که "برخي از علماء
معتقدند که مردم قرآن را نميفهمند، و ما بايد براى مردم قرآن را تفسير و
بيان کنيم "، گفت : "اين حرفها را که من زدم ، شهيد مطهرى نيز پيش از من زده
است ، اگر اين شهيد چنين مطلبي را گفته است مشکلي ندارد، اما گفته هاى من
ايراد دارد؟"
آقاجرى در ادامه دفاعيات خود در خصوص سلسه مراتب در روحانيت اظهار
داشت : در مسيحيت دستگاه سلسله مراتب روحانيت وجود دارد وليکن در اسلام اين
دستگاه وجود ندارد و اسلام و تشيع اجازه ايجاد سلسه مراتب را از بالا به
پايين در روحانيت ، همانند روحانيون مسيحي که پاپ در راس آن قرار دارد،
نميدهد.
آقاجرى افزود : " سلسله مراتب ايجاد شده در روحانيت ۵۰ ،۶۰ سال بوجود
آمده يک حرکت سياسي است ۰"
در ادامه جلسه نماينده دادستان و مدعيالعموم اين بخش از توضيحات
آقاجرى را خارج از موضوع موارد اتهامي دانست و گفت : نمي دانم که متهم چرا
و به چه دليل مدت رسيدگي به اتهامات و زمان دادگاه را طولاني ميکند و چرا
به برخي موارد محکم و با صداى بلند و رسا و به صورت گزينشي ميپردازد و از
برخي موارد مي گذرد.
"رضا جعفرى" افزود : چرا متهم به عکس العمل حاضران در جلسه سخنراني وى
در دانشگاه همدان که کف مي زدند، اعتراض نکرد.
آقاجرى در پاسخ به اظهارات نماينده مدعيالعموم ، گفت : من يک سخنراني
تحليلي در خصوص انديشه هاى دکتر شريعتي در دانشگاه داشتم و قصد توهين به
مقدسات را نداشته ام و توجه اى هم به رفتارهاى حاضران نداشتم .
وى با تاکيد براينکه "من قرآن و پيغمبر را مقدس ميدانم اما روحانيت
را مقدس نميدانم "، گفت : "من فقط به بخشي از روحانيت انتقاد کردم و گفتم
که برخي بدنبال آن هستند که مسائل را سخت و دشوار کنند تا مردم به آنها
بيشتر وابسته باشند".
آقاجرى افزود : شما ميگوييد که مسائل سياسي را مطرح نکنم ، اما بايد
بگويم که اين پرونده از اول سياسي بود.
وى به برخي از واژه و اصطلاحات سخنراني که مورد اشاره قاضي دادگاه قرار
گرفته است اشاره کرد و گفت : "استفاده از برخي الفاظ نه تنها توهين به
مقدسات نيست ، بلکه اصلا توهين نيست ."
آقاجرى اظهار داشت : اگرميخواستم متن سخنرانيام به چاپ برسد، حتما برخي
از الفاظ را تصحيح ميکردم تا اين مشکلات پيش نيايد.
وى بار ديگر در خصوص مسائل مربوط به تقليد گفت : "رابطه مرجع و مقلد
که مطرح ميشود، رابطه مردم با مرجع تقليد نيست ، بلکه کلي است .
آقاجرى در عين حال استفاده از متخصص اسلامي و عالم ديني را امرى ضرورى
و يک مساله عقلي دانست و گفت : من به بحث تقليد معتقد هستم .
وى افزود : من تنها ارتباط چشم و گوش بسته ميان مردم و علماى ديني را
نقادى کردم .
آقاجرى گفت " اينکه برخي ميگويند مردم در انتخابات بايد اينگونه راى
بدهند و عمل کنند و به فلان شخص راى بدهند را قبول ندارم و آن را نقد
کردم .
وى گفت : تقليد نه از اصول دين و نه از فروع دين است و هرگونه نقدى بر
آن و يا حتي منکر شدن به مسئله تقليد هم توهين به مقدسات نيست و بنده فردى
اصولي و تابع علماى دين هستم .
آقاجرى با بيان اين مطلب که "در برهه اى از تاريخ برخي از علماء تقليد
را حرام مي دانستند"، افزود : منظور من از مقلد، مردم مومن و مسلمان و
متدين جامعه و مرجع و مراجع تقليد نبودند.
وى بااشاره به اينکه تقليد در اصول دين حرام است ، گفت : در زمان امامت
امام زمان (عج ) مردم به جايي ميرسند که همه معلم و آگاه به دين هستند.
قاضي دادگاه در اين باره گفت که بايد ديد که تعريف عرف از تقليد چيست
و اين مسائل و تعاريفي که شما ارائه ميدهيد، خلاف تعاريف عرف از تقليداست .
"صالح نيکبخت " وکيل مدافع هاشم آقاجرى نيز دراين جلسه باقرائت بخش هايي
از سخنان موکل خود، گفت : منظور نظر دکتر آقاجرى از بحث تقليد، بحث تقليد
به معني متعارف آن نبوده است .
قاضي اسلامي در اين لحظه دادگاه را براى مدت بيست دقيقه تنفس داد و
تعطيل کرد.
ادامه جلسه دادگاه که از صبح امروز آغاز شده بود با وجود درخواست
"هاشم آقاجرى" و وکيل مدافع وى "صالح نيک بخت " براى موکول کردن ادامه
جلسه روزهاى ديگر، با نظر رييس دادگاه بعد از ظهر دوشنبه نيز دنبال شد.
در ابتداى جلسه بعدازظهر، آقاجرى گفت که خستگي روى در پاسخ و دفاع وى
از در مقابل اتهامات وارده ، تاثير خواهد گذاشت .
وى همچنين در خصوص علت دغدغه هاى خود از برگزارى اين دادگاه گفت : برخي
نشريات در روزهاى اخير نوشتند که اگر چه حکم اعدام آقاجرى لغو شده اما وى
به حبس طويلالمدت محکوم خواهد شد و اميدوارم اين مسئله را نتيجه دادگاه
روشن کند.
قاضي اسلامي نسبت به اين اخبار ابراز بياطلاعي کرد و گفت که ما اين
مطالب را قبول نداريم و مسئوليت اين خبرها برعهده خود نشريات است .
آقاجرى سپس وارد دفاعيات خود شد و گفت : من هر کجا که صحبت کردم مقصودم
ذات و حقيقت دين نبود، بلکه به برداشتها و فهم از دين بر ميگردد.
وى گفت که در سخنانم هيچ گونه اهانتي مترتب نبوده چه رسد به اهانت به
دين و مقدسات .
آقاجرى با اشاره به سخنراني خود در همدان گفت : من در اين سخنراني به
تبيين و شرح و بسط انديشه هاى شريعتي پرداختم .
آقاجرى با اشاره به بندى از کيفرخواست که وى را به رد و نفي آموزه هاى
ديني متهم کرده بود، گفت : مقصودم از آموزه هاى ديني احکام شرعي نيست ،
تلقيها و برداشت ها از مفاهيم ديني است که بسيارى از متفکران اسلامي از
جمله امام خميني (ره )، شهيد بهشتي، دکتر شريعتي و ...به نقد آنها در گذشته
پرداخته بودند.
وى در ادامه افزود : نقد سنت گرايي به معناى نقد و رد همه سنت ها نيست و
من در سخنراني همدان به نقل از شريعتي گفتم که براى ايجاد تحول لازم است
که آموزه هاى غلط گذشته را کنار ريخت . بنابراين هر تفسير ديگرى از سخنانم
صورت گيرد به خودشان مربوط ميشود.
آقاجرى، در باره يکي از اتهاماتش مبني بر انتساب شکنجه به اسلام گفت :
من شکنجه را به اسلام منتسب نکردم بلکه فکر و انديشه عده اى را که معتقد به
خشونت بوده اند، نقد کردم ، آيا عمل عده اى با شريعت اسلام مساوى است .
"من گفتم شريعت مخالف شکنجه است و تفسيرهاى مخالفان از سخنرانيهايم
طورى بوده که عمل شکنجه را توجيه کنند."
آقاجرى در خصوص اتهام معرفي کردن اسلام به عنوان يک دين ضد عقل و علم
مدعي شد که من برداشت سطحي عده اى از اسلام را نقد کرده و از اسلام مترقي
دفاع کردم .
وى افزود : من انتقادم از کساني بوده است که خود را صورت مادى حقيقت
مطلق ميدانند، عده اى افراطي و خشونت طلب که قرائت ديگرى از دين دارند.
او در باره بندى از کيفر خواست که وى را متهم به اهانت به ائمه
کرده بود، گفت : من ديدگاه برخي افراد را که از ائمه تصوير لاهوتي درست
کرده و غلو کرده بودند، نقد کردم .
آقاجرى در خصوص برخي گفتارهايش در باره ائمه گفت : اين مطالب مربوط
به کتابي بوده که توسط يک روحاني نوشته شده و تصويرى غير واقعي از انبيا
و پيامبران ترسيم کرده بود و من در آن سخنراني بخشهايي از اين کتاب را
قرائت کرده بودم نه اينکه اين مطالب نظر خود من باشد.
وى اتهام اهانت به ائمه را رد کرد و گفت : " در پرونده من اولين مظلوم
ائمه هستند، چرا که در يک کشور اسلامي يک استاد دانشگاه با اين سابقه روشن
را متهم به اهانت به ائمه کرده اند."
وى افزود : ما ميگوييم امامان قدسي هستند اما نه به خاطر "ملک " بلکه
به خاطر "ملکوت ".
آقاجرى از اينکه در کيفرخواست به نفي عصمت ائمه متهم شده ابراز تعجب
کرد و گفت : در جمله مورد اشاره نماينده مدعيالعموم که از سخنراني من نقل
و قول کرده بود، "امامان معصوم " آورده شد.
آقاجرى در ساعت ۳۰ / ۱۷ از ادامه دفاعيات خود ابراز ناتواني کرد و گفت :
خسته شدم و جسم و روانم ديگر همراهي نميکند.
وى در اينجا خواستار موکول شدن ادامه دادگاه به روز بعد شد که با
موافقت قاضي اسلامي، روز سه شنبه (شانزدهم تيرماه ) روز برگزارى دادگاه
بعدى تعيين شد.