تغییر جایگاه یک نهاد، جلال خوش چهره، آفتاب

مجمع تشخیص مصلحت نظام این روزها کانون توجه رسانه های خبری است. دلیل این امر تغییر در کار ویژه آن از حل اختلاف میان مجلس و شورای نگهبان به جایگاه نظارت بر عملکرد قوای سه گانه است. اما آخرین خبری که بار دیگر نهاد یاد شده را در محک نقد و نظر قرار داد، عضویت « سید محمد خاتمی» رئیس جمهور سابق در شورای عالی مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام است.

ارتقاء جایگاه مجمع و حضور خاتمی در کنار هاشمی رفسنجانی و حسن روحانی در شورای عالی مرکز تحقیقات استراتژیک در نگاه ناظران نمی تواند تا حد یک اتفاق ساده یا به قول برخی تشخص دادن به چهره هایی باشد که روزگاری طلایه دار مقام های اجرایی کشور بوده اند.

آنچه ارتقاء جایگاه مجمع را از حل اختلاف به نظارت بر عملکرد قوای سه گانه قابل تامل می کند، باور این واقعیت است که مجمع تشخیص مصلحت هرگز کانون بازنشستگان نبوده و نیست.

به عبارت دیگر حضور چهره های قدیمی نظام سیاسی در مجمع نه از آن روست که به طرزی تشخص مسئولان سابق نظام رعایت شود، بلکه این حضور متکی بر تجربه ای است که هر یک از اعضا با لحاظ رویکرد ایدئولوژیک خود، در سالهای تصدی مسئولیت اجرایی کسب کرده اند. بنابراین تجربه ها به یکایک اعضای این نهاد آموخته است که میان آمال و واقعیت ها همیشه فاصله بوده و درمان مشکلات پیچیده اداره کشور با نسخه پیچی های خوش دلانه ممکن نیست. رویکرد معتدلانه در بررسی اختلاف های معمول میان مجلس و شورای نگهبان طی سالهای گذشته و حالا عهده داری مسئولیت نظارت بر عملکرد سه قوه متکی به همان واقع اندیشی است که الزام های مربوط به اداره نظام سیاسی در هزار توی مشکلات پدید آورده است.

اعتدال در کلام و رفتار مجمع تشخیص مصلحت نظام از دو سو بر گردش امور تاثیر دارد: حفظ اصول اساسی و انعطاف پذیری عملگرایانه مقابل مشکلات و اختلاف هایی که می تواند نهادهای تصمیم گیر و مجری را دچار بن بست انتخاب کند.
بروز رفتار بالا تنها از نهادی مرکب از نخبگانی ممکن است که تجربه لازم را در آشتی میان اصول و واقعیت ها کسب کرده و قادر باشد. در بزنگاه های حساس به جای هرگونه تندروی یا انفعال، تصمیمی مطابق با مصلحت اتخاذ کند.

حضور سید محمد خاتمی در شورای عالی مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام تاکید دوباره ای است که این نهاد بر حفظ رویه اعتدال خود آن هم در اوضاع حساس کنونی دارد و می کوشد راه میانه ای را برای برون رفت از مشکلات پیش روی نظام سیاسی از جمله پرونده هسته ای در آژانس بین المللی انرژی هسته ای بگشاید.

آرایش جدید مجمع تشخیص مصلحت نظام گمان های مختلف را سبب شده است، حال باید دید در عمل کدام گمان به حقیقت نزدیک تر است.