مقدمه:
گمان ميكنم در ميان قشر اهل مطالعه، كمتر كسي پيدا شود كه نام فلسفهي اهل مدرسه يا scholastic philosophy به گوشاش نخورده باشد. حكايت معروفي كه همهجا نقل ميشود؛ بحث در مورد تعداد دندانهاي اسب است كه به چه شدت و حدتي در كلاسها دنبال ميشده و خردمندان روزگار براي اثباتِ صحت ادعاي خود،دستبهدامن گفتههاي "حكيم" ميشدند. اما در اين ميان هيچكس گمان نميكرده است كه ميتوان به اصطبل رفت و پوزيتيويستوار! به دقت دندانهاي اسب را شمرد.
اين را خواندهايم و به قول شخص شخيص "خودمان" از اين بلاهت درس گرفتهايم. اما افسوس كه تنها خواندهايم و درسي نگرفتهايم.
بگذاريد سه ويژگي فلسفهي اهل مدرسه را از كتاب "سير حكمت در اروپا" كه از همهي ما دنيا ديدهتر است و تقريبا يك قرن را به سلامت گذرانده بازگو كنم:
نخست: به طور كلي تحقيقات علمي و حكمتي براي اثبات اصول دين و استوار ساختن عقايد بود و نه كشف حقيقت.
دوم: استقلال فكر و آزادي راي در كار نبود، در آغاز به مندرجات كتاب مقدس و ... استناد ميشد و پس از آن تعاليم حكماي پيشين كه با احكام اولياي دين موافق بود، مد نظر قرار گرفت.
سوم: چون اصول و مباني علمي موضوع نظر و تفتيش و تفحص نميتوانست واقع شود قوهي عقلي فقط متوجه مباحثه و مناظره و مجادله بود و همواره بازار بحث منطقي را گرم ميداشتند و دل خود را به الفاظ خوش ميكردند.
اما اصل داستان:
برخي خبرگزاريها به نقل از روزنامهي شرق:
خبر از كج شدن برج ميلاد دادند.
در خبرنامهي گويا از قول شريف نيوز آمده بود:
خبر کج شدن برج میلاد و احتمال سقوط این سازه را روزنامه «شرق» تحت عنوان «دروغ سیزده» در آخرین شماره سال 83 این روزنامه منتشر کرد، ولی رسانههای اپوزيسیون دروغ سیزده شرق را باور کرد و {} و {}، دو مجری يك تلویزیون ضد انقلاب، خبر کج شدن برج میلاد را به عنوان سند ناکارآمدی و بیلیاقتی نظام جمهوری اسلامی قلمداد کرده و چندین دقیقه به نقد و تحلیل این حادثه خیالی پرداختند....
پس از خواندن اين دو خبر چه ميبينيد؟ من محمد قوچاني، سردبير شرق را ميبينم با يك تصوير راديوگرافي از فك اسب، كه ميگويد در آزمايشگاه "حكيم" گرفته است و نيز تفخندهي تحقير در گوشهي لبش كه: اينك مخالفان نظام سرمدي! گواراي وجودتان شرنگ دينسالاري.
دوستان وقتي كه ناسا ميگويد در مريخ آب پيدا شده است، ما مجبوريم باور كنيم، اگر هم بگويد آب پيدا نشده است، باز هم ما ناچاريم باور كنيم. زيرا هيچ ابزاري در دست نداريم كه درستي يا نادرستي اين سخن را بر ما آشكار كند. آيا در تعطيلات نوروز حتي يك نفر هم در تهران پيدا نشد كه نگاه كند ببيند برج ميلاد كج شده است يا خير؟ يعني همه به مسافرت رفتهاند؟ آري، همه به مسافرت رفتهايم!
دوباره مقدمه را بخوانيد و منصفانه به وجدان خود پاسخ دهيد: آيا ما دقيقتر از فيلسوفان اهل مدرسه، اصولشان را رعايت نميكنيم؟
نخست: به طور كلي تحقيقات علمي و حكمتي { براي اثبات درست بودن ادعاهاي ماست.} و نه {وادار كردن حكومت براي تن دادن به خواستههاي مردم ايران.}
دوم: استقلال فكر و آزادي راي در كار نبود، { در آغاز تنها حرفهاي خودمان را درست ميپنداشتيم اما اكنون كه ديدهگان حقيقتبينمان باز شده است با شرح صدري باورنكردني حرفهاي دوستان همفكرمان را هم صحيح ميدانيم!}
سوم: چون اصول و مباني علمي موضوع نظر و تفتيش و تفحص نميتوانست واقع شود قوهي عقلي فقط متوجه مباحثه و مناظره و مجادله بود و همواره بازار بحث منطقي را گرم ميداشتند و دل خود را به الفاظ خوش ميكردند.{ به ديگر سخن:..... من كه يك جمهوريخواه هستم و خيلي هم به آزاديبيان و عقيده و بقيه مخلفات پايبندم معتقدم، حتي در كشورهاي دموكراتي مثل دانمارك و انگلستان هم مردم از دست سلطنت خسته شدهاند و در واقع تنها يك هزينهي زيادي صرف تشريفات ميشود، به عبارت ديگر! با سلطنت نميتوان به آزادي و مردمسالاري رسيد. بيشك اكثريت مطلق ايرانيان به يك جمهوري تمام عيار دلبستهاند؛ باور نميكنيد؟ در يك انتخابات آزاد متوجه خواهيد شد...... من كه يك سلطنتطلب هستم و خيلي هم به آزاديبيان و عقيده و بقيه مخلفات پايبندم، معتقدم اكثريت مطلق ايرانيان براي پايان دادن به وقفهي ايجاد شده در دوهزار و پانصد و خردهاي سال شاهنشاهي، يعني براي روزي كه تاج سلطنت بر سر رضاه شاه دوم گذاشته شود، لحظهشماري ميكنند؛ باور نميكنيد؟ در يك انتخابات آزاد متوجه خواهيد شد....... و من كه يك مجاهد خلقم ....اين رو ديگه نميگم خودتون ميدونيد!.......من كه يك ..... }
فعالان سياسي، نيروهاي اصلاحطلب، آزاديخواهان، زمامداران نظام اسلامي،.... پيش از آنكه مردم را به تحريم يكپارچهي انتخابات ترغيب كنيد، پيش از آنكه مردم را به حضور يكپارچه در انتخابات دعوت كنيد، يكبار ديگر مفروضات خود را بازبيني نماييد، از يك نفر كه غرض و مرضي در انديشه ندارد؛ بخواهيد تا علت و زمان كجشدن برجعاج را برايتان شرح دهد.
جهانگردان و جهانسازان غربي به تماشا ايستادهاند و لذت ميبرند: باور كنيد اين برج بيشتر از پيزا كج شده است و با هفتاد ميليون شهروند، هر لحظه امكان دارد.....