زويه دورو عضو پارلمان فرانسه: فرانسه به پيشرفت روابط با ايران مى انديشد، كامبيز توانا، شرق

در اولين روز اقامت در پاريس در نخستين مرحله از اين ديدار رهسپار مجلس شوراى ملى فرانسه شديم تا هم ديدارى از محل پارلمان و آشنايى با چگونگى كاركرد آن داشته باشيم و هم ديدارى كوتاه براى گپ و گفت با معاون گروه پارلمانى دوستى ايران و فرانسه فراهم شود. «خاوير دورو» (DE ROUX XAVIER ) معاون گروه پارلمانى دوستى ايران و فرانسه است كه دركار خود بسيار جدى است و قصد دارد روابط ايران و فرانسه هر چه بيشتر و در همه زمينه ها پيشروى و روند رو به جلو داشته باشد. نقطه نظرات او نيز در نوع خود بسيار شنيدنى است و از آن جايى كه در پاريس بسيارى از نيروهاى اپوزيسيون ساكن هستند و البته ساكت ننشسته و همواره به پارلمان مى روند و از تريبون رسانه هاى فرانسوى استفاده مى كنند و مدام در كار پيشرفت روابط ايران و فرانسه سنگ اندازى مى كنند، بسيار مشتاق بودم كه بدانم تاثير اين حركات در نظام سياسى فرانسه چيست. اما «دورو» در نوع خود ديدگاه هاى جالب و گفتنى دارد و براى نخستين بار با صراحت درباره مجاهدين خلق اظهارنظر كرد و اعلام كرد كه فرانسه در طول اين سال ها در مورد مجاهدين خلق محاسبه اشتباه داشته و حالا سعى در جبران اشتباه خود دارد. همچنين در خصوص ديگر نيروهاى اپوزيسيون مى گويد: «از يك مشت سناتور پير و از كار افتاده ديگر كارى برنمى آيد.»
از دورو پرسيديم كه در حال حاضر روابط ايران و فرانسه در چه وضعيتى است در حالى كه به نظر مى رسد در ماه هاى اخير پرونده هسته اى و گفت وگوهاى اتمى بر ديگر زمينه هاى روابط دوجانبه سايه انداخته باشد و وى در پاسخ گفت: «از چند سال قبل روابط ايران و فرانسه روند بهتر و رو به جلويى گرفته و اين تفاهم در دو محور اقتصاد و فرهنگ به يك نسبت پيشرفت داشته و امروز مى توان گفت كه دو طرف يكديگر را بهتر درك مى كنند.» اما وى در عين حال سعى كرد نظر بهترى درباره نقش مذاكرات هسته اى در روابط دو كشور ارائه كند و اين طور وارد قضيه شد: «اتحاديه اروپا در حال حاضر و از راه سه كشور اروپايى سعى مى كند به درك بهترى از برنامه هسته اى ايران برسد و در واقع نظر اصلى ما در فرانسه اين است كه بين توسعه مشروع فناورى هسته اى ايران و آنچه از آن به عنوان تكثير و گسترش سلاح هسته اى ياد مى شود، تفاوت قائل شويم.» دورو در حالى به مذاكرات هسته اى ايران اشاره مى كند كه آن را موضوعى جديد نمى داند و معتقد است كه اين قضيه نه به چند سال گذشته كه به حدود ۳۰ سال گذشته بازمى گردد. «همان طور كه مى دانيم توسعه فناورى هسته اى در ايران يك مسئله قديمى و نه جديد است كه به سال هاى ۱۹۶۹ و ۱۹۷۰ برمى گردد و دانشمندان هسته اى ايران كه تعداد آنها نيز كم نيست، به طور كامل به صنعت فناورى هسته اى مسلط هستند و در طول اين همه سال با تلاش خود اين برترى علمى را حفظ كرده اند و از اين نقطه نظر، مسئله هسته اى ايران موضوع تازه اى نيست.» دورو در عين حال سعى داشت ثابت كند كه بحث فعاليت هسته اى ايران، هم فرانسه، هم اروپا و هم آمريكا را درگير كرده و در طول اين سال ها فقط شدت و ضعف آن تغيير كرده اما اصل مسئله به قوت خود باقى مانده است. اما ديدگاه دورو در مورد دستيابى ايران به انرژى هسته اى چيست؟ «هدف ما اين است كه به بحث منع گسترش سلاح و ازدياد آن (proliferation) مسلط شويم و خيال ما از بابت آن جمع باشد، در غير اين صورت مى دانيم كه منابع نفت به زودى رو به پايان است و بهترين انرژى جايگزين و مناسب ترين آلترناتيو همين انرژى هسته اى است و از اين بابت جبهه فرانسه و اروپا جهت مشخصى دارد و حق دستيابى به انرژى را محترم مى شمارد در عين اينكه دغدغه منع گسترش به قوت خود باقى است و اولويت اروپا به شمار مى رود.» اما به نظر مى رسد بحث مذاكرات هسته اى قوى تر از اين باشد كه دورو به آن اشاره مى كند، اروپا در طول اين سال ها همواره از پيش شرط با ايران سخن گفته و حاضر به مذاكره و روابط رو به جلو نبوده ولى حالا چگونه است كه ناگهان به تشكيل كارگروه و ادامه مذاكرات تن مى دهد؟ پاسخ او اين است: «تا آنجا كه من در جريان هستم تا به حال پيش شرط ها همواره مورد بحث بوده و به نظرم ما الان به درك بهتر رسيده ايم. در حال حاضر آنچه روى ميز مذاكره باقى مانده و موضوع اصلى است، همين بحث غنى سازى است. چرا كه غنى سازى مى تواند دو هدف داشته باشد.» اما در حال حاضر نظر فرانسه براى اينكه ايران غنى سازى خود را حفظ كند، چيست؟ و البته دورو براى اين پرسش، پاسخ صريح و مشخصى ندارد اما به يك نكته ظريف اشاره مى كند: «ما هيچ فكرى نداريم كه چيزى از ميز مذاكره كنار رود اما بعد به آن عمل نشود چون الان اين بازى در مورد ايران جواب نمى دهد، علت آن هم اين است كه ايران به فناورى دست يافته و بر آن مسلط است و هيچ احتياجى هم به ما ندارد. فرانسه در حال حاضر حداكثر تلاش را كرده و هنوز تلاش مى كند كه آمريكا متقاعد شده و از ارجاع پرونده ايران به شوراى امنيت جلوگيرى كند.» اين مسئله در عمل درست است و ابتكار مذاكرات سه كشور اروپايى با ايران از سوى فرانسه مطرح شد و طراح اصلى آن «دومينيك دو ويلپن» بود كه اين روزها در وزارت كشور فرانسه مشغول است و متاسفانه ديگر در وزارت خارجه نيست، اما فارغ از آن شركت توتال فرانسه نيز به رغم مخالفت هاى آمريكا و تحريم هاى ايران وارد قرارداد كار با ايران شده و در حال حاضر از بهترين شركاى تجارى و اقتصادى ايران به شمار مى رود. دورو از اين نكته گله داشت كه شايد هنوز افكار عمومى در ايران نمى داند كه فرانسه چه فشارى را در برابر آمريكا تحمل كرده است و منافع اقتصادى فرانسه فقط در ايران نيست بلكه در تمام دنيا وجود دارد و از قضا در تمام نقاط، آمريكا نيز پاى اصلى رقابت در منافع بين المللى است.»

دورو در همين حال و با مطرح شدن مخالفت آمريكا و فرانسه در مورد جنگ عراق حاضر به خلط اين دو مبحث نيست و مى گويد: «روندهاى بين المللى را نبايد در هم آميخت و البته نمى توان موقعيت آمريكا را به عنوان يك قدرت برتر كنار گذاشت. مبارزه ما با آمريكا در مورد مسئله هسته اى ايران اين است كه آيا آمريكا مى تواند شوراى امنيت را به كمك گيرد يا خير و در حال حاضر اروپا از تمام وزن خود استفاده مى كند تا ترازو به سوى آن كفه سنگين نشود و اگر آمريكا بخواهد عملكرد نظامى پيش گيرد، بار ديگر ما در يك روند قضايى بين المللى با آمريكا نخواهيم بود. آن زمان و در جنگ عراق، فرانسه از همان ابتدا اعلام كرد كه در عراق سلاح كشتار جمعى وجود ندارد اما آمريكا از قدرت خود استفاده كرده و جنگ را آغاز كرد.» اما حالا و در اوضاع فعلى چقدر آمريكا به فرانسه فشار مى آورد تا اگر دوباره جنگ بر پا شد، فرانسه كنار نرود؟ دورو مى گويد: «من در كاخ سفيد نيستم كه بدانم در آنجا چه مى گذرد اما همين قدر مى دانم كه تهديد هاى آمريكا به حمله نظامى در حال حاضر جدى نيست. هنوز آنها در عراق درگير هستند و اگر جنگ ديگرى را آغاز كنند، بحران بين المللى پيش مى آيد. آمريكا از دو سال قبل به زحمت توانسته ارتش خود را در عراق نگه دارد ضمن اينكه فراموش نكنيد عراق در مقايسه با ايران كشور كوچكى است و من اين طور نمى بينم كه اين روز ها آمريكا ارتش خود را جايى بفرستد كه سه برابر فرانسه وسعت دارد. آنچه فرانسه به عنوان دغدغه اصلى در مذاكرات خود با ايران دنبال مى كند فقط حفظ ان پى تى است و از آن جايى كه ايران برنامه موشك بالستيك نيز دارد، طبيعى است كه نگران اين موضوع باشيم. بحث ان پى تى در زمانى كه جهان دوقطبى بود شكل گرفت تا ديگر گسترش و ازدياد سلاح اتمى رخ ندهد اما در جهان چندقطبى امروزه بايد به مراتب نگرانى بيشترى داشته باشيم. حتى فرانسه تمام فعاليت هاى هسته اى نظامى خود را سال ها است كه متوقف كرده است.» در حال حاضر و در اوضاع فعلى اسرائيل يك مسئله مهم در روابط منطقه خاورميانه است و از دورو خواستم تا نظر خود را درباره اسرائيل و نقشى كه در روابط ايران و فرانسه بازى مى كند، ارائه دهد: «موضعى كه فرانسه اختيار كرده و به بحث اسرائيل مربوط است كاملاً روشن و دائمى است و البته اسرائيلى ها آن را دوست ندارند. پس از جنگ جهانى دوم و در مقابل تفكرى كه مى خواست اسرائيل حاكم شود، ما موضع گرفتيم كه بايد در مقابل آن فلسطين نيز باشد كه فقط به بحث زمين دارى باز نگردد و فلسطينيان حاكميت خود را در آن بخش داشته باشند. در حال حاضر فرانسه نقش اصلى و تعيين كننده صلح در منطقه را به عهده دارد. در فرانسه لابى اسرائيل بر روابط ايران و فرانسه تاثير داشت ولى در كل روابط ايران و فرانسه آنقدر قديمى و محكم است كه اين لابى بر آن تاثير ندارد. شواهد زيادى موجود است كه تاكيد مى كند روند روابط فرانسه و ايران مجبور به پيشرفت است.» و اين اظهارنظر درست است. در چند سال گذشته همكارى هاى ايران و فرانسه از روند شتاب دار و مثبتى برخوردار بوده و همين روز ها بيمارستان ساخت فرانسه در بم افتتاح مى شود و فارغ از روابط تجارى، گسترش ادبيات ايران در فرانسه نيز در دستور كار قرار گرفته است. از اين بحث گذشته به حضور اپوزيسيون ايران در فرانسه رسيديم و اين كه آيا تاثيرى از اينها بر روابط دو كشور ديده مى شود؟ و پاسخ اين بود: «مهم ترين گروهى كه بتوان نام اپوزيسيون را بر آن گذاشت همين مجاهدين خلق هستند و دليل فعاليت آنها رسوخ اين افراد در محيط هاى روشنفكرى بود و روشنفكران نيز طبيعت اين افراد را خوب درك نكرده بودند ولى مدت زيادى نگذشت كه دولت فرانسه موضع خود را به دست آورد و حالا ديگر آنها را آنارشيست مى دانيم و آنها فقط مشتى هرج و مرج طلب هستند كه از گذشته ايران مانده و حالا در فرانسه فقط حضور دارند و سناتور هاى پير شاه را كه در شب نشينى ها مى بينيم، ديگر كارايى ندارند و تاثيرى بر روابط دو كشور ندارند چرا كه ملت فرانسه نيز به دولت و ملت نگاه مى كند تا به رژيم سياسى.» وى افزود: «و در اين حال از ياد نمى بريم كه بحث حقوق بشر همواره در روابط ايران و فرانسه نقش داشته اما ما با نظر آقاى خاتمى موافق هستيم كه در سخنرانى خود در يونسكو گفت كه انسان ها بايد بتوانند بيشتر با هم آشنا شوند و به هم برسند و با اين كار بسيارى از اين بحث ها نيز حل مى شود و اصل حقوق بشر هم براساس احترام به همين رفتار ها طراحى شده و اميدواريم در اين راستا ارتباط بهتر ملت ها فراهم شود.»