جوهر جان گنجی بر دیوار! احسان نیک آیین

تصاویر از زمانی که انسان اولیه آنها را بر دیوارهای غار خود حک می کرد و غار را به دلیل غیر قابل سکونت شدنش رها می کرد و به دیگر غارها پناه می برد نهادی از تجسم خودش , تصوراتش و آرزوهایش بود .
این روزها نیز تصاویر زیادی در زندگی ما حک می شوند و به مدد تکنولوژی جدید امیال آرزوها و یا تصورات ما را به وضوح بیان می کنند . اما تصویری هم هستند که ما را به شدت منقلب می کنند یکی از این تصاویر تصویر مردی است ریز نقش که به نظر می رسد می بایست انسانی کوچک اندام باشد با موهای بلند و یک سبیل نسبتا کم پشت و با ریشی انبوه ولی نامنظم این تصویر چه گواراست همان چریک خستگی ناپذیرمصمم که پل سارتر در وصف او نوشته بود که او صورت پرنفوذی دارد و او را ساعات اولیه بامداد در میان همرزمان خوابیده اش ملاقات کرده بود و با او مصاحبه ای انجام داده بود. چهره چگورا سالها نه تنها برای ما ایرانیان بلکه برای بسیاری از ملتهای چون ما نماد مقاومت بی بدیل بوده است .
اما این روزها تصاویر دیگری نیز از نظر می گذرد که در بسیاری اوقات بسیارتاثیر گذارند تصاویر مرد فلسطینی و پسرش که در نوار غزه به دست اسرائیلیها کشته اند ،تصاویرجنگ در عراق، تصاویر فقر و فلاکت مردم افغانستان، اما هیچ یک از تصاویر با همه تاثیر ژرفشان نمادی از یک حرکت برای یک ملت نیستند. اما تصویر مردی رنجور در آستانه چهل وچند سالگی که بسیار ضعیف و نحیف می نماید و در چهره بشاشش دیگر رمقی دیده نمی شود نماد مقاومت یک فکر یک شخص و تصور آزادی یک ملت است .
که نحیف و زخم خورده اما تپنده همچنان پای برجاست اگر خون در رگهایش غلیظ شده و شاهرگ حیاتش را بسته است اما امید به زندگی و آزادی است که اورا زنده نگه می دارد و این انرژی را به او می دهد تا همچنان بر خواسته های خود اصرار ورزد.
این انرژی جادویی که بسیاری از درک و تحلیل آن عاجزند همان انرژی است که روزها چه گوارا را زنده نگه می داشت تا در میان جنگلهای انبوه به دنبال آزادی بگردد .
آین نیروی فرا زمینی همان نیروی است که ویکتور خارا را واداشت تا پس از قطع دستهایش شعر مشهور آزادی را در آن ورزشگاه جهنمی دوباره بخواند تا دیگران با او هم صدایی کنند هر چند که دیگر دستی نبود تا گیتار بنوازد اما هنوز گلویی بود تا شعر آنرا بخواند .
این تصاویر که بر دیوارهای ماست این روزها نشانی از غایت آرزویی است که در دل داریم همان تصویر زیبای چه گوارا که بر دیوار خانه بسیاری از انقلابیون سالهای گذشته به زودی به تصاویر گنجی بر روی دیوارهای ما بدل خواهد شد .
هر چند که تصاویر برای بیان آرزوهای ما گویا هستند اما تغییر این تصاویر نیز حکایت از تغییر روش ما برای رسیدن به هدف دارد همان گونه که از نظر خارا راه آزادی از مسیر گیتار و شعرهای سوزانش می گذاشت و جانش را بر سر آن گذاشت و اگر برای گوارا راه رسیدن به هدف از مسیر اسلحه ای می گذاشت که شیرین ترین داشته اش، جانش را برای آن فدا کرد.
اما مسیر گنجی به یکباره از جانش می گذرد تا به آزادی برسد گنجی خشونت را به هر شکل ممکن تقبیح می کند تا دور باطل آزادی خواهی خشن در ایران شکسته شود و دیگر کسانی نباشند که به گرانی خونی، خونی دیگر بریزند. در این هنگامه اگر چه گنجی به واسطه در خطر گذاشتن جانش برای آزادی، مارا به یاد گوارا و خارا می اندازد اما روشش تنها تصاویر گاندی، لعل نهرو تبتیان دربند و هنری تورو را در ذهن متبادر می سازد اگر چه که جوهره جان گنجی آزادی است اما فدا کردن جانش نیز در راهی که دارد آخرین سلاحی است که انتخاب می کند .

همان گونه که دیدیم اولین قدمها ی او شناخت راه، آگاهی بخشی و آگاه سازی و تاباندن نور بر تاریکی و ارائه اصولش بود و در نهایت، ایستادگی برای آنها است که او را به این مرحله رسانده است آگاه شدن و آگاه ساختن دیباچه عمل بدون خشونت اوست که آن را مقاومت مدنی و یا به تعبیری نافرمانی مدنی نام نهاده اند .
بنابر این اگر به دنبال تصاویری از او هستیم باید راههایی برای آگاه شدن، آگاه ساختن و عمل بدون خشونت بیابیم هر چند که جوهره جانمان در خطر تطاول باشد .

جوهره جان گنجی آزادی و آزادی خواهی است این جوهره را باید بر تصاویری در جلوی چشمها گذاشت .